MS Оффице — матн ёзиш, жадвалларда ҳисоб-китоб қилиш ва тақдимот тайёрлашга ёрдам берадиган дастурлар тўплами. Унинг Word, Excel ва PowerPoint дастурлари турли вазифаларни бажаради. Мактаб топшириғи ёки кундалик иш учун қайси бирини танлашни оддий мисоллар орқали ажратиб олишингиз мумкин.
MS Оффице нима ва нега дастурлари алоҳида?
Барча ишни битта дастурда бажаришга уриниш ноқулай. Масалан, иншо ёзишда гаплар ва хатбошилар билан ишлайсиз, харажатларни ҳисоблашда эса сонларни таққослайсиз. Тақдимотда фикрингизни экранда қисқа ва тушунарли кўрсатишингиз керак. Оффице дастурлари шу вазифаларга мос воситаларни таклиф қилади.
Уларнинг айрим имкониятлари ўхшаш: матн ёзиш, расм қўшиш ёки жадвал тузиш мумкин. Фарқ асосий вазифада. Word матнли ҳужжатга, Excel ҳисоб-китобли жадвалга, PowerPoint эса тингловчиларга кўрсатиладиган саҳифаларга қулайроқ мосланган. Дастур танлашдан олдин тайёр ишингиз қандай кўринишда бўлишини ўйлаб олинг.
Word дастурида қандай ишлар қилинади?
Word — матнли ҳужжатлар тайёрлаш дастури. Унда иншо, реферат, эълон, ариза ёки таклифнома ёзишингиз мумкин. Ҳужжат деганда фақат расмий қоғозни тушунманг: дарс учун тайёрланган оддий матн ҳам ҳужжат бўлади. Ёзувни сақлаб, кейин яна таҳрирлаш ёки чоп этишга тайёрлаш мумкин.
Матнни ўқишга қулай қилиш учун сарлавҳа қўйилади, фикрлар хатбошиларга ажратилади. Шрифт — ҳарфларнинг кўриниши; унинг ўлчамини ўзгартириб, сарлавҳани асосий матндан ажратасиз. Қалин ёзув эътиборни керакли жойга тортади. Аммо ҳамма гапни қалин ёки турли рангларда ёзсангиз, қайси фикр асосий эканини ажратиш қийинлашади.
Масалан, Малика мактаб кутубхонаси ҳақида реферат тайёрлаяпти, деб тасаввур қилинг. У Wordда сарлавҳа ёзади, матнини бўлимларга ажратади ва мавзуга мос расм жойлайди. Агар ишнинг асосий қисми ўқиладиган матн бўлса, Wordдан бошлаш қулай. Тайёр ҳужжатни сақлашдан олдин мазмунини ҳам, ёзувдаги хатоларни ҳам текшириб чиқинг.
Excel ҳисоб-китобни қандай енгиллаштиради?
Excel — электрон жадваллар билан ишлаш дастури. Ундаги саҳифа сатр ва устунларга бўлинган: сатрлар ён томонга, устунлар юқоридан пастга давом этади. Улар кесишган катак катакча дейилади. Ҳар бир катакчага матн, сон ёки ҳисоблаш қоидаси ёзишингиз мумкин.
Ҳисоблаш қоидаси формула деб аталади. Масалан, дафтарларнинг нархи ва сонини алоҳида устунларга киритсангиз, формула уларнинг жами қийматини ҳисоблашга ёрдам беради. Нарх ўзгарса, формулага боғлиқ натижа ҳам қайта ҳисобланади. Бу қулай, лекин киритилган сонларни барибир текшириш керак: нотўғри маълумотдан тўғри натижа чиқмайди.
Тасаввур қилинг, Азиз синф тадбири учун керакли буюмлар рўйхатини тузяпти. У буюм номи, миқдори ва нархини жадвалга киритади, сўнг харажатларни жамлайди. Натижаларни таққослаш учун диаграмма — сонларни устунлар, чизиқлар ёки бошқа шаклларда кўрсатадиган тасвир — тузиши мумкин. Оддий рўйхат Wordда ҳам ёзилади, аммо сонлар устида ишлаш керак бўлса, Excel қулайроқ.
PowerPoint тақдимот учун нимаси билан қулай?
PowerPoint — тақдимот тайёрлаш дастури. Тақдимотдаги ҳар бир алоҳида саҳифа слайд деб аталади. Слайдга сарлавҳа, қисқа матн, расм, жадвал ёки диаграмма жойлаштириш мумкин. Мақсад — айтадиган гапингизни тўлиқ кўчириш эмас, тингловчига асосий фикрни кўрсатиш.
