O’zbekiston geografiyasi testi mamlakatning tabiati, daryolari, tog’lari va xaritadagi o’rniga oid 20 ta savoldan tuzilgan. Savollar 10–16 yoshli maktab o’quvchilari hamda bilimini sinamoqchi bo’lgan kattalar uchun mos. Har bir savoldan bitta javobni tanlang, so’ng ro’yxat oxiridagi javoblar bilan tekshiring.
O’zbekiston geografiyasi bo’yicha test savollari
- O’zbekistonning poytaxti qaysi shahar?
A) Toshkent
B) Samarqand
C) Buxoro
D) Namangan - O’zbekiston qaysi qit’ada joylashgan?
A) Afrika
B) Osiyo
C) Yevropa
D) Avstraliya - O’zbekiston joylashgan mintaqa qanday ataladi?
A) Janubiy Osiyo
B) Sharqiy Osiyo
C) Markaziy Osiyo
D) Janubi-sharqiy Osiyo - Ekvatorga nisbatan O’zbekistonning o’rni qanday?
A) Butunlay janubda joylashgan
B) Ekvator mamlakat o’rtasidan o’tadi
C) Ekvator mamlakat janubidan o’tadi
D) Butunlay shimolda joylashgan - O’zbekiston tekisliklarida yoz odatda qanday kechadi?
A) Salqin va doimiy yomg’irli
B) Issiq va quruq
C) Sovuq va qorli
D) Iliq va har kuni tumanli - Qizilqum qanday tabiiy hudud?
A) Cho’l
B) Muzlik
C) Botqoqlik
D) Tog’ o’rmoni - Samarqand vohasi qaysi daryo vodiysida joylashgan?
A) Sirdaryo
B) Chirchiq
C) Surxondaryo
D) Zarafshon - Orol dengiziga tarixan suv yetkazgan asosiy ikki daryoni belgilang.
A) Zarafshon va Qashqadaryo
B) Chirchiq va Ohangaron
C) Amudaryo va Sirdaryo
D) Surxondaryo va Sherobod - O’zbekistonning tog’li hududlari asosan qaysi tomonlarda joylashgan?
A) Sharq va janubi-sharqda
B) Faqat shimoli-g’arbda
C) Faqat g’arbda
D) Mamlakat markazidagi tekisliklarda - Farg’ona vodiysining yer yuzasi tuzilishiga qaysi ta’rif mos?
A) Dengiz ichidagi orol
B) Atrofi ochiq qumli qirg’oq
C) Yassi tog’ cho’qqisi
D) Tog’lar oralig’idagi keng botiq hudud - Qizilqumga xos o’simlikni toping.
A) Banan
B) Saksovul
C) Choy butasi
D) Kakao daraxti - O’zbekistonning quruq tekisliklarida ekin yetishtirish uchun ko’pincha nima zarur?
A) Dalani dengiz suvi bilan to’ldirish
B) Faqat qishki qorga tayanish
C) Ekinlarni sug’orish
D) Tuproqni doim muzlatib turish - Toshkent va Samarqand orasidagi xaritada o’lchangan masofani haqiqiy masofaga aylantirish uchun nima kerak?
A) Xaritaning sarlavhasi
B) Shahar nomining yozuv kattaligi
C) Xarita qog’ozining rangi
D) Xaritaning masshtabi - O’zbekistonning tabiiy xaritasida jigarrang tuslar odatda nimani bildiradi?
A) Yog’in miqdorini
B) Aholi zichligini
C) Balandroq yerlarni
D) Havo haroratini - O’zbekistonning g’arbiy qismida yer yuzasining qaysi shakllari keng tarqalgan?
A) Tekislik va platolar
B) Baland tog’ tizmalari va muzliklar
C) Chuqur okean botiqlari
D) Vulkan orollari - O’zbekistonning baland tog’larida qishda yog’in ko’pincha qanday shaklda to’planadi?
