25 та мантиқий савол жавоблари билан: 6-синф мантиқий саволлар

муаллиф:

6-синф мантиқий саволлари жавоблари билан берилган бу тўплам ўқувчиларни шартларни солиштириш, диққат билан ўқиш ва ҳисоб орқали хулоса чиқаришга ундайди. Масалаларни мустақил ёки оилангиз билан ечинг, кейин жавобингизни пастдаги ечим билан текширинг. Тўғри натижадан ташқари, унга қандай келганингизни тушунтиришга ҳам ҳаракат қилинг.

Осон мантиқий саволлар

  1. Маликада 18 та дафтар бор эди. У укасига 6 тасини берди, кейин яна 4 та дафтар олди. Маликада нечта дафтар бўлди?
  2. Азиз навбатда турибди. Унинг олдида 5 киши, орқасида 7 киши бор. Навбатда жами неча киши турибди?
  3. Тўртта қутининг ҳар бирида 6 тадан қалам бор. Қутилардан жами 5 та қалам олинди. Уларда нечта қалам қолди?
  4. Квадрат шаклидаги жадвал 3 қатор ва 3 устундан иборат. Фақат тўртта бурчакдаги катаклар бўялган. Нечта катак бўялмаган?
  5. Синфдаги 24 ўқувчи икки гуруҳга бўлинди. Биринчи гуруҳда иккинчисидан 4 нафар кўп ўқувчи бор. Биринчи гуруҳда нечта ўқувчи бор?
  6. Учта токчанинг ҳар бирида 9 тадан китоб турибди. Биринчи токчадан 4 та китоб иккинчисига кўчирилди. Учала токчада жами нечта китоб бор?
  7. Малика Нодирадан, Нодира эса Азиздан баланд. Шу уч ўқувчидан кимнинг бўйи энг паст?
  8. Тўгарак машғулоти соат 9:00 да бошланди ва 40 дақиқа давом этди. Кейин 10 дақиқалик танаффус бўлди. Иккинчи машғулот соат нечада бошланди?
  9. Кетма-кетликда ҳар бир сон олдингисидан икки баравар катта: 2, 4, 8, 16. Навбатдаги сон нечага тенг?

Ўртача қийинликдаги саволлар

  1. Учта дафтар ва иккита қалам жами 19 000 сўм туради. Ҳар бир дафтар 5 000 сўм бўлса, битта қалам неча сўм туради?
  2. Ҳовлида жами 6 та товуқ ва қуён бор. Уларнинг оёқлари жами 20 та. Қуёнлар нечта?
  3. Маҳалла йиғини учун жами 7 та ўриндиқ қўйилди. Айримларига 4 киши, қолганларига 6 киши ўтиради. Барча ўринлар сони 36 та бўлса, олти кишилик ўриндиқлар нечта?
  4. Икки опа-сингил ёшларининг йиғиндиси 26 га тенг. Опаси синглисидан 4 ёш катта. Опаси неча ёшда?
  5. Тўртта стакан сув билан тўлдирилган. Кичик стаканга 200 миллилитр, каттасига 300 миллилитр сув сиғади. Жами сув 1 000 миллилитр бўлса, катта стаканлар нечта?
  6. Азиз, Малика ва Нодира биттадан қизил, кўк ёки яшил нишон тақди. Нишонларнинг ранги ҳар хил. Азизники қизил ҳам, кўк ҳам эмас; Маликаники кўк эмас. Нодиранинг нишони қайси рангда?
  7. 1 дан 30 гача бўлган бутун сонлар орасида 3 га бўлинадиган, аммо 2 га бўлинмайдиган сонлар нечта?
  8. Шкафларга 1 дан 20 гача рақам қўйилган. Нечта шкафнинг рақамида камида битта 1 рақами қатнашади?

