8-синф адабиёт тести бадиий асар, адабий жанрлар ва тасвир воситаларига оид 20 та саволдан тузилган. Ҳар саволда битта жавобни танланг, сўнг танловингизни рўйхат охиридаги изоҳлар билан текширинг. Саволлардаги кичик бадиий намуналар шу тест учун ёзилган.
8-синф адабиёти бўйича тест саволлари
- Бадиий адабиётга хос асосий белги нимада?
А) Ҳаётни образлар орқали тасвирлашда
Б) Фақат ҳисоблаш қоидаларини тушунтиришда
C) Сўзларнинг имлосини рўйхат шаклида беришда
Д) Фақат тажриба натижаларини қайд этишда - Халқ оғзаки ижоди асарлари дастлаб қандай йўл билан тарқалган?
А) Фақат босма журналлар орқали
Б) Фақат муаллифнинг ёзма кундалиги орқали
C) Оғзаки айтиш ва эшитиб ўрганиш орқали
Д) Фақат мактаб дарсликлари орқали - Шеърнинг алоҳида сатри қандай аталади?
А) Боб
Б) Мисра
C) Парда
Д) Лавҳа - Масал жанрига хос белгини топинг.
А) Воқеаларни фақат саҳна кўрсатмалари орқали баён этади
Б) Сўзларнинг луғавий маъносини изоҳлайди
C) Фақат табиат манзарасини тасвирлайди
Д) Кўпинча ҳайвонлар ёки буюмлар тимсолида инсон хулқини кўрсатиб, ибрат беради - Қайси гапда ўхшатиш қўлланган?
А) Ҳовлимиздаги ўрик гуллади.
Б) Оппоқ булутлар пахтадек кўринарди.
C) Дераза ёнида китоб турибди.
Д) Малика кутубхонадан қайтди. - Жонсиз нарсага инсон ҳаракатини бериш жонлантириш дейилади. Қайси мисолда шу восита бор?
А) Шамол деразамга эртак айтди.
Б) Шамол дарахт шохини эгди.
C) Шамол кўчадаги чангни кўтарди.
Д) Шамол очиқ деразадан кирди. - Муболаға, яъни атайлаб кучайтириб тасвирлаш қайси гапда яққол кўринади?
А) Жасур оғир сумкасини кўтарди.
Б) Болалар ҳовлидаги қорни куради.
C) Азиз йўлакда бир оз кутди.
Д) Сени кутиб, минг йил қаридим. - Асар сюжети деганда нима тушунилади?
А) Китоб муқовасидаги ранглар уйғунлиги
Б) Матндаги тиниш белгиларининг жойлашуви
C) Бир-бири билан боғланган воқеалар тизими
Д) Муаллиф фойдаланган барча сўзлар рўйхати - Асардаги конфликт нимани англатади?
А) Қарама-қарши кучлар, қарашлар ёки истаклар тўқнашувини
Б) Воқеа кечган жойнинг батафсил тавсифини
C) Шеър мисраларининг тенг узунлигини
Д) Китобнинг бобларга ажратилишини - Икки қаҳрамоннинг ўзаро суҳбати қандай нутқ шакли?
А) Портрет
Б) Пейзаж
C) Монолог
Д) Диалог - Қаҳрамоннинг ўзига ёки бошқаларга қаратилган кенг, яхлит нутқи нима дейилади?
А) Диалог
Б) Қофия
C) Монолог
Д) Сарлавҳа - Лирик асарда асосан нима марказга чиқади?
А) Сўзларнинг келиб чиқиш тарихи
Б) Ҳис-туйғу, руҳий ҳолат ва кечинмалар
C) Саҳнани жиҳозлаш бўйича кўрсатмалар
Д) Тажрибани бажариш босқичлари - Эпик асарга хос баён усулини белгиланг.
А) Фақат сўзларнинг талаффузини кўрсатиш
Б) Фақат саҳнада айтиладиган гапларни бериш
C) Фақат қофиядош сўзларни санаш
Д) Воқеалар ва қаҳрамонлар ҳаракатини ҳикоя қилиш - Драматик асардаги ремарка қандай вазифани бажаради?