A) Shudring
B) Qor
C) Qirov
D) Yomg’ir tomchilari - O’zbekiston iqlimida yoz va qish haroratining sezilarli farqlanishiga qaysi omil yordam beradi?
A) Ekvator ustida joylashgani
B) Atrofi iliq okean bilan o’ralgani
C) Okeanlardan uzoqda joylashgani
D) Qutb doirasi ichida joylashgani - Daryodan sug’orish uchun ko’proq suv olinsa, boshqa sharoitlar o’zgarmaganda quyi oqimga qanday ta’sir qiladi?
A) Quyi oqimdagi suv ko’payadi
B) Quyi oqimga yetadigan suv kamayadi
C) Daryo suvi darhol sho’rlanmay qoladi
D) Daryo oqimi teskari tomonga buriladi - Orol dengizi suvi chekingan joylarda qanday o’zgarish yuz bergan?
A) Baland tog’ tizmalari paydo bo’lgan
B) Doimiy muzliklar kengaygan
C) Qalin tropik o’rmonlar o’sgan
D) Quruq va sho’r dengiz tubi ochilgan - Bahorda tog’lardagi qor erishi O’zbekistonning tog’lardan boshlanadigan daryolariga qanday ta’sir qilishi mumkin?
A) Daryolarga qo’shimcha suv keladi
B) Daryolarning suvi butunlay yo’qoladi
C) Daryolar dengiz suviga aylanadi
D) Barcha daryolar oqishdan to’xtaydi
To’g’ri javoblar
- A) Toshkent. Bu shahar O’zbekistonning poytaxti, qolgan variantlarda esa mamlakatning boshqa shaharlari berilgan.
- B) Osiyo. O’zbekiston hududi Osiyo qit’asida joylashgan, uni dunyo xaritasidan shu qit’a ichidan izlaysiz.
- C) Markaziy Osiyo. O’zbekiston Osiyoning shu mintaqasiga kiradi, Janubiy yoki Sharqiy Osiyoga emas.
- D) Butunlay shimolda joylashgan. Ekvator O’zbekiston hududidan o’tmaydi, mamlakatning barcha qismi Shimoliy yarimsharda joylashgan.
- B) Issiq va quruq. Tekisliklarda yozgi issiq va yog’inning kamligi shu faslning odatiy belgilaridir.
- A) Cho’l. Qizilqum yog’in kam tushadigan cho’l hududi bo’lib, uni muzlik yoki botqoqlik bilan adashtirmaslik kerak.
- D) Zarafshon. Samarqand vohasi Zarafshon vodiysida joylashgan, shu bois bu daryo voha geografiyasi bilan bevosita bog’liq.
- C) Amudaryo va Sirdaryo. Orol dengizi tarixan asosan shu ikki daryo keltirgan suv bilan to’yingan.
- A) Sharq va janubi-sharqda. Mamlakatning asosiy tog’li hududlari shu tomonlarda, g’arbida esa tekisliklar keng tarqalgan.
- D) Tog’lar oralig’idagi keng botiq hudud. Farg’ona vodiysining atrofini tog’lar o’rab turadi, ichki qismi esa ularga nisbatan pastroq.
- B) Saksovul. Bu o’simlik qurg’oqchil cho’l sharoitiga moslashgan va Qizilqum o’simliklari orasida uchraydi.
- C) Ekinlarni sug’orish. Quruq tekisliklarda tabiiy yog’in ko’plab ekinlarning suvga ehtiyojini to’liq qoplay olmaydi.
- D) Xaritaning masshtabi. Masshtab xaritadagi masofa haqiqiy masofaga nisbatan necha marta kichraytirilganini ko’rsatadi.
- C) Balandroq yerlarni. Tabiiy xaritadagi jigarrang tuslar balandlikni ko’rsatadi, aniq qiymatni esa xaritaning ranglar shkalasidan tekshirasiz.
