Qorbobo turli mamlakatlarda turli nom va ko’rinishlarda tanilgan, ammo ko’pincha qishki bayramlar hamda bolalarga sovg’a ulashish bilan bog’lanadi. Quyida Qorbobo, Santa Klaus va ularga o’xshash obrazlarning farqi, o’xshashligi va oilalarda qanday tasavvur qilinishi haqida bilib olasiz.
Qorbobo turli mamlakatlarda qanday ataladi?
O’zbekistonda bolalar Qorbobo nomini yaxshi biladi. Ingliz tilida so’zlashiladigan ko’plab joylarda Santa Klaus deyiladi, Rossiyada Ded Moroz, Fransiyada Pere Noel, Italiyada esa Babbo Natale nomi ishlatiladi. Nomlar har xil bo’lsa-da, bu obrazlar ko’pincha bolalarga sovg’a olib keladigan bayram qahramoni sifatida tasvirlanadi.
Bir nomni eshitib, hamma joyda aynan bir xil odat bor deb o’ylamang. Har bir mamlakatda bayramni nishonlash usuli, sovg’a beriladigan kun yoki qahramon haqidagi tasavvur farq qilishi mumkin. Hatto bir mamlakatning o’zida ham oilalar bayramni turlicha o’tkazadi.
Masalan, maktabdagi suhbatda Aziz Qorbobo, Malika esa Santa Klaus haqida gapirishi mumkin. Ular turli nomlarni ishlatsa ham, ikkalasi ham bayramga quvonch va sovg’a kutish hissini bog’laydi. Demak, nomlarni bilish boshqa joylardagi urf-odatlarni tushunishga yordam beradi.
Santa Klaus Qorbobodan nimasi bilan farq qiladi?
Santa Klaus — ko’plab mamlakatlarda tanilgan bayram obrazi. Uni ko’pincha Rojdestvo bilan bog’lashadi. Qorbobo esa O’zbekistonda, ayniqsa, Yangi yil bayrami tasvirlarida uchraydi. Shuning uchun ular o’xshash ko’rinsa ham, qaysi bayram bilan bog’lanishi joyiga qarab o’zgaradi.
Rasm va filmlarda Santa Klaus ham, Qorbobo ham qishki kiyimda, soqolli va sovg’a ko’targan holda ko’rsatilishi mumkin. Ammo bu tasvirlar hamma joyda bir xil emas. Masalan, bir oilada bolalar Qorboboni bayram tadbirida uchratishi mumkin, boshqa oilada esa bayram qahramoni haqida faqat kitob yoki multfilm orqali bilishadi.
Bu obrazlarni haqiqiy odamlar bilan adashtirmaslik xereg. Ular bayram kayfiyatini ifodalovchi qahramonlardir. Turli xalq va oilalar ularni o’ziga tanish nom, kiyim yoki hikoya bilan tasavvur qiladi.
Nega bayram qahramonlarining ko’rinishi turlicha?
Odamlar bayram obrazlarini o’zlari bilgan muhitga moslab tasvirlaydi. Shu sababli Qorbobo yoki Santa Klausning kiyimi, sovg’a tarqatishi va bayramda ko’rinishi haqidagi hikoyalar bir-biridan farq qiladi. Bir joyda u bayram tomoshasida qatnashsa, boshqa joyda uy bezaklari yoki tabriknomalarda tasvirlanishi mumkin.
Oiladagi odatlar ham ta’sir qiladi. Ba’zi ota-onalar bolalariga Qorbobo nomidan sovg’a berishi, boshqalari esa bolani o’zi tanlagan sovg’asi bilan xursand qilishi mumkin. Bularning hech biri hamma uchun yagona qoida emas; oilalar o’ziga qulay va yoqimli bo’lgan usulni tanlaydi.
Biror mamlakat haqida ma’lumot o’qiyotganda, “hamma shunday qiladi” deb xulosa chiqarmang. “Ko’p oilalarda” yoki “ba’zi joylarda” kabi ehtiyotkor iboralar xilma-xillikni to’g’ri ko’rsatadi. Bu yondashuv boshqa madaniyat haqida hurmat bilan gapirishga yordam beradi.
Bolalar bu obrazlarni qanday tushunishi mumkin?
Qorbobo va Santa Klaus haqidagi suhbatda avval qaysi bayram nazarda tutilayotganini aniqlash foydali. So’ng bu qahramon qaysi nom bilan atalishi va oilalar uni qanday tasavvur qilishini solishtiring. Shunda o’xshashlik ham, farq ham aniqroq ko’rinadi.
Masalan, Nodira daftariga “O’zbekistonda — Qorbobo” deb yozib, yoniga boshqa mamlakatlarda ishlatiladigan nomlarni qo’shishi mumkin. Keyin oila a’zolaridan bayramni qanday kutib olishlarini so’raydi. Javoblar har xil chiqishi tabiiy: kimdir bezaklarni eslaydi, boshqasi sovg’a yoki bayram dasturxonini.
Bu mavzuni o’rganish uchun xarita yonida mamlakat nomlari va qahramon nomlarini alohida yozib ko’ring. Ma’lumotni eslab qolish osonlashadi, lekin ro’yxatdagi nomlar butun mamlakatdagi har bir oilaga tegishli deb o’ylamang. Bayram odatlari xonadondan xonadonga ham o’zgaradi.
Qiziqarli faktlar
- O’zbek tilida bu qahramon ko’pincha Qorbobo deb ataladi.
- Santa Klaus nomi ingliz tilida so’zlashiladigan ko’plab joylarda tanilgan.
- Rossiyada Ded Moroz nomi ishlatiladi.
- Fransiyada Pere Noel, Italiyada Babbo Natale nomlari uchraydi.
- Qorbobo va Santa Klaus ko’pincha qishki bayramlar bilan bog’lanadi.
- Bir mamlakat ichida ham bayramni kutib olish odatlari oilaga qarab farqlanishi mumkin.
O’zingiz ham kichik kuzatuv qiling: uydagilardan Qorbobo yoki Santa Klaus haqida qanday tasavvurga ega ekanini so’rang. Javoblarni taqqoslab, qaysi jihatlar o’xshash, qaysilari esa oilangizga xos ekanini yozib qo’ying.
Ko’p beriladigan savollar
Qorbobo va Santa Klaus bir xil obrazmi?
Ular ko’p tasvirlarda o’xshash — qishki bayram va sovg’alar bilan bog’lanadi. Biroq nomi, qaysi bayramga aloqadorligi va u haqidagi odatlar joyiga qarab farq qiladi.
Santa Klaus qaysi bayram bilan bog’liq?
Santa Klaus ko’plab joylarda Rojdestvo bilan bog’lanadi. Uni qanday tasavvur qilish va bayramni qanday o’tkazish oilalar orasida turlicha bo’lishi mumkin.
Boshqa mamlakatlarda Qorboboni nima deb atashadi?
Turli joylarda Ded Moroz, Pere Noel yoki Babbo Natale kabi nomlar ishlatiladi. Har bir nomni ma’lum bir mamlakatdagi barcha oilalar ishlatadi, deb aytib bo’lmaydi.
Hamma oilalar Qorbobo bilan bayram qiladimi?
Yo’q, oilalarning bayram odatlari bir xil emas. Ba’zilar Qorbobo yoki unga o’xshash obrazni bayram tadbirlariga qo’shadi, boshqalar esa o’ziga mos boshqa usulda bayram qiladi.