Қийин мантиқий саволлар

  1. Икки хонали соннинг рақамлари йиғиндиси 11 га тенг. Ўнлик хонасидаги рақам бирлик хонасидаги рақамдан 3 та катта. Бу қандай сон?
  2. Ташқи кўриниши бир хил 9 та шарчадан биттаси қолганларидан оғирроқ. Паллали тарози қайси томон оғирлигини ёки тенгликни кўрсатади. Оғир шарчани албатта топиш учун энг камида неча марта тортиш керак?
  3. Уч қутида фақат олма, фақат нок ва олма-нок аралашмаси бор. Қутиларга шу мазмундаги ёзувлар ёпиштирилган, аммо учаласи ҳам нотўғри. Битта қутидан қарамасдан битта мева олиб, барча қутиларнинг таркибини аниқлаш учун қайси ёзувли қутини танлаш керак?
  4. Квадрат 2 қатор ва 2 устундаги тенг катакларга бўлинган. Пастки чап бурчакдан юқориги ўнг бурчакка катак чизиқлари бўйлаб, фақат ўнгга ёки юқорига юрилади. Ҳар қадам битта катак томони узунлигида бўлса, нечта турли йўл бор?
  5. Саватда 10 тадан кўп, 20 тадан кам олма бор. Олмаларни тўрттадан гуруҳласангиз 1 та, учтадан гуруҳласангиз 2 та ортади. Саватда нечта олма бор?
  6. Бир оиладаги ҳар бир ўғил боланинг 3 та акаси ёки укаси ва 2 та опаси ёки синглиси бор. Оилада жами нечта фарзанд бор?
  7. Шахмат тўгарагидаги 6 ўқувчининг ҳар бири қолганларнинг ҳар бири билан бир мартадан ўйнади. Жами нечта ўйин ўтказилди?
  8. Қалам қизил, кўк ёки яшил қутининг биттасида. Азиз: ‘Қалам қизил қутида’, Малика: ‘Қалам қизил қутида эмас’, Нодира: ‘Қалам кўк қутида эмас’, деди. Фақат биттасининг гапи рост бўлса, қалам қайси қутида?

Жавоблар ва ечимлар: 6-синф мантиқий саволлари

Аввал ўз жавобларингизни ёзиб олинг. Сўнг фақат натижани эмас, ҳисоблаш ёки фикрлаш йўлини ҳам солиштиринг.

  1. 16 та дафтар. Дастлаб 18 дан 6 ни айирамиз, кейин 4 ни қўшамиз: 18 − 6 + 4 = 16.
  2. 13 киши. Олдиндаги ва орқадаги одамлар сонига Азизнинг ўзини ҳам қўшамиз: 5 + 7 + 1 = 13.
  3. 19 та қалам. Дастлаб 4 × 6 = 24 та қалам бўлган. Олинган 5 тасини айирсак, 19 та қолади.
  4. 5 та катак. Жадвалда жами 3 × 3 = 9 та катак бор. Тўртта бўялган катакни айирамиз: 9 − 4 = 5.
  5. 14 ўқувчи. Биринчи гуруҳдаги ортиқча 4 ўқувчини вақтинча айирсак, иккала гуруҳга 10 нафардан тўғри келади. Биринчи гуруҳга 4 нафарни қайтарамиз: 14.
  6. 27 та китоб. Китоблар фақат токчалар орасида кўчди, уларнинг умумий сони ўзгармади. Жами 3 × 9 = 27 та.
  7. Азиз. Нодира Азиздан баланд, Малика эса Нодирадан ҳам баланд. Демак, Азиз иккаласидан паст.
  8. Соат 9:50 да. Машғулот ва танаффус бирга 40 + 10 = 50 дақиқа давом этган. Бошланиш вақтига шу вақтни қўшамиз.
  9. 32. Берилган қоида бўйича охирги сонни иккига кўпайтирамиз: 16 × 2 = 32.
  10. 2 000 сўм. Учта дафтар 15 000 сўм туради, демак, иккита қаламга 4 000 сўм сарфланган. Уни иккига бўламиз.
  11. 4 та қуён. Олтала жонивор товуқ бўлса, жами 12 та оёқ бўларди. Ортиқча 8 та оёқнинг ҳар иккитаси битта қуёнга тўғри келади: 8 ÷ 2 = 4.
  12. 4 та. Етти ўриндиқнинг ҳаммаси тўрт кишилик бўлса, 28 ўрин чиқарди. Етишмаётган 8 ўринни ҳар бири 2 тадан қўшимча жой берадиган тўртта олти кишилик ўриндиқ таъминлайди.
  13. 15 ёшда. Ёшлар йиғиндисидан фарқни айирамиз: 26 − 4 = 22; унинг ярми синглисининг ёши — 11. Опаси 11 + 4 = 15 ёшда.
  14. 2 та катта стакан. Тўртталаси кичик бўлса, 800 миллилитр сув сиғарди. Ҳар бир катта стакан 100 миллилитр қўшади, шунинг учун яна 200 миллилитрга иккита катта стакан керак.
  15. Кўк. Азизга яшил нишон тегади. Қолган қизил ва кўк ранглардан Малика кўкни тақмаган, демак, кўк Нодирага қолади.
  16. 5 та. Шартга мос сонлар: 3, 9, 15, 21 ва 27. Булар 3 га бўлинади, аммо жуфт эмас.
  17. 11 та шкаф. Мос рақамлар — 1 ҳамда 10 дан 19 гача бўлган ўнта сон. 11 ёзувида иккита 1 бўлса ҳам, у битта шкафни билдиради.
  18. 74. Рақамлар йиғиндисидан уларнинг фарқини айирсак, кичик рақамнинг икки баравари чиқади: 11 − 3 = 8. Бирлик рақами 4, ўнлик рақами эса 7.
  19. 2 марта. Аввал учта шарчани бошқа учтаси билан тортиб, оғир шарча бор учликни аниқлаймиз; кейин шу учликдан иккитасини солиштирамиз. Битта тортишнинг уч хил натижаси тўққизта эҳтимолни ажратишга етмайди.
  20. ‘Олма-нок аралашмаси’ ёзилган қутини. Ёзув нотўғри бўлгани учун ундан чиққан мева қутидаги ягона мева турини билдиради. Масалан, олма чиқса, ‘Нок’ ёзилган қути аралаш, ‘Олма’ ёзилгани эса нокли бўлади; нок чиқса, аксинча.
  21. 6 та йўл. Ҳар бир йўлда иккита ўнгга ва иккита юқорига қадам бор. Тўртта қадам орасидан иккита ўнгга қадамнинг ўрнини 6 хил танлаш мумкин: 12, 13, 14, 23, 24, 34.
  22. 17 та олма. Берилган оралиқда тўртга бўлганда 1 қолдиқ берадиган сонлар 13 ва 17. Улардан фақат 17 ни учга бўлганда 2 ортади.
  23. 6 фарзанд. Ҳар бир ўғил боланинг учта ака-укаси бўлса, ўзини қўшганда ўғиллар тўртта. Уларга иккита қизни қўшамиз.
  24. 15 та ўйин. Ҳар бир ўқувчи беш рақиб билан ўйнайди: 6 × 5 = 30. Бунда ҳар ўйин икки марта саналгани учун 30 ни иккига бўламиз.
  25. Кўк қутида. Азиз ва Маликанинг қарама-қарши гапларидан биттаси албатта рост. Фақат битта рост гап бўлиши учун Нодиранинг гапи ёлғон, яъни қалам кўк қутида бўлиши керак.

