25 та мантиқий савол жавоблари билан: болалар учун мантиқий саволлар

Болалар учун мантиқий саволлар диққат билан ўқиш, санаш ва шартдан хулоса чиқаришни машқ қилишга ёрдам беради. Оилавий машғулотга мос бу тўпламдаги 25 топшириқ осондан қийинга қараб жойлаштирилган. Жавобни очишдан олдин ўз ечимингизни айтиб, сабабини тушунтириб кўринг.

Болалар учун мантиқий саволлар

Қоғоз ва қаламни ёнингизга қўйинг. Айрим масалаларни буюмлар билан кўрсатиш, бошқаларини эса кичик жадвал ёки чизма ёрдамида ечиш қулай.

Осон мантиқий саволлар

1. Саватда 7 та нок бор эди. Малика ундан 2 тасини олди. Саватда нечта нок қолди?
   Жавобни кўриш

   5 та нок.

2. Азиз навбатда олдиндан учинчи, орқадан тўртинчи турибди. Навбатда жами нечта одам бор?
   Жавобни кўриш

   6 та одам.

3. Ҳовлидаги тўртбурчак гулзорнинг ҳар бир бурчагига биттадан, ўртасига ҳам битта гул экилди. Жами нечта гул экилган?
   Жавобни кўриш

   5 та гул.

4. Дастурхондаги 3 та ликопчанинг ҳар бирида 2 тадан олма бор. Ликопчаларда жами нечта олма бор?
   Жавобни кўриш

   6 та олма.

5. Қутида 5 та қалам бор. Жасур яна 3 та қалам солди, кейин 2 тасини олди. Қутида нечта қалам қолди?
   Жавобни кўриш

   6 та қалам.

6. Малика билан Жасур 9 та расмли карточкани бўлишди. Малика 5 тасини олди. Қолган карточкаларнинг ҳаммасини олган Жасурда нечта карточка бор?
   Жавобни кўриш

   4 та карточка.

7. Сонлар ҳар сафар 2 тага ортиб бормоқда: 2, 4, 6, 8. Кейинги сон нечага тенг?
   Жавобни кўриш

   10.

8. 6 та олма ликопчаларга 2 тадан қўйилди. Олма ортиб қолмади. Нечта ликопча ишлатилди?
   Жавобни кўриш

   3 та ликопча.

9. Уч бола бир қаторга турди. Малика биринчи ҳам, охирги ҳам эмас. У нечанчи ўринда турибди?
   Жавобни кўриш

   Иккинчи ўринда.

Ўртача қийинликдаги саволлар

10. Халтада 3 та қизил ва 2 та кўк шар бор. Қарамасдан камида нечта шар олсангиз, улар орасида албатта қизил шар бўлади?
    Жавобни кўриш

    3 та шар.

11. Уч қутида 2 та, 4 та ва 6 та кубик бор. Ҳаммасида тенг бўлиши учун энг тўла қутидан энг кам кубикли қутига нечта кубик ўтказиш керак?
    Жавобни кўриш

    2 та кубик.

12. Азизнинг китоблари Маликаникидан икки баравар кўп. Иккаласида жами 12 та китоб бўлса, Азизда нечта китоб бор?
    Жавобни кўриш

    8 та китоб.

13. Тўртта столнинг айримларига 4 тадан, қолганларига 2 тадан стул қўйилди. Жами 12 та стул ишлатилди. Нечта столга 4 тадан стул қўйилган?
    Жавобни кўриш

    2 та столга.

14. Нодира биринчи куни 3 та машқ бажарди. Кейинги ҳар бир куни олдинги кундагидан 2 та кўп машқ бажарди. У беш кунда жами нечта машқ бажарган?
    Жавобни кўриш

    35 та машқ.

15. Тўрт бола маррага турли вақтда етди. Нодира Маликадан олдин, Азиздан кейин келди. Жасур Маликадан кейин етиб келди. Малика нечанчи бўлди?
    Жавобни кўриш

    Учинчи бўлди.

16. Жасур ўйлаган сонини 3 га кўпайтириб, натижадан 4 ни айирди. Жавоб 17 чиқди. У қандай сон ўйлаган?
    Жавобни кўриш

    7.

17. Синфдаги 18 боланинг ҳар бири шахмат ёки расм тўгарагига қатнайди. Шахматга 11, расмга 10 бола боради. Нечта бола иккала тўгаракка ҳам қатнайди?
    Жавобни кўриш

    3 та бола.