А) Ҳар бир гапнинг бўғинини санайди
Б) Ҳаракат, ҳолат ёки саҳна шароитига изоҳ беради
C) Асардаги барча сўзларни таржима қилади
Д) Мисралар охиридаги оҳангдошликни белгилайди - Биринчи шахс тилидан ёзилган асардаги ҳикоячини муаллифнинг ўзи деб қабул қилиш шартми?
А) Йўқ, ҳикоячи муаллиф яратган бадиий образ ҳам бўлиши мумкин
Б) Ҳа, ҳар қандай ҳикоячи доимо муаллифнинг айнан ўзи бўлади
C) Ҳа, биринчи шахсдаги барча воқеалар ҳужжатли бўлади
Д) Йўқ, чунки биринчи шахс тилидан бадиий асар ёзилмайди - Метафора ўхшашлик асосида маъно кўчишидир. Қайси гапда у қўлланган?
А) Нодира чироқни ёқди.
Б) Китоб стол устида турибди.
C) Билим — йўлимизни ёритадиган чироқ.
Д) Чироқ кечқурун ўчди. - Тазод қарама-қарши тушунчаларни ёнма-ён қўяди. Қайси мисол бунга мос?
А) Боғда олма билан ўрик пишди.
Б) Юзида кулги, кўнглида ғам бор эди.
C) Йўлда Азиз билан Жасур учрашди.
Д) Ҳовлида райҳон ва ялпиз ўсди. - Қуйидаги мисраларда қайси сўзлар қофиядош?
Ҳовлимизда очилди гул,
Шохга қўниб сайрар булбул.
А) Ҳовлимизда — шохга
Б) Очилди — сайрар
C) Гул — булбул
Д) Қўниб — ҳовлимизда - Бармоқ вазнида мисралар оҳангини тартибга солишда нима асос бўлади?
А) Ҳарфларнинг катта ёки кичик ёзилиши
Б) Гапдаги вергуллар сони
C) Қаҳрамонлар исмларининг узунлиги
Д) Мисралардаги бўғинлар сони ва уларнинг гуруҳланиши - Азиз йўлакдан дафтар топди. Эгаси кимлигини билиш учун синфдошларидан сўради ва уни Нодирага қайтарди. Азизнинг бу ҳаракатига қайси баҳо матн билан асосланади?
А) У топилмани эгасига етказишга масъулият билан ёндашди
Б) У дафтарни ўзиники қилиб олди
C) У Нодиранинг дафтарини яширди
Д) У синфдошларининг саволларига жавоб бермади
Тўғри жавоблар
- А) Ҳаётни образлар орқали тасвирлаш — бадиий адабиёт инсон, воқеа ва кечинмаларни образли ифодалайди.
- C) Оғзаки айтиш ва эшитиб ўрганиш орқали — бундай асарлар оғиздан оғизга ўтиб тарқалган.
- Б) Мисра — шеърнинг ҳар бир алоҳида сатри шу атама билан номланади.
- Д) Инсон хулқини тимсоллар орқали кўрсатиш — масалда ҳайвон ёки буюм образи орқали одамларнинг феъл-атвори ёритилиши мумкин.
- Б) Оппоқ булутлар пахтадек кўринарди — булут пахтага ўхшатилган ва буни -дек қўшимчаси очиқ кўрсатган.
- А) Шамол деразамга эртак айтди — инсонга хос эртак айтиш ҳаракати шамолга берилган.
- Д) Сени кутиб, минг йил қаридим — кутишнинг оғирлиги ҳаётдаги меъёрдан кескин ошириб тасвирланган.
- C) Бир-бирига боғланган воқеалар тизими — сюжетда ҳодисалар ўзаро алоқада ривожланади.
- А) Қарашлар ёки кучлар тўқнашуви — конфликт қаҳрамонлар орасида ҳам, бир қаҳрамоннинг ички дунёсида ҳам кечиши мумкин.
- Д) Диалог — берилган вазиятда икки қаҳрамон навбат билан гапириб, ўзаро суҳбат қурмоқда.
- C) Монолог — бунда бир қаҳрамон ўз фикрларини кенг ва яхлит нутқ орқали баён қилади.
- Б) Ҳис-туйғу ва кечинмалар — лирик асарда воқеалар тафсилотидан кўра руҳий ҳолат етакчи бўлади.
