Sifat test: 20 ta test savollari javoblari bilan

Sifat test savollari so’zlarning belgi bildirishini, sifat darajalarini va gapdagi vazifasini tekshirishga yordam beradi. Ushbu 20 savol 10–16 yoshli o’quvchilar hamda bilimini takrorlamoqchi bo’lgan kattalar uchun mo’ljallangan. Har bir savoldan bitta javobni tanlang, belgilaringizni yozib boring va oxiridagi javoblar jadvali bilan solishtiring.

Sifat so’z turkumi bo’yicha test savollari

Dastlabki savollar sifatni tanishga, keyingilari esa uning shakli va gapdagi vazifasini ajratishga qaratilgan. Shoshilmang: ayrim topshiriqlarda so’zni alohida emas, gap bilan birga o’qish kerak.

№	Savol va javob variantlari
1	Sifat predmetning nimani bildiradi? A) Belgisini B) Harakatini C) Miqdorini D) Nomini
2	Sifatga xos so’roqlar berilgan qatorni toping. A) Kim? Nima? B) Nechta? Qancha? C) Qanday? Qanaqa? D) Nima qildi? Nima qilyapti?
3	“Dalada oq paxta ochildi” gapidagi sifatni aniqlang. A) Dalada B) Oq C) Paxta D) Ochildi
4	Qaysi qatordagi barcha so’zlar sifat? A) Daraxt, maktab, daftar B) O’qidi, yozdi, keldi C) Uchta, beshta, oltita D) Shirin, keng, sokin
5	“Shirin olma” birikmasidagi sifat qanday belgini bildiradi? A) Rangni B) Maza-ta’mni C) Shaklni D) Haroratni
6	Rang bildiruvchi sifatni belgilang. A) Yashil B) Nordon C) Dumaloq D) Iliq
7	“Yumaloq koptok” birikmasida koptokning qaysi belgisi aytilgan? A) Mazasi B) Hidi C) Harorati D) Shakli
8	“Keng xona” birikmasidagi sifat qaysi belgi guruhiga kiradi? A) Rang B) Hid C) Hajm-o’lchov D) Maza-ta’m
9	Oddiy darajadagi sifatni toping. A) Baland B) Balandroq C) Juda baland D) Eng baland
10	Qiyosiy darajani hosil qiluvchi qo’shimcha qaysi? A) -lar B) -ning C) -ni D) -roq
11	Orttirma darajadagi sifat berilgan javobni aniqlang. A) Chiroyli B) Chiroyliroq C) Juda chiroyli D) Chiroylilik
12	Ozaytirma darajadagi sifatni belgilang. A) Ko’k B) Ko’kish C) Ko’kroq D) Ko’m-ko’k
13	Juft sifatni toping. A) Kattaroq B) Juda katta C) Katta-katta D) Katta-kichik
14	Takroriy sifat qatnashgan birikmani aniqlang. A) Uzun-qisqa yo’llar B) Uzun-uzun yo’llar C) Uzunroq yo’llar D) Juda uzun yo’llar
15	Qo’shimcha yordamida yasalgan sifatni toping. A) Tuzli B) Oq C) Keng D) Yosh
16	“Kuchsiz” sifatidagi -siz qo’shimchasi qanday ma’no bildiradi? A) Kuchning ortiqligini B) Kuchni boshqa belgi bilan qiyoslashni C) Kuchning yo’qligini D) Kuchning kimga qarashli ekanini
17	Qaysi birikmada sifat otga bog’lanib kelgan? A) Kitob o’qidi B) Qiziqarli kitob C) Kitobning varag’i D) Kitob uchun
18	Qaysi gapda sifat otlashgan, ya’ni ot o’rnida qo’llangan? A) Yaxshi bola kitob o’qidi. B) Yaxshi niyat unga kuch berdi. C) Yaxshilar ko’paysin. D) Yaxshi xabar tez tarqaldi.
19	Qaysi gapda “keng” sifati kesim vazifasida kelgan? A) Keng ko’cha daraxtlar bilan bezalgan. B) Keng xona yorug’. C) Keng dalada bug’doy o’sdi. D) Hovlimiz keng.
20	“Bu daraxt yonidagi daraxtdan balandroq” gapida belgi qanday ifodalangan? A) Ikki daraxtning balandligi qiyoslangan. B) Daraxtning balandligi kamaytirib ko’rsatilgan. C) Daraxtlarning soni bildirilgan. D) Daraxtning rangi kuchaytirib ko’rsatilgan.

Murakkabroq topshiriqlarni qanday yechish mumkin?

Quyidagi izohlarni javoblaringizni belgilab bo’lgach o’qing. Misollar testdagidan boshqa so’zlar bilan berilgan: ular qoidani yangi vaziyatda qo’llashga yordam beradi.

Belgining turi bilan darajasini ajrating

Belgining turi sifat nimani anglatishini ko’rsatadi: rangmi, shaklmi yoki maza-ta’mmi. Daraja esa shu belgining qanday ifodalanganini bildiradi. Masalan, “sariq” rangni anglatadi, “sariqroq” shaklida esa o’sha rang boshqa narsaning rangiga qiyoslanadi.

Avval ma’noni toping. So’ng qo’shimcha yoki yordamchi so’zga qarang: “sovuq”, “sovuqroq” va “juda sovuq” bir xil daraja emas.

Juft va takroriy sifat nimasi bilan farqlanadi?

Takroriy sifatda bir so’z qayta keladi: “mayda-mayda toshlar”. Juft sifat esa ikki boshqa sifatning birikishidan tuziladi, masalan, “yaxshi-yomon gaplar”. Ikkalasi ham chiziqcha bilan yozilishi mumkin, shuning uchun faqat yozilish belgisiga qarab javob tanlamang.