Қийин мантиқий саволлар

18. Азиз билан Маликанинг ёшлари йиғиндиси 20 га тенг. Тўрт йил олдин Азизнинг ёши Маликаникидан икки баравар катта эди. Азиз ҳозир неча ёшда?
    Жавобни кўриш

    12 ёшда.

19. Икки чироқ ҳозир бирга ёнди. Биринчиси ҳар 6 дақиқада, иккинчиси ҳар 8 дақиқада бир зум ёнади. Улар кейинги сафар неча дақиқадан сўнг бирга ёнади?
    Жавобни кўриш

    24 дақиқадан сўнг.

20. Ўйинда 2 ёки 5 очко берадиган жетонлар ишлатилади. Маликанинг 6 та жетони жами 21 очко беради. Унда 5 очколик жетондан нечта бор?
    Жавобни кўриш

    3 та.

21. Чизмада А, Б, C, Д нуқталар бор. Фақат А–Б, А–C, Б–Д ва C–Д йўллари чизилган. Бир нуқтага қайта кирмасдан А дан Д га нечта турли йўл билан бориш мумкин?
    Жавобни кўриш

    2 та йўл билан.

22. Уч қутида жами 23 та мунчоқ бор. Иккинчисида биринчидагидан икки баравар кўп, учинчисида эса биринчидагидан 3 та кўп. Иккинчи қутида нечта мунчоқ бор?
    Жавобни кўриш

    10 та мунчоқ.

23. Уч қутининг бирида фақат олма, бирида фақат нок, бирида иккаласи аралаш бор. Уларга “Олма”, “Нок”, “Аралаш” деб ёзилган, аммо барча ёзувлар нотўғри. “Аралаш” ёзувли қутидан олма чиқди. “Олма” ёзувли қутида нима бор?
    Жавобни кўриш

    Фақат нок бор.

24. Маҳалладаги мусобақада 4 бола қатнашди. Ҳар бир бола қолган болаларнинг ҳар бири билан бир мартадан шахмат ўйнади. Жами нечта ўйин ўтказилди?
    Жавобни кўриш

    6 та ўйин.

25. Уч хонали кодда 1, 2, 3 рақамларининг ҳар бири бир мартадан ишлатилган. Код 200 дан катта, 300 дан кичик. Охирги рақами биринчи рақамидан катта. Код қандай?
    Жавобни кўриш

    213.

Жавоблар ва ечимлар

Ечимингизни текширганда фақат натижани эмас, унга олиб келган қадамларни ҳам солиштиринг.

