Umumiy bilim viktorinasi maktab o’quvchilari va butun oila uchun mo’ljallangan: unda til, tabiat, geografiya va matematikaga oid savollar bor. Ikki yoki undan ortiq jamoaga bo’lining, har bir to’g’ri javob uchun kelishilgan ballni bering. Savollarni navbat bilan o’qing, javoblarni esa barcha turlar tugagach tekshiring.
Umumiy bilim viktorinasi savollari
Savollar osondan qiyinga qarab joylashtirilgan. Boshlovchi ularni ovoz chiqarib o’qiydi, jamoalar esa javoblarini qog’ozga yozadi. Shunda bir jamoaning javobi boshqalarga yordam berib qo’ymaydi.
1-tur: oson savollar
Bu turda kundalik hayotda uchraydigan bilimlar so’raladi. Bolalarga mustaqil javob berish imkonini bering; kattalar ularning o’rniga javob aytishga shoshilmasin.
- O’zbekistonning poytaxti qaysi shahar?
- Quyosh qaysi tomondan chiqadi?
- Suv muzlaganda nima hosil bo’ladi?
- Odam qaysi a’zosi yordamida tovushlarni eshitadi?
- Pishib ochilgan paxta tolasi odatda qanday rangda bo’ladi?
- Yerning tabiiy yo’ldoshi nima deb ataladi?
- O’simlik tuproqdan suvni asosan qaysi qismi orqali oladi?
- Uch tomoni va uch burchagi bor geometrik shakl nima deb ataladi?
- Harakat yoki holatni bildirgan so’zlar qaysi so’z turkumiga kiradi?
- Bahordan keyin qaysi fasl keladi?
2-tur: o’rtacha savollar
Endi maktabda o’rganilgan atamalarni eslash kerak bo’ladi. Savol tushunarsiz bo’lsa, boshlovchi uni yana bir marta o’qisin, lekin javobga ishora bermasin.
- Ma’nosi bir-biriga yaqin so’zlar nima deb ataladi?
- Qarama-qarshi ma’noli so’zlar qanday ataladi?
- Gapda kim yoki nima haqida so’z borayotganini bildiruvchi bosh bo’lak qaysi?
- Oddiy kasr chizig’ining tepasida yozilgan son nima deb ataladi?
- Oddiy kasr chizig’ining pastida yozilgan son nima deb ataladi?
- Magnit temir mixni tortadimi yoki yog’och qalamni?
- Suyuqlikning gaz holatiga o’tishi qanday ataladi?
- Baliqlar suvda qaysi a’zosi yordamida nafas oladi?
- Ko’paytirish amalining natijasi nima deb ataladi?
- Yer sharini Shimoliy va Janubiy yarimsharlarga ajratuvchi xayoliy aylana nima deb ataladi?
3-tur: qiyin savollar
Oxirgi turda tushunchalarni farqlashga e’tibor bering. Javoblar qisqa, ammo jamoangiz bilan maslahatlashayotganda nima sababdan shu javobni tanlaganingizni ham aytib ko’ring.
- Gapning ega haqida xabar beruvchi bosh bo’lagi nima deb ataladi?
- Bo’lish amalida bo’linuvchi bo’luvchiga qoldiqsiz bo’linsa, hosil bo’lgan natija nima deb ataladi?
- Markazdan aylananing istalgan nuqtasigacha chizilgan kesma nima deb ataladi?
- Aylananing markazidan o’tib, uning ikki nuqtasini tutashtiruvchi kesma nima deb ataladi?
- Suv bug’ining sovib, suyuq holatga o’tishi qanday ataladi?
- O’simliklarning yorug’lik yordamida suv va karbonat angidriddan oziq modda hosil qilish jarayoni nima deb ataladi?
- Yerning o’z o’qi atrofida aylanishi natijasida nimalar almashinadi?
- Yerning Quyosh atrofida bir marta aylanib chiqish davri qanday vaqt birligi bilan ataladi?
