Яхшилик ҳақида мақоллар: 28 та мақол ва маъноси

муаллиф:

Яхшилик ҳақида мақоллар меҳрибонлик, ёрдам ва яхши муомала ҳақида фикр беради. Уларни иншо, дарс ёки кундалик суҳбатда ишлатиб, маъносини ҳаётий мисол билан тушунтириш мумкин.

Яхшилик ҳақида мақоллар

Яхши муомала ва феъл-атвор ҳақида

  1. Яхшилик қилсанг, яшир, Яхшилик кўрсанг, ошир. Яхши ишни мақтаниш учун қилмаслик, ўзингизга қилинган яхшиликни эса қадрлаш керак.
  2. Яхшиликни дарёга қил, биёбондан топ. Ёрдамни дарров жавоб кутиб эмас, чин кўнгилдан бериш лозим.
  3. Яхшилик нур келтирар, Ёмонлик — зулмат. Яхши ишлар одамлар орасига илиқлик олиб киради, ёмон ишлар эса кўнгилни хира қилади.
  4. Хайрли ишнинг хайрихоҳи кўп. Эзгу ишни кўрганлар уни қўллаб-қувватлаши мумкин.
  5. Яхшига ёндаш, Ёмондан адаш. Яхши хулқли инсонлардан ўрнак олиб, зарарли ишлардан четда туриш керак.
  6. Яхшиларга хизмат қилсанг, Ҳам айтади, ҳам қайтади. Яхши инсонларга кўрсатилган ҳурмат ва ёрдам эсдан чиқмайди.
  7. Яхши бўлсанг, яқин кўп. Самимий ва меҳрибон одам билан кўпчилик яқин бўлишни истайди.

Эзгу иш ва ёрдам ҳақида

  1. Яхши бўлсанг, яшарсан, Насибангни ошарсан. Яхши хулқ одамнинг эл орасида муносабатини яхшилайди.
  2. Яхши бўлсанг, ўзарсан, Ёмон бўлсанг, тўзарсан. Яхши фазилатлар билан одам эл орасида ҳурмат топади, ёмон хулқ эса обрўни камайтиради.
  3. Яхши жонингга ўртоқ, Ёмон — нонингга. Чин дўстлик манфаатга эмас, инсоннинг ўзига бўлган ҳурматга таянади.
  4. Яхши — шарофатли, Ёмон — касофатли. Яхши хулқ атрофдагиларга фойда келтиради, ёмон хулқ эса кўнгилсизлик туғдиради.
  5. Яхшига эл дил очар, Ёмондан турмай қочар. Одамлар самимий кишига кўнглини очади, қўпол муомаладан эса узоқлашади.
  6. Бир киши ариқ қазар, Минг киши сув ичар. Бир инсон бошлаган фойдали иш кўпчиликка наф келтириши мумкин.
  7. Қўлингдан келса, қўлингдан бер, Қўлингдан келмаса, йўлингдан бер. Имконингиз бўлса ёрдам беринг, бўлмаса яхши сўз ёки далда билан кўмаклашинг.

Яхшиликни қадрлаш ҳақида

  1. Ўзинг яхши — олам яхши. Одамнинг яхши муомаласи атрофидаги муҳитни ҳам ёқимли қилади.
  2. Ўзингга раво кўрмаганни Ўзгага ҳам раво кўрма. Ўзингизга ёқмайдиган муомала билан бошқаларни ранжитманг.
  3. Бир кун туз ичган жойга Қирқ кун салом бер. Сизни меҳмон қилган ёки яхшилик кўрсатган кишига миннатдор бўлинг.
  4. Ёрдам бергин, Кимсан, деб сўрама. Кўмакка муҳтож одамга аввал ёрдам бериш, ундан кимлигини суриштирмаслик керак.
  5. Эрга берсанг ошингни, Эрлар силар бошингни. Бошқалар билан таом улашиш меҳр ва ҳурматни кучайтиради.
  6. Хайрли қўл қайрилмас. Яхши ишга киришган одамнинг нияти эзгу бўлса, кўмак берувчилар топилади.
  7. Яхши бўлсанг, болдай бўл, Ёмон бўлсанг, увдай бўл. Бу мақол яхши хулқни ёқимли, ёмон хулқни эса ёқимсиз ҳолат билан қиёслайди.

