Меҳмон ҳақида мақоллар

Меҳмон ҳақида мақоллар меҳмонни ҳурмат қилиш, мезбоннинг очиқкўнгиллиги ва дастурхон атрофидаги муомала ҳақида фикр беради. Уларни иншо ёки дарсда мисол сифатида, шунингдек, оилавий суҳбатда одобни тушунтириш учун ишлатиш мумкин.

Йўқча гуруч ош бўлади, Меҳмон кўнгли шод бўлади. Бор нарсани меҳмон билан баҳам кўриш ҳам уни хурсанд қилиши мумкин.
Келгунча меҳмон уялар, Келгандан сўнг мезбон уялар. Меҳмон келиш олдидан тортинади, мезбон эса уни яхши кутиб олишга ҳаракат қилади.
Келиш меҳмондан, кетиш мезбондан. Меҳмон ташриф буюради, кетиш вақтини эса мезбоннинг ҳолатига қараб белгилайди.
Мезбон борини қўйса, Меҳмон озга санамас. Меҳмон мезбоннинг қўлидан келганича қилган эътиборини қадрлайди.
Меҳмон — азиз, мезбон — лазиз. Меҳмон ҳам, уни кутиб олган мезбон ҳам бир-бирига ҳурмат кўрсатади.
Меҳмон иззатда, Мезбон хизматда. Меҳмонни эъзозлаш мезбоннинг эътибор ва хизматида кўринади.
Меҳмон келар эшикдан, Ризқи келар тешикдан. Бу мақол меҳмон келиши билан хонадонга файз ва насиба киришини ифодалайди.
Меҳмон келган уй — баракали. Меҳмон кутган хонадон файзли ва аҳил кўринади.
Меҳмон келган уйнинг чироғи равшан. Меҳмон келиши уйга қувонч ва жонлилик олиб киради.
Меҳмон келса учтаккина, Учиб кетса қушдаккина. Меҳмон оз вақт ўтирса ҳам, у билан кўришиш қувончли бўлади.
Меҳмон келса, эт пишар, Эт бўлмаса, бет пишар. Мақол меҳмонни бор имкон билан кутиб олишга чақиради.
Меҳмон мезбонга азиз, Мезбон — меҳмонга. Самимий ташрифда меҳмон ҳам мезбонни, мезбон ҳам меҳмонни қадрлайди.
Меҳмон оз ўтирар, кўп кўрар. Меҳмон қисқа вақт ичида хонадоннинг тартиби ва муомаласини пайқаши мумкин.
Меҳмон оз ўтирса ҳам, кўп синар. Қисқа ташрифда ҳам одам мезбоннинг эътиборини ва муомаласини сезади.
Меҳмон — отангдан улуғ. Бу ибора меҳмонни юксак ҳурмат билан кутиб олиш кераклигини кучли ифодалайди.
Меҳмонга ош қўй, Икки қўлини бўш қўй. Меҳмонни дастурхонга таклиф этиб, ўзини эркин ҳис қилишига имкон бериш керак.
Меҳмонни сийлаган итига суяк ташлар. Меҳмонни ҳурмат қилган мезбон унинг ёнидаги нарсаларга ҳам эътибор билан қарайди.
Меҳмоннинг итини тур дема. Меҳмон билан келган жониворга қўпол муомала қилмаслик керак.
Меҳмоннинг кетишини сўрама, Келишини сўра. Меҳмонни кетишга ундаш ўрнига, унинг келганидан мамнун бўлиш лозим.
Меҳмоннинг олдида мушугингни пишт дема. Меҳмон олдида уй аъзолари ва уй ҳайвонларига қўпол гапирмаслик керак.

Энг машҳур мақолларнинг маъноси

Келгунча меҳмон уялар, Келгандан сўнг мезбон уялар.

Меҳмон ташрифдан олдин безовта қилиб қўймасликни ўйлаб тортиниши мумкин. Меҳмон келгач эса мезбон уни яхши кутиб олган-олмаганини ўйлайди. Мақол икки томоннинг ҳам бир-бирини ўйлашини кўрсатади.

Масалан, мактабдаги тадбирга келган меҳмон ўқитувчини овора қилмаслик учун аввалига жим ўтириши мумкин. Ўқитувчи эса унга жой кўрсатиб, ўзини эркин ҳис қилиши учун муомала қилади.

Мезбон борини қўйса, Меҳмон озга санамас.

Бу мақол таомнинг кўплигидан кўра, мезбоннинг самимий эътиборини қадрлашни англатади. Қўлдаги бор нарсани чин кўнгилдан тортиқ қилишнинг ўзи ҳам ҳурмат белгисидир.

Масалан, қўшниси Нодирани чойга таклиф қилган Малика дастурхонга оддий егулик қўяди. Нодира мезбоннинг ҳаракатини қадрлаб, суҳбатдан мамнун бўлади.

Меҳмон келган уй — баракали.

Меҳмон келган хонадонда суҳбат, меҳр ва қувонч кўпаяди. Мақолдаги барака сўзи бу ерда уйга кирган файз ва илиқ кайфиятни англатади.

Масалан, буви невараларини ҳовлида кутиб олса, улар бирга чой ичиб, суҳбатлашади. Учрашув хонадон аҳлини яқинлаштиради.

Меҳмон оз ўтирар, кўп кўрар.

Меҳмоннинг ташрифи қисқа бўлиши мумкин, лекин у мезбоннинг муомаласи ва хонадондаги тартибни пайқайди. Шунинг учун самимий муносабат ташриф давомида дарров сезилади.

Масалан, синфдошининг уйига бир озга борган Азиз уни очиқ чеҳра билан кутиб олганини ва ўзига қулай жой кўрсатганини эслаб қолади. Кичик эътибор ҳам яхши таассурот қолдиради.

Болалар учун қисқа мақоллар

Меҳмон жойи кўз устида. Меҳмонни алоҳида ҳурмат билан кутиб олиш керак.
Меҳмон кўрки — дастурхон. Меҳмон кутишда дастурхон ва мезбоннинг эътибори муҳим.
Меҳмон — уйнинг зийнати. Меҳмон уйга қувонч ва файз олиб киради.
Меҳмонга ширин сўз бер. Меҳмон билан мулойим гаплашиш лозим.
Меҳмон сўраб емас. Мезбон меҳмоннинг эҳтиёжини ўзи сезиб, таклиф қилади.
Ширмой нонингни берма, Ширин сўзингни бер. Яхши муомала ҳам меҳмон учун қадрли неъматдир.

Кўп бериладиган саволлар

Иншода меҳмон ҳақида қайси мақолларни ишлатса бўлади?

Меҳмонни ҳурмат қилиш ҳақида ёзсангиз, “Меҳмон жойи кўз устида” мақолини келтиришингиз мумкин. Мезбоннинг самимийлиги ҳақида эса “Мезбон борини қўйса, Меҳмон озга санамас” мақоли мос келади.

“Меҳмон оз ўтирар, кўп кўрар” мақолини болага қандай тушунтириш мумкин?

Меҳмон узоқ қолмаса ҳам, мезбоннинг муомаласини пайқашини оддий мисол билан тушунтиринг. Масалан, уйга келган синфдошига қандай кутиб олингани ҳақида гаплашиш мумкин.

Меҳмон кутиш ҳақида қисқа мақол қайси?

“Меҳмон кўрки — дастурхон” қисқа ва ёдлашга қулай. Уни меҳмон келганда дастурхон ёзиш ва очиқ чеҳра билан кутиб олишни тушунтиришда ишлатиш мумкин.