- Jismning tashqi ta’sirsiz o’z tinch holatini yoki to’g’ri chiziqli tekis harakatini saqlash xossasi qanday ataladi?
- Moddaning kimyoviy xossalarini saqlaydigan eng kichik zarrachasi nima deb ataladi?
Javoblar
Ro’yxatdagi tartib savollar tartibiga mos keladi. Avval jamoalarning yozganlarini yig’ib oling, keyin javoblarni o’qing. Ma’nosi bir xil bo’lgan javoblarni ham qabul qiling: masalan, kelishik qo’shimchasi farqi xato emas.
- Toshkent.
- Sharqdan.
- Muz.
- Quloq.
- Oq.
- Oy.
- Ildizi.
- Uchburchak.
- Fe’l.
- Yoz.
- Sinonimlar.
- Antonimlar.
- Ega.
- Surat.
- Maxraj.
- Temir mixni.
- Bug’lanish.
- Jabra.
- Ko’paytma.
- Ekvator.
- Kesim.
- Bo’linma.
- Radius.
- Diametr.
- Kondensatsiya.
- Fotosintez.
- Kun va tun.
- Yil.
- Inersiya.
- Molekula.
Viktorinani qanday o’tkazish mumkin
- Jamoalarni muvozanatli tuzing. Oilada o’ynasangiz, bolalar va kattalarni aralashtiring. Sinfda esa doim bir xil o’quvchi javob bermasligi uchun har turda javob yozadigan ishtirokchini almashtiring. Jamoa nomini bolalarning o’zlari tanlasin.
- Vaqtni oldindan kelishib oling. Oson savollarga qisqaroq, qiyinlariga uzoqroq fursat ajrating. Boshlovchi vaqt tugashidan oldin ogohlantirsin. Biror jamoa erta yozib bo’lsa ham, qolganlarni shoshirmang.
- Ball berish qoidasini o’zgartirmang. Masalan, turlar uchun mos ravishda bir, ikki va uch ball belgilashingiz mumkin. Bu o’yin qoidasi, tayyor bilim talabi emas. Bahs chiqsa, barcha jamoaga bir xil mezonni qo’llang.
- Darsda xatodan foydalaning. Tekshiruvdan keyin har bir jamoa adashgan bitta savolini tanlab, javobini sodda gap bilan tushuntirsin. Masalan, radius bilan diametrni doskada chizib farqlash mumkin. Bu paytda ballni emas, tushunishni ko’zlang.
- Sovrinni sodda tanlang. Xatcho’p, qalam yoki keyingi o’yin mavzusini tanlash huquqi yetarli. Faqat g’olibni emas, navbatni saqlagan va sheriklarini tinglagan jamoalarni ham iliq so’z bilan rag’batlantiring. Oilaviy o’yinda hisobni bir kishi yozib borsin.
Ko’p beriladigan savollar
Umumiy bilim viktorinasi kichik yoshdagi bolalarga ham mosmi?
Ha, kichik yoshdagi bolalar bilan birinchi turdan boshlash mumkin. Keyingi turlardagi hali o’rganilmagan mavzularni o’tkazib yuboring yoki ularni ballsiz muhokama qiling. Bolaning bilmagan javobini kamchilik sifatida ko’rsatmang.
Javob to’g’ri bo’lsa-yu, imloda xato bo’lsa, ball beriladimi?
Bu bilim o’yini bo’lgani uchun ma’nosi aniq javobga ball berish mumkin. Imlo xatosini alohida, muloyimlik bilan tuzating. Agar o’yinni ona tili darsida o’tkazsangiz, imlo mezonini boshlanishidan oldin kelishib oling.
Jamoalar teng ball olsa, g’olib qanday aniqlanadi?
Teng ball olgan jamoalarni birgalikda g’olib deb e’lon qilishingiz mumkin. O’rinlarni albatta ajratmoqchi bo’lsangiz, tenglik holati uchun qo’shimcha savollarni o’yindan oldin tayyorlab qo’ying. Faqat ayrim jamoalarga tanish bo’lgan savolni shoshilib tanlamang.