- Д) Воқеаларни ҳикоя қилиш — эпик баёнда қаҳрамонларнинг ҳаракати ва улар билан боғлиқ ҳодисалар тасвирланади.
- Б) Саҳнага оид изоҳ бериш — ремарка қаҳрамоннинг ҳаракати, ҳолати ёки воқеа шароитини тушунишга ёрдам беради.
- А) Ҳикоячи бадиий образ бўлиши мумкин — матндаги мен билан ҳақиқий муаллифни доимо тенглаштириб бўлмайди.
- C) Билим — йўлимизни ёритадиган чироқ — билим йўл кўрсатувчи воситага ўхшатилиб, чироқ сўзи кўчма маънода ишлатилган.
- Б) Юзида кулги, кўнглида ғам — кулги ва ғам қарама-қаршилиги ташқи кўриниш билан ички ҳолат фарқини очади.
- C) Гул — булбул — мисралар охиридаги шу сўзларнинг товуш жиҳатидан оҳангдошлиги қофияни ҳосил қилади.
- Д) Бўғинлар сони ва гуруҳланиши — бармоқ вазнида мисраларнинг ритмик тартиби шу асосда юзага келади.
- А) Масъулият билан ёндашди — Азиз дафтар эгасини излаб топгани ва буюмни қайтаргани бу баҳони тасдиқлайди.
Тестдан дарсда ва уйда қандай фойдаланиш мумкин?
Жавобларни текширишга шошилманг. Аввал танлаган вариантингиз ёнига қисқа сабаб ёзинг: масалан, ўхшатишни қайси қўшимчадан таниганингизни кўрсатинг. Бу усул тасодифий топилган жавоб билан тушуниб танланган жавобни ажратишга ёрдам беради.
- Дарсда: саволларни мустақил ишланг, кейин жуфтликда баҳсли жавобларни муҳокама қилинг; фикрингизни атама ёки матндаги белги билан асосланг.
- Ўйинда: навбат билан вариант танланг ва сабабини айтинг; хато қилган иштирокчига жавобини қайта тушунтириш имконини беринг.
- Оилада: ота-она ва бола бир хил саволга алоҳида жавоб берсин; сўнг фарқли танловларни изоҳлар ёрдамида бирга текширсин.
Натижангизни баҳоланг
0–9 та тўғри жавоб: асосий тушунчаларни мустаҳкамлаш фойдали бўлади; мисра, сюжет, диалог ва тасвир воситаларига оид саволлардан бошланг. 10–15 та тўғри жавоб: таянч билимларингиз бор, хато танланган вариантни тўғри жавоб билан солиштириб, фарқини ёзинг. 16–20 та тўғри жавоб: тушунчаларни яхши ажратяпсиз; энди ўқиётган асарингиздан уларга мос мустақил мисоллар топинг.
Бу оралиқлар ўзингизни текшириш учун берилган, мактабдаги расмий баҳони алмаштирмайди. Хато жавобни ўчириб қўйиш ўрнига, ёнига битта тушунтириш ёзсангиз, кейинги такрорлашда айнан нимага эътибор беришни биласиз.
Кўп бериладиган саволлар
8-синф адабиёт тести муайян дарсликдаги барча мавзуларни қамрайдими?
Йўқ, бу тўплам адабий тушунчаларни текширади, муайян дарсликнинг барча мавзуларини эмас. Назорат ишига тайёрланаётганда синфда ўқилган асарлар ва ўқитувчи берган топшириқларни ҳам такрорланг.
Муаллифлар ва асар номларига оид саволлар нега берилмаган?
Бу тест адабиёт назарияси ҳамда қисқа матнни тушунишга қаратилган. Муаллиф ва асарларни такрорлаш учун дарслигингиздаги маълумотлар асосида алоҳида саволлар тузишингиз мумкин.
Жавобни топдим, лекин сабабини тушунтира олмасам, нима қилай?
Тегишли изоҳни ўқиб, тушунчага ўзингиз янги мисол ёзинг. Масалан, жонлантириш учун жонсиз нарсага инсон ҳаракатини беринг, сўнг айнан қайси сўз буни кўрсатаётганини айтинг.