Мантиқий фикрлашни қандай ривожлантириш мумкин

  • Шартни ажратинг. Берилган маълумотларни бир томонга, топиш керак бўлган нарсани бошқа томонга ёзинг. Бу ортиқча ҳисобдан сақлайди.
  • Чизма чизинг. Навбатни доирачалар, қутиларни тўртбурчаклар билан белгиланг. Кўринадиган шакл маълумотлар орасидаги боғланишни тушунишга ёрдам беради.
  • Тахминни текширинг. Топган жавобингизни масаланинг барча шартларига қўйиб кўринг. Битта шартга мос келиши етарли эмас.
  • Ота-оналар жавобни дарров айтмасин. ‘Қайси маълумотдан бошладингиз?’ деб сўраш болага ўз фикрини тартиблаш имконини беради.
  • Хатони изоҳланг. Фақат ҳисобни тузатмай, хато қаерда бошланганини айтинг. Кейинги масалада айнан шу жойга эътибор қаратинг.

Қийин саволда тўхтаб қолсангиз, шартни кичик чизма ёки жадвалга айлантириб, яна уриниб кўринг.

Кўп бериладиган саволлар

Бу саволларни қайси тартибда ечган маъқул?

Осон бўлимдан бошлаб, кейин ўртача ва қийин саволларга ўтинг. Осон топшириқда ҳам жавобингизни изоҳлаб беринг: бу кейинги масалаларда фикрни аниқ ифодалашга ёрдам беради.

Олтинчи синф ўқувчиси барча саволларни мустақил ечиши шартми?

Йўқ, бу тўпламни машқ сифатида ишлатиш мумкин. Қийин топшириқда катталар шартни тушунишга ёрдам берсин, лекин тайёр жавобни айтишга шошилмасин.

Жавоб тўғри, ечиш усули бошқача бўлса-чи?

Бошқа усул ҳам тўғри бўлиши мумкин. Муҳими, ҳар бир қадамни тушунтира олишингиз ва натижа масаланинг барча шартларига мос келишидир.