Til haqida maqollar: 29 ta maqol va ma’nosi

muallif:

Til haqida maqollar shirin so’zlash, o’ylab gapirish va so’zning odamlar orasidagi ta’sirini eslatadi. Ulardan insho, dars yoki oiladagi suhbatda foydalanib, mazmunini hayotiy misol bilan tushuntirish mumkin.

Til haqida maqollar

  1. Achchiq til — zahri ilon, Chuchuk tilga — jon qurbon. Qo’pol gap odamni ranjitadi, yoqimli so’z esa mehr uyg’otadi.
  2. Go’sht-yog’ berma, yaxshi til ber. Insonni xursand qilish uchun muloyim va yaxshi gap ham kifoya.
  3. Ochiq til osh yedirar, Achchiq til tosh yedirar. Yaxshi muomala ko’ngilni oladi, achchiq gap esa munosabatni buzishi mumkin.
  4. Sevdirgan ham til, Bezdirgan ham til. Insonning so’zlash usuli boshqalarda unga nisbatan iliq yoki sovuq munosabat uyg’otadi.
  5. Suydirgan ham til, Kuydirgan ham til. So’z mehr berishi ham, og’riqli taassurot qoldirishi ham mumkin.
  6. Suyaksiz til suyak sindirar. Tilning o’zi yumshoq bo’lsa-da, o’ylamay aytilgan gap qattiq ranjitadi.
  7. Shakar ham tilda, Zahar ham tilda. Bir til bilan yoqimli so’z ham, ko’ngilni og’ritadigan gap ham aytiladi.
  8. Til — aql bezagi. Odamning gaplari uning fikrlash tarzini ko’rsatadi.
  9. Til — aql tarozusi. So’zlashiga qarab, insonning fikrini anglash mumkin.
  10. Til — aql o’lchovi. O’ylab gapirish kishining mulohazasini namoyon qiladi.
  11. Til — dil kaliti. Yaxshi suhbat insonning ko’ngliga yo’l topishga yordam beradi.
  12. Til — dil tarjimoni. Odam so’zlari orqali ichidagi hislarini ifodalaydi.
  13. Til — dil jarchisi. Gaplar ko’ngildagi fikr va kechinmalarni boshqalarga yetkazadi.
  14. Ko’ngilni qo’l bilan ovlamasang, Til bilan ovla. Mehribon so’z va e’tibor orqali ham insonning ko’nglini olish mumkin.
  15. Uzun til — umr zavoli. Keragidan ortiq yoki o’ylamay gapirish noxush oqibatga olib kelishi mumkin.
  16. Uzun tilim — uzgun tilim, Qisqa tilim — tizgin tilim. Gapni tiyib, kerakli joyda qisqa so’zlash o’zini tutishga yordam beradi.
  17. Tig’ jarohati bitar, Til jarohati bitmas. Jismoniy og’riq vaqt o’tib ketishi mumkin, ammo og’ir so’z uzoq esda qoladi.
  18. Tilni bog’la dil bilan, Dilni bog’la til bilan. Gapirganda ko’ngildagi niyatni ham, so’zning ta’sirini ham hisobga olish kerak.
  19. Tilingda bo’lsa boling, Kulib turar iqboling. Shirinso’zlik odamlar bilan iliq munosabat o’rnatishga ko’maklashadi.
  20. Tili shirinning do’sti ko’p. Muloyim gapiradigan odam bilan suhbatlashish ko’pchilikka yoqadi.
  21. Til yaxshisi bor etar, Til yomoni xor etar. Yaxshi so’z obro’ orttirishi, yomon gap esa odamni noqulay ahvolga solishi mumkin.
  22. Til tig’dan o’tkir. So’z ba’zan quroldan ham qattiqroq botadi, shuning uchun uni ehtiyotlab ishlatish kerak.
  23. Til tig’i qilich tig’idan o’tkir. Og’ir gapning ko’ngilga yetkazgan ozori uzoq saqlanishi mumkin.
  24. Tilga e’tibor — elga e’tibor. Odamlar bilan hurmat bilan gaplashish ularga hurmat ko’rsatishdir.
  25. Tilga ehtiyot — elga ehtiyot. So’zni o’ylab tanlash suhbatdoshlarni ranjitmaslikka yordam beradi.
  26. Til bor, bol keltirar, Til bor, balo keltirar. Yaxshi so’z foyda keltirishi, nojo’ya gap esa muammo tug’dirishi mumkin.
  27. Yomon til boshga balo keltirar, Yaxshi til davlat, dunyo keltirar. So’zlarni o’rinli ishlatish yaxshi munosabatlarga yo’l ochadi, qo’pol gap esa qiyinchilik tug’diradi.
  28. Odobning — boshi til. Odobli muomala, avvalo, qanday gapirishdan bilinadi.
  29. Til boshqa-yu tilak bir, Yuz boshqa-yu yurak bir. Tashqi ko’rinish va ishlatilgan so’zlardan tashqari, insonning niyatini ham tushunishga intilish kerak.