Sifat yasalishini qanday tekshirasiz?

Yasama sifat boshqa so’zga so’z yasovchi qo’shimcha qo’shilganda hosil bo’ladi. Masalan, “meva” otiga -li qo’shilsa, “mevali” sifati yuzaga keladi. “Mevali bog’” deganda bog’ning belgisi ifodalanadi.

Har qanday qo’shimcha yangi so’z yasamaydi. “Past” so’ziga -roq qo’shilganda yangi belgi nomi emas, sifatning qiyosiy darajasi hosil bo’ladi.

Otlashish va kesim vazifasini adashtirmang

Otlashgan sifat ot aytilmasa ham uning o’rnida keladi. Masalan, “Bilimlilar bellashdi” gapida “bilimlilar” so’zi bilimli kishilarni anglatadi. Uni tushunish uchun “kimlar?” deb so’rab ko’ring.

Kesim esa gapdagi xabarni bildiradi. “Choy issiq” gapida “issiq” sifati choy haqida xabar beradi; “issiq choy” birikmasida esa u otning belgisini aniqlaydi. Demak, so’zning vazifasini gapdan ajratib tekshirib bo’lmaydi.

Natijangizni baholang

Har bir to’g’ri javob uchun bir ball qo’ying. Bu baholash o’zingizni tekshirish uchun taklif qilingan mezon, maktabdagi rasmiy baho emas.

• 17–20 ta to’g’ri javob: mavzuni yaxshi o’zlashtirgansiz. Endi o’zingiz gaplar tuzib, sifatlarning darajasi va vazifasini izohlang.
• 11–16 ta to’g’ri javob: asosiy tushunchalar tanish, ammo ayrim farqlarni mustahkamlash kerak. Xato qilgan savollaringizni belgi turi, daraja, yasalish va gapdagi vazifa bo’yicha ajrating.
• 0–10 ta to’g’ri javob: sifatni tanishdan boshlab takrorlash foydali. Atrofingizdagi narsalarni tasvirlang: daftar qanday, xona qanday, olma qanday?

Ko’p beriladigan savollar

Bu sifat testini qaysi yoshdagilar ishlashi mumkin?

Test 10–16 yoshli o’quvchilar va mavzuni takrorlayotgan kattalar uchun tuzilgan. Sifatning gapdagi vazifasini hali o’rganmagan bo’lsangiz, tegishli savollarni izohlar yordamida tahlil qiling.

Sifat darajalariga oid savollarda nimaga qarash kerak?

Sifatga qo’shilgan qo’shimcha hamda uning oldidagi kuchaytiruvchi so’zlarga qarang. Keyin ma’noni tekshiring: belgi oddiy aytilganmi, qiyoslanganmi, kuchaytirilganmi yoki kamaytirib ko’rsatilganmi?

Xato javoblarni qanday takrorlagan ma’qul?

Har bir xato uchun to’g’ri variantni emas, uni tanlash sababini ham yozing. So’ng shu qoidaga mos yangi misol tuzing va sifat testini javoblar jadvaliga qaramasdan qayta ishlang.

To’g’ri javoblar

№	Javob	Izoh
1	A) Belgisini	Sifat predmetning rang, shakl, hajm kabi belgilarini bildiradi.
2	C) Qanday? Qanaqa?	Bu so’roqlar predmetning belgisini aniqlashga xizmat qiladi.
3	B) Oq	“Oq” so’zi paxtaning rangini bildirib kelgan.
4	D) Shirin, keng, sokin	Uchala so’z ham belgi bildiruvchi sifatlardir.
5	B) Maza-ta’mni	“Shirin” so’zi olmaning ta’mini ifodalaydi.
6	A) Yashil	“Yashil” rang bildiradi, qolgan variantlar boshqa belgilarni anglatadi.
7	D) Shakli	“Yumaloq” koptokning tashqi shaklini bildiradi.
8	C) Hajm-o’lchov	“Keng” so’zi xonaning o’lchoviga oid belgini ifodalaydi.
9	A) Baland	Bu shaklda belgi qiyoslanmay, kuchaytirilmay oddiy ifodalangan.
10	D) -roq	-roq qo’shimchasi sifatning qiyosiy darajasini hosil qiladi.
11	C) Juda chiroyli	“Juda” so’zi belgini kuchaytirib, orttirma darajani hosil qilgan.
12	B) Ko’kish	-ish qo’shimchasi ko’k rangning kuchsizroq ifodasini bildirgan.
13	D) Katta-kichik	Ikki boshqa sifatning juft kelishi juft sifatni hosil qilgan.
14	B) Uzun-uzun yo’llar	“Uzun” so’zining takrorlanishi takroriy sifatni yuzaga keltirgan.
15	A) Tuzli	“Tuz” otiga -li qo’shimchasi qo’shilib sifat yasalgan.
16	C) Kuchning yo’qligini	-siz qo’shimchasi asos anglatgan narsaning yo’qligini bildiradi.
17	B) Qiziqarli kitob	“Qiziqarli” sifati “kitob” otiga bog’lanib, uning belgisini bildirgan.
18	C) Yaxshilar ko’paysin.	“Yaxshilar” sifati yaxshi kishilar ma’nosida ot o’rnida kelgan.
19	D) Hovlimiz keng.	“Keng” sifati hovli haqida xabar bildirib, kesim vazifasida kelgan.
20	A) Ikki daraxtning balandligi qiyoslangan.	“Balandroq” shakli bir daraxtdagi belgini ikkinchisidagi belgi bilan qiyoslaydi.