Энг машҳур мақолларнинг маъноси

Яхшилик қилсанг, яшир, Яхшилик кўрсанг, ошир.

Яхшиликни кўз-кўз қилиш шарт эмас. Сизга кўрсатилган яхшиликни эса қадрлаб, бошқаларга ҳам яхшилик қилиш билан давом эттириш мумкин.

Масалан, синфдоши дафтарини уйда унутган болага Малика дафтаридан варақ берса, бу ҳақда ҳамма олдида мақтанмайди. Эртаси куни ўзи ёрдам олган Азиз бошқа синфдошига кўмаклашиши мумкин.

Ўзингга раво кўрмаганни Ўзгага ҳам раво кўрма.

Бу мақол бошқаларга ўзингиз истамайдиган муомалани қилмасликка ундайди. Гапиришдан ёки иш тутишдан олдин, бу ҳолат сизга ёқармиди, деб ўйлаб кўринг.

Масалан, дарсда бир бола жавоб бераётганда адашса, уни кулгига қўшмаслик керак. Сиз ҳам хато қилганингизда бошқалар тушуниб, ҳурмат билан муносабатда бўлишини истайсиз.

Бир киши ариқ қазар, Минг киши сув ичар.

Бир кишининг меҳнати кўп одамга фойда бериши мумкин. Мақол ҳамкорлик ва элга наф келтирадиган ишнинг қадрини эслатади.

Маҳаллада болалар ва катталар ҳовли атрофини тартибга келтиришга биргалашиб киришса, ҳамма фойдаланадиган жой озода бўлади. Ҳар ким қўлидан келганича ҳисса қўшади.

Қўлингдан келса, қўлингдан бер, Қўлингдан келмаса, йўлингдан бер.

Ёрдам фақат буюм ёки пул беришдан иборат эмас. Яхши сўз, йўл кўрсатиш ёки ишни енгиллаштириш ҳам кўмак бўла олади.

Масалан, мактабда янги ўқувчи синф хонасини тополмай турса, Жасур унга йўлни кўрсатади. Бу оддий ёрдам бўлса-да, ўқувчининг ўзини ёлғиз ҳис қилмаслигига кўмаклашади.

Болалар учун қисқа мақоллар

  • Яхшилик экса, эсонлик ўрар.
  • Яхшилик қил, уйингга айтма.
  • Яхшилик қилмасанг, ёмонлик ҳам қилма.
  • Эзгуликнинг кечи йўқ.
  • Хайрли ишнинг кечи йўқ.
  • Яхши хислат — гўзал фазилат.
  • Эл яхшиликни унутмас.

Бу қисқа мақолларни болага тушунтирганда, таниш вазиятни мисол қилинг: синфдошига ёрдам бериш, навбат кутиш ёки бирор кишига мулойим гапириш.

Кўп бериладиган саволлар

Иншода қайси яхшилик ҳақидаги мақолни ишлатса бўлади?

Иншонинг мазмунига мос мақолни танланг. Ёрдам ва ҳамкорлик ҳақида ёзсангиз, “Бир киши ариқ қазар, Минг киши сув ичар” мос келади.

“Ўзингга раво кўрмаганни Ўзгага ҳам раво кўрма” мақолини болага қандай тушунтириш мумкин?

Болага ўзи ёқтирмайдиган муомалани бошқаларга ҳам қилмаслик кераклигини айтинг. Масалан, бировни масхара қилиш ўрнига, унга мулойим гапиришни таклиф қилинг.

Кўпчиликка фойдаси тегадиган иш ҳақида қайси мақол мос?

“Бир киши ариқ қазар, Минг киши сув ичар” мақоли мос келади. Уни маҳалла ёки синфдаги умумий фойдали иш ҳақида гапирганда ишлатиш мумкин.

Мақолни танлагач, унинг маъносини ўз сўзингиз билан айтинг ва оддий ҳаётий мисол келтиринг.