Масалан, Нодира сувнинг табиатдаги айланишини тушунтирмоқчи. У бир слайдда мавзуни таништиради, кейингисида жараённи чизма орқали кўрсатади, бошқа слайдда эса кузатув мисолини беради. Узун матнни экрандан ўқиб бериш ўрнига, қисқа ёзувга қараб ўз сўзлари билан гапиради. Шунда слайд нутқнинг ўрнини эгалламайди, унга ёрдам беради.
Ҳаракатли таъсирлар ва безаклардан меъёрида фойдаланинг. Ҳар бир ёзувнинг турлича пайдо бўлиши диққатни мавзудан чалғитиши мумкин. Тақдимотни тугатгач, уни экранда кўриб чиқинг: ҳарфлар аниқми, расм тушунарлими, фон билан ёзув ажралиб турибдими? Ўзингизга таниш матн ҳам узоқроқдан ўқишга ноқулай бўлиши мумкин.
Топшириқ учун қайси дастурни танлаш керак?
Танловни ишнинг асосий натижасига қараб қилинг. Ўқитувчига ўқиш учун матн топширасизми, ҳисобланган жадвал берасизми ёки синф олдида гапирасизми? Бир мавзу учун турли дастурлар керак бўлиши ҳам мумкин. Масалан, маҳалладаги дарахтлар ҳақидаги лойиҳа ёзма изоҳ, кузатув жадвали ва оғзаки тақдимотдан иборат бўлиши мумкин.
- Матн асосий бўлса — Word: баён, реферат, эълон ёки тушунтириш ёзуви тайёрланг.
- Сонларни ҳисоблаш керак бўлса — Excel: харажат, миқдор ва кузатув натижаларини жадвалга киритинг.
- Тингловчига тушунтирсангиз — PowerPoint: асосий фикрларни слайдлар орқали кўрсатинг.
Ишни сақлашга ҳам эътибор беринг. Файл — компьютерда ном билан сақланадиган ҳужжат ёки бошқа маълумот. Унга мазмунини билдирадиган ном қўйинг, масалан, Табиат лойиҳаси. Қайси папкага сақлаганингизни эслаб қолинг ва дастурдан чиқишдан олдин охирги ўзгаришлар сақланганини текширинг. Мактаб топшириғида эса ўқитувчи сўраган кўринишни олдиндан аниқлаштиринг.
Қизиқарли фактлар
- Wordда фақат матн эмас, расм ва жадвал ҳам жойлаштириш мумкин.
- Excel катакчасида сон билан бирга матн ҳам сақланади.
- Формулага боғланган сон ўзгарса, ҳисоб натижаси ҳам ўзгариши мумкин.
- Диаграмма жадвалдаги сонларни кўз билан таққослашга ёрдам беради.
- PowerPoint слайди нутқнинг тўлиқ матни бўлиши шарт эмас: қисқа ёзув ва тушунарли расм ҳам етарли бўлиши мумкин.
Кичик машқ қилиб кўринг: мактабга керакли буюмлар ҳақида Wordда изоҳ ёзинг, Excelда харажат жадвалини тузинг, PowerPointда эса танловингизни тушунтирадиган слайд тайёрланг. Машқ охирида қайси дастур қайси вазифани енгиллаштирганини солиштиринг. Шу йўл билан уларнинг фарқини амалда кўрасиз.
Кўп бериладиган саволлар
MS Оффице билан Word бир хилми?
Йўқ, Word — MS Оффице таркибидаги дастурлардан бири. Оффице дастурлар тўпламининг номи, Word эса асосан матнли ҳужжатлар учун хизмат қилади. Excel ва PowerPointнинг асосий вазифалари бошқача.
Жадвални Wordда тузган яхшими ёки Excelда?
Бу жадвалда нима қилишингизга боғлиқ. Матн орасига дарс жадвали ёки қисқа рўйхат қўшсангиз, Word етарли бўлиши мумкин. Сонларни ҳисоблаш, натижаларни таққослаш ва янгилаб бориш керак бўлса, Excelни танланг.
Рефератни PowerPointда тайёрласа бўладими?
Ёзма реферат учун одатда Word қулайроқ, PowerPoint эса уни оғзаки тушунтиришга мос. Слайдларга рефератнинг бутун матнини жойлаш ўқишни қийинлаштиради. Топшириқда тақдимот сўралган бўлса, асосий фикрларни қисқартириб слайдларга ажратинг.
Бу дастурларни ўрганишни қайси биридан бошлаш керак?
Бошлаш учун ўзингизга керак бўлган вазифани танланг. Матн ёзмоқчи бўлсангиз Wordни, ҳисоб-китоб қилмоқчи бўлсангиз Excelни, мавзуни гапириб бермоқчи бўлсангиз PowerPointnи машқ қилинг. Дастлаб кичик топшириқни тугатиш барча тугмаларни бирдан ўрганишга уринишдан фойдалироқ.