Vaqt haqida maqollar insonni fursatni qadrlashga, ishni ortga surmaslikka va harakatni o’z vaqtida boshlashga undaydi. Ularni insho yoki darsda misol sifatida, kundalik suhbatda esa bir fikrni qisqa tushuntirish uchun ishlatish mumkin.
Vaqt haqida maqollar
Vaqtning qadrini eslatuvchi maqollar
- Vaqt — g’animat, O’tsa — nadomat. Fursatni boy bergan odam keyin afsuslanishi mumkin.
- Vaqting bor — naqding bor. Vaqtni qo’ldan boy bermaslik imkoniyatni saqlashga yordam beradi.
- Yo’qolgan oltin topilar, Yo’qolgan vaqt topilmas. Yo’qotilgan buyumni qayta topish mumkin, o’tgan vaqt esa ortga qaytmaydi.
- O’tgan vaqt yo’qolgan oltindan qimmat. Vaqtning qadrini moddiy buyum bilan o’lchab bo’lmaydi.
- O’tgan kun topilmas, Kelar kun sotilmas. O’tgan kunni qaytara olmaymiz, kelajakdagi kunni esa oldindan sotib olib bo’lmaydi.
- O’tgan umr — otilgan o’q. Umr o’tgach, uni qaytarishning iloji yo’q.
- Inson umri — daryo suvi. Oqar suv kabi umr ham tinmay o’tib boradi.
- Umr — ariqdan oqqan suv. Bu maqol umrning bir joyda turmay, oqib o’tishini eslatadi.
- Umr — o’tkinchi mehmon. Umr uzoq turmaydi, shu bois har kunni qadrlash kerak.
- Vaqt ketdi — baxt ketdi, Toji sari taxt ketdi. Qo’ldan ketgan fursat bilan ayrim imkoniyatlar ham yo’qolishi mumkin.
Ishni o’z vaqtida boshlashga oid maqollar
- Bugungi ishni ertaga qo’yma. Bugun bajarish mumkin bo’lgan ishni bekorga kechiktirmaslik kerak.
- Kech boshlagan kechikar. Ishga vaqtida kirishmagan odam natijaga ham kechroq yetadi.
- Vaqtli harakat — oxiri barakat. O’z vaqtida boshlangan harakat yaxshi natijaga yo’l ochadi.
- Erta turgan ish bitirar, Kech turgan ko’p turtinar. Ishni barvaqt boshlagan odam uni shoshilmay yakunlaydi.
- Uch kun barvaqt turgan bir kun yutar. Ishni oldinroq boshlash vaqtni tejashga ko’maklashadi.
- Bir kun burun sochsang, Hafta burun o’rasan. Vaqtli boshlangan mehnat hosilni ham ertaroq beradi.
- Bahorning bir kuni yilga tatir. Ayrim fursatlarda qilingan ishning foydasi uzoq vaqt seziladi.
- Bahorgi harakat — kuzgi barakat. O’z vaqtida qilingan mehnat keyin samara beradi.
- Bahorgi beg’amlik — kuzgi pushmonlik. Ishga beparvo qarash keyinchalik afsus keltirishi mumkin.
- Har bir ishning vaqti bor, Vaqt bilganning baxti yor. Ishning o’z paytini bilgan kishi fursatdan unumli foydalanadi.
Fursat va harakat haqida maqollar
- Vaqt aqchadur, G’ofil bo’lma, qochadur. Vaqtni pul kabi qadrlash, uni behuda o’tkazmaslik lozim.
- Vaqtdan yutding — baxtdan yutding. Vaqtni tejash ko’p ishga ulgurishga yordam beradi.
- Vaqt — qozi. O’tgan vaqt ishning natijasini va haqiqatni ko’rsatadi.
- Vaqt tog’ni yemirar, Suv toshni kemirar. Vaqt o’tishi bilan eng qattiq narsalar ham o’zgaradi.
- Vaqti kelsa, fil sichqondan qo’rqar. Sharoit o’zgarsa, kuchli ko’ringan kishi ham ojiz qolishi mumkin.
- Yoqut bilan vaqt topilmas, Vaqt bilan yoqut topilar. Qimmatbaho narsa vaqtni qaytara olmaydi, vaqt esa mehnat bilan boylik topishga imkon beradi.