- A) Tekislik va platolar. G’arbiy hududlarda tekis yerlar hamda atrofiga nisbatan balandroq, yuzasi tekis keng maydonlar tarqalgan.
- B) Qor. Baland tog’larda qishki sovuq sababli yog’in ko’pincha qor bo’lib tushadi va yerda to’planadi.
- C) Okeanlardan uzoqda joylashgani. Okeanlarning haroratni yumshatuvchi ta’siri kamligi yoz bilan qish o’rtasidagi farqni kuchaytiradi.
- B) Quyi oqimga yetadigan suv kamayadi. Daryodan ko’proq suv ajratib olinsa, boshqa sharoitlar o’zgarmaganda pastga oqadigan suv ozayadi.
- D) Quruq va sho’r dengiz tubi ochilgan. Suv chekingach, ilgari uning ostida bo’lgan tubning bir qismi ochiq quruqlikka aylangan.
- A) Daryolarga qo’shimcha suv keladi. Tog’dagi qor eriganda hosil bo’lgan suv soylar orqali daryolarga qo’shiladi.
Testdan darsda va oilada qanday foydalanish mumkin?
Avval mustaqil javob bering. Daftarga faqat tanlagan harflaringizni yozing, ikkilangan savolingiz yoniga esa belgi qo’ying. Tekshirayotganda shu belgilar qaysi mavzuni hali mustahkamlash kerakligini ko’rsatadi.
Darsda savollarni yechgach, joy nomlarini xaritadan toping. Masalan, Zarafshon va Samarqandni birgalikda izlash daryo bilan vohaning bog’lanishini tushunishga yordam beradi. Xaritasiz topilgan javobni xaritada ham ko’rsata olishga harakat qiling.
Oilaviy o’yinda navbat bilan savol o’qing. Har kim javobini aytib bo’lgachgina javoblar bo’limini oching; xato qilgan ishtirokchi esa to’g’ri variantning sababini o’z so’zlari bilan tushuntirsin. Shunda o’yin faqat harfni topish bilan cheklanmaydi.
Natijangizni baholang
Har bir to’g’ri javobga bir ball bering. Bu mezonlar o’zingizni tekshirish uchun tavsiya etilgan bo’lib, maktabdagi rasmiy baho o’rnini bosmaydi.
- 0–9 ta to’g’ri javob — boshlang’ich bosqich. Poytaxt, qit’a, mintaqa va asosiy tabiiy hududlarni xaritadan qayta toping; keyin xato javoblaringizni tekshiring.
- 10–15 ta to’g’ri javob — yaxshi tayanch. Daryolar, yer yuzasi shakllari va iqlimga oid tushunchalarni takrorlang, ayniqsa ikkilangan savollaringizga qayting.
- 16–20 ta to’g’ri javob — puxta bilim. Endi javob variantlariga qaramasdan sabablarni tushuntirib ko’ring va joy nomlarini xaritada ko’rsating.
Ko’p beriladigan savollar
O’zbekiston geografiyasi testini xaritasiz yechsa bo’ladimi?
Ha, dastlab xaritasiz yechishingiz mumkin. Javoblarni tekshirgach, adashgan joy nomlaringizni tabiiy xaritadan toping va ularning bir-biriga nisbatan o’rnini kuzating.
Bu savollar qaysi sinf uchun mos?
Savollar bitta sinfning nazorat ishiga emas, 10–16 yoshdagi o’quvchilarning umumiy bilimini tekshirishga mo’ljallangan. Ayrim tushunchalar hali o’tilmagan bo’lsa, ularni darslik yoki o’qituvchi yordamida aniqlashtiring.
Javoblarni yodlab olmasdan qanday takrorlash mumkin?
Variantlarni yopib, savolga o’z so’zlaringiz bilan javob bering. Masalan, daryo suvining kamayishi haqidagi savolda faqat harfni emas, suvning qayerga sarflanishini ham tushuntiring.