1. 5 та нок. Олинган нокларни дастлабки сондан айирамиз: 7 − 2 = 5.
2. 6 та одам. Азизнинг олдида 2, орқасида 3 киши бор. Азизнинг ўзини ҳам қўшамиз: 2 + 1 + 3 = 6.
3. 5 та гул. Тўртта бурчакдаги гулларга ўртадаги биттасини қўшамиз: 4 + 1 = 5.
4. 6 та олма. Ҳар бир ликопчадаги олмаларни қўшамиз: 2 + 2 + 2 = 6.
5. 6 та қалам. Дастлаб қаламлар 8 та бўлади, кейин 2 таси олинади: 5 + 3 − 2 = 6.
6. 4 та карточка. Жами карточкалардан Малика олганларини айирамиз: 9 − 5 = 4.
7. 10. Шартдаги қоида бўйича охирги сонга 2 ни қўшамиз: 8 + 2 = 10.
8. 3 та ликопча. Олтита олмани иккитадан гуруҳласак, учта гуруҳ чиқади: 6 ÷ 2 = 3.
9. Иккинчи ўрин. Уч кишилик қаторда биринчи ва охирги ўринни чиқариб ташласак, фақат ўртадаги ўрин қолади.
10. 3 та шар. Дастлаб олинган иккала шар ҳам кўк чиқиши мумкин. Кўк шарлар тугагач, учинчиси қизил бўлади.
11. 2 та кубик. Жами 12 та кубикни уч қутига тенг тақсимласак, ҳар бирида 4 тадан бўлади. Шунинг учун 6 талик қутидан 2 тасини ўтказамиз.
12. 8 та китоб. Маликанинг китобларини бир улуш десак, Азизники икки улуш бўлади. Уч улуш 12 бўлса, икки улуш 8 га тенг.
13. 2 та стол. Ҳамма столга иккитадан стул қўйсак, 8 та кетади. Қолган 4 та стул икки столга яна иккитадан қўйилади.
14. 35 та машқ. Кунлар бўйича машқлар сони 3, 5, 7, 9 ва 11 бўлади. Уларнинг йиғиндиси 35.
15. Учинчи. Шартлар болаларни Азиз, Нодира, Малика, Жасур тартибида жойлаштиради. Демак, Малика учинчи келган.
16. 7. Амалларни тескари бажарамиз: 17 га 4 ни қўшиб, 21 ни оламиз. Уни 3 га бўлсак, 7 чиқади.
17. 3 та бола. Тўгараклардаги болаларни қўшсак, 21 чиқади, лекин синфда 18 бола бор. Ортиқча саналган 3 бола иккала тўгаракка қатнайди.
18. 12 ёш. Тўрт йил олдин ёшлар йиғиндиси 12 эди, улар 8 ва 4 ёшда бўлган. Ҳар бирига 4 ёш қўшсак, Азиз 12 ёшга тўлади.
19. 24 дақиқа. Биринчи чироқ 6, 12, 18, 24-дақиқаларда, иккинчиси 8, 16, 24-дақиқаларда ёнади. Биринчи умумий вақт — 24 дақиқа.
20. 3 та жетон. Олтита жетоннинг ҳаммаси 2 очколик бўлса, жами 12 очко чиқади. Етишмаётган 9 очкони ҳар бири 3 очко қўшадиган учта алмаштириш беради.
21. 2 та йўл. Мумкин бўлган йўллар А–Б–Д ва А–C–Д. Б билан C орасида йўл йўқ.
22. 10 та мунчоқ. Учинчи қутидаги ортиқча 3 тасини айирсак, 20 та қолади. Бу тўрт тенг улуш: бир улуш 5, иккинчи қутидаги икки улуш 10.
23. Фақат нок. “Аралаш” ёзувли қути аралаш бўлмагани учун унда фақат олма бор. “Нок” ёзувли қути нокли бўлолмайди, демак, у аралаш; қолган қути нокли.
24. 6 та ўйин. Болаларни навбат билан олсак, биринчига 3 та, иккинчига 2 та, учинчига 1 та янги жуфтлик тўғри келади. Жами 3 + 2 + 1 = 6.
25. 213. Коднинг биринчи рақами 2 бўлиши керак. Охирги рақам ундан катта бўлгани учун 3, ўртадаги эса 1 бўлади.

Мантиқий фикрлашни қандай ривожлантириш мумкин

• Шартни қайта айттиринг. Бола масалани ўз сўзлари билан тушунтирсин. Бу қайси маълумотни тушунмаганини сезишга ёрдам беради.
• Буюмлардан фойдаланинг. Қалам, тугма ёки кубик билан тақсимлашни кўрсатинг. Кейин шу ечимни сонлар орқали ёзишни таклиф қилинг.
• Натижанинг сабабини сўранг. “Қандай топдингиз?” деган саволга эътибор беринг. Тўғри жавоб тасодифий тахмин бўлиб қолмасин.
• Хатони бирга текширинг. Жавобни дарҳол айтиш ўрнига, ҳисобнинг қайси қадамида шартга зид натижа чиққанини изланг.
• Шартни озгина ўзгартиринг. Масалан, саватдаги ноклар сонини алмаштиринг. Бола аввалги жавобни ёдлаганми ёки усулни тушунганми, кўринади.

Кўп бериладиган саволлар

Бу саволларни қайси ёшдаги болага бериш мумкин?

Боланинг санаш ва матнни тушунишига қараб танланг. Ҳисобни энди ўрганаётган бола билан осон бўлимдан бошланг, қолганларини бирга ўқиб ечинг.

Бола жавобни тополмаса, қандай ёрдам бериш керак?

Шартни кичик қисмларга ажратиб, маълум нарсаларни қоғозга ёзишни таклиф қилинг. Дарҳол жавобни очмай, буюм ёки чизма ёрдамида биринчи қадамни кўрсатинг.

Жавоб тўғри бўлса, ечимини ҳам айтиш керакми?

Ҳа, қисқа изоҳ боланинг қандай фикрлаганини кўрсатади. У жавобини масала шартига қўйиб текширса, тахмин билан асосли ечимни ажрата олади.