- Gap — ko’p, umr — oz. Uzoq gapdan ko’ra, mavjud vaqtni foydali ishga sarflash kerak.
- Ertalabki vaqt — naqdgina baxt. Kunning boshidagi fursatdan foydalanish ishni unumli boshlashga yordam beradi.
- Har meva o’z vaqtida pishar. Har narsaning yetiladigan, tayyor bo’ladigan o’z payti bor.
- Ish bilan vaqt tez o’tar. Biror ishga berilib ketgan odam vaqt o’tganini sezmay qolishi mumkin.
Eng mashhur maqollarning ma’nosi
Bugungi ishni ertaga qo’yma.
Maqol ishni ortga surmay, imkon borida bajarishga chaqiradi. Kechiktirilgan yumush keyin boshqa ishlar bilan qo’shilib, og’irroq tuyulishi mumkin.
Masalan, Malika maktabdan kelgach uy vazifasini bajarib qo’ysa, kechqurun uni shoshilib tugatmaydi. Bu maqolni uyda yoki darsda vaqtni rejalash haqida gapirganda aytish mumkin.
Vaqt — g’animat, O’tsa — nadomat.
Bu maqolda fursatning qadriga yetish kerakligi aytiladi. O’tkazib yuborilgan imkoniyat uchun keyin afsuslanish mumkin.
Masalan, Jasur bo’sh vaqtida kitob o’qishni rejalasa, uni har safar keyinga qoldirmasligi ma’qul. Mahalladagi biror tadbirga tayyorgarlik ko’rishda ham ishlarni vaqtida boshlash foyda beradi.
Yo’qolgan oltin topilar, Yo’qolgan vaqt topilmas.
Oltin yoki boshqa buyum yo’qolsa, uni izlab topish ehtimoli bor. Ammo o’tgan vaqt qaytmaydi, shuning uchun uni behuda sarflamaslik kerak.
Masalan, o’quvchi darsga tayyorlanish o’rniga vaqtini cho’zib yuborsa, keyin vazifalarni shoshilib bajarishi mumkin. Ota-ona bu maqol bilan farzandiga reja asosida ishlashni eslatadi.
Har meva o’z vaqtida pishar.
Har bir ishning o’z payti va tayyor bo’lish muddati bor. Natijani kutishda shoshmaslik, lekin o’z vazifasini bajarib borish kerak.
Masalan, o’quvchi yangi mavzuni bir kunda to’liq o’zlashtirmasa ham, har kuni mashq qilsa, asta-sekin tushunib boradi. Bu maqol sabr va izchil mehnat haqida suhbatda qo’l keladi.
Bolalar uchun qisqa maqollar
- Bugungi ishni ertaga qo’yma.
- Vaqt — qozi.
- Vaqting bor — naqding bor.
- Kech boshlagan kechikar.
- Inson umri — daryo suvi.
- Umr — o’tkinchi mehmon.
Biror ishni boshlashga erinayotgan paytingizda unga ajratgan vaqtingizni belgilab, darhol kirishing.
Ko’p beriladigan savollar
Insho uchun qaysi vaqt haqidagi maqollar mos?
Inshoda “Bugungi ishni ertaga qo’yma” yoki “Vaqt — g’animat, O’tsa — nadomat” maqollarini ishlatish mumkin. Ular vaqtni qadrlash va ishni kechiktirmaslik fikrini aniq ifodalaydi.
“O’tgan umr — otilgan o’q” maqolini bolaga qanday tushuntirish mumkin?
Bu maqol o’tgan vaqtni qaytarib bo’lmasligini bildiradi. Bolaga kun davomida bajarishi kerak bo’lgan ishlarni vaqtida qilish bilan misol keltirsangiz, mazmuni osonroq anglashiladi.
“Har meva o’z vaqtida pishar” maqolini qachon aytish mumkin?
Natija darhol ko’rinmayotgan, lekin ish davom etayotgan paytda bu maqolni eslash mumkin. Masalan, bola yangi mavzuni o’rganayotganda unga mashq qilish uchun vaqt kerak bo’ladi.