Eng mashhur maqollarning ma’nosi

Tig’ jarohati bitar, Til jarohati bitmas.

Bu maqol og’ir gapning qalbga yetkazadigan ozorini eslatadi. Inson ranjiganini darrov aytmasligi mumkin, lekin aytilgan so’z yodida qoladi.

Masalan, maktabda do’sti xato qilgan Aziz uni hammaning oldida jerkib bermay, xatosini tinchgina tushuntiradi. Shunda gap muammoni kattalashtirmaydi, aksincha, uni hal qilishga yordam beradi.

Til — dil kaliti.

Samimiy va e’tiborli so’zlar suhbatdoshga yaqinlashishga yordam beradi. Inson o’z fikrini hurmat bilan aytsa, boshqalar ham uni tinglashga moyil bo’ladi.

Masalan, Nodira buvisidan bir ishni o’rganmoqchi bo’lsa, muloyim so’raydi va javobini diqqat bilan eshitadi. Shu tariqa oddiy suhbat ham mehrli munosabatni mustahkamlaydi.

Ochiq til osh yedirar, Achchiq til tosh yedirar.

Ochiq ko’ngil va xushmuomala so’z odamlar orasida iliqlik yaratadi. Achchiq gap esa suhbatni qiyinlashtirishi mumkin.

Mahallada qo’shnilar biror ishni kelishayotganda, fikrni xotirjam aytish osonroq murosa topishga yordam beradi. Bu maqolni bolaga tushuntirganda, bir xil iltimosni muloyim yoki jerkib aytib ko’rsatish mumkin.

Til — dil tarjimoni.

Odam o’z hislari va fikrlarini ko’pincha so’zlar bilan ifodalaydi. Shu bois gapning mazmuni bilan birga, uni qanday ohangda aytish ham ahamiyatli.

Masalan, dasturxon atrofida oila a’zosi kun davomida bo’lgan voqeani aytib beradi. Uni bo’lmasdan tinglash va muloyim javob qaytarish suhbatdoshga e’tibor berilganini bildiradi.

Bolalar uchun qisqa maqollar

  • Til — dil kaliti.
  • Til — aql bezagi.
  • Til — aql tarozusi.
  • Til — aql o’lchovi.
  • Tili shirinning do’sti ko’p.
  • Odobning — boshi til.

Ko’p beriladigan savollar

Insho uchun qaysi til haqidagi maqollar mos?

Inshoda Til — dil kaliti yoki Til — dil tarjimoni maqollarini ishlatish mumkin. Ularning mazmunini bir misol bilan ochib bersangiz, fikringiz aniqroq bo’ladi.

Bolaga “Suyaksiz til suyak sindirar” maqolini qanday tushuntirish mumkin?

Bu maqolni so’z odamni qattiq ranjitishi mumkin, deb sodda tushuntiring. Keyin bir fikrni muloyim va qo’pol tarzda aytish orasidagi farqni misol qiling.

“Til — dil kaliti” maqolini qachon aytish mumkin?

Samimiy gap suhbatdoshning ko’ngliga yo’l topgan vaziyatda bu maqol mos keladi. Masalan, sinfdoshlar kelishmovchilikni tinch suhbat bilan hal qilsa, mazmunini shu holat orqali izohlash mumkin.