Ot so’z turkumi testi otlarni tanish, ularning qo’shimchalari va gapdagi vazifasini ajratishga mo’ljallangan 20 ta savoldan iborat. Savollar 10–16 yoshli maktab o’quvchilari hamda bilimini sinab ko’rmoqchi bo’lgan kattalar uchun mos. Har bir savolda bitta variantni tanlang, so’ng javoblaringizni ro’yxat oxiridagi kalit bilan tekshiring.
Ot so’z turkumi bo’yicha test savollari
- Berilgan so’zlardan otni toping.
A) kitob
B) yashil
C) yugurmoq
D) sekin - Otning asosiy so’roqlari qaysi qatorda berilgan?
A) qanday? qanaqa?
B) kim? nima?
C) nima qildi? nima qiladi?
D) nechta? qancha? - Shaxsni bildirgan otni belgilang.
A) qalam
B) daftar
C) o’qituvchi
D) daraxt - Qaysi so’z buyum nomini bildiradi?
A) keldi
B) baland
C) tez
D) sumka - Atoqli ot berilgan qatorni toping.
A) shahar
B) Samarqand
C) daryo
D) maktab - Quyidagilardan qaysi biri turdosh ot?
A) shahar
B) Toshkent
C) Zarafshon
D) Malika - Mavhum otni belgilang.
A) piyola
B) qalam
C) eshik
D) do’stlik - Ko’plik shaklidagi ot qaysi qatorda berilgan?
A) daftarim
B) daftarga
C) daftarlar
D) daftarni - Bolalar so’zidagi -lar qo’shimchasi nimani bildiradi?
A) Ko’plikni
B) Egalikni
C) Yo’nalishni
D) Chiqish kelishigini - Kitobim so’zidagi -im qo’shimchasi kitobning kimga tegishli ekanini bildiradi?
A) Senga
B) Unga
C) Sizga
D) Menga - Onang so’zida ikkinchi shaxs birlikdagi egalikni qaysi qo’shimcha ifodalaydi?
A) -m
B) -ng
C) -si
D) -miz - Qaratqich kelishigidagi otni toping.
A) maktabga
B) maktabni
C) maktabning
D) maktabda - Kitob otining tushum kelishigidagi shaklini belgilang.
A) kitobga
B) kitobda
C) kitobdan
D) kitobni - Jo’nalish kelishigidagi ot qaysi qatorda berilgan?
A) hovlini
B) hovlining
C) hovliga
D) hovlidan - Maktabda so’zidagi -da qaysi kelishik qo’shimchasi?
A) O’rin-payt kelishigi
B) Qaratqich kelishigi
C) Tushum kelishigi
D) Chiqish kelishigi - Chiqish kelishigidagi otni belgilang.
A) uyga
B) uydan
C) uyni
D) uyning - So’z yasovchi qo’shimcha yordamida hosil bo’lgan otni toping.
A) ish
B) tosh
C) ishchi
D) uy - Malika kitob o’qidi gapida qaysi so’z ega vazifasida kelgan?
A) kitob
B) Malika
C) o’qidi
D) kitob o’qidi - Aziz daftarni ochdi gapida daftarni so’zi qanday gap bo’lagi?
A) Ega
B) Kesim
C) Hol
D) To’ldiruvchi - O’quvchilarning so’zida o’quvchi asosidan keyin qaysi qo’shimchalar ketma-ket kelgan?
A) Ko’plik -lar va qaratqich kelishigi -ning
B) Egalik -im va tushum kelishigi -ni
C) So’z yasovchi -chi va jo’nalish kelishigi -ga
D) Ko’plik -lar va chiqish kelishigi -dan
To’g’ri javoblar
- A) Kitob — buyumning nomi bo’lib, nima? so’rog’iga javob beradi.
- B) Kim? va nima? otning asosiy so’roqlari bo’lib, ular shaxs hamda narsa nomlarini aniqlashga yordam beradi.
- C) O’qituvchi — shaxsni bildirgan ot, shuning uchun unga kim? so’rog’i beriladi.
- D) Sumka buyum nomini bildiradi, qolgan variantlar esa harakat yoki belgini ifodalaydi.
- B) Samarqand muayyan shaharning nomi bo’lgani uchun atoqli ot sanaladi va bosh harf bilan yoziladi.
- A) Shahar umumiy nom bo’lib, bitta alohida shaharni emas, shu turdagi joylarni bildiradi.
- D) Do’stlik qo’l bilan ushlab bo’lmaydigan munosabatni bildirgani uchun mavhum otdir.
- C) Daftarlar so’zida -lar ko’plik qo’shimchasi bor, qolgan shakllarda esa egalik yoki kelishik qo’shimchasi qatnashgan.
- A) Bolalar so’zidagi -lar bir bolani emas, bir nechta bolani bildiradi.
- D) Kitobim so’zidagi -im birinchi shaxs birlikdagi egalik qo’shimchasi bo’lib, mening kitobim ma’nosini anglatadi.
- B) Onang so’zidagi -ng ikkinchi shaxs birlikdagi egalikni bildirib, sening onang ma’nosini ifodalaydi.
- C) Maktabning so’zidagi -ning qaratqich kelishigi qo’shimchasi bo’lib, so’z nimaning? so’rog’iga javob beradi.
- D) Kitobni so’zidagi -ni tushum kelishigi qo’shimchasi bo’lib, so’z nimani? so’rog’iga javob beradi.
- C) Hovliga so’zidagi -ga jo’nalish kelishigi qo’shimchasi bo’lib, yo’nalishni bildiradi.
- A) Maktabda so’zidagi -da o’rin-payt kelishigi qo’shimchasi bo’lib, bu misolda joyni bildiradi.
- B) Uydan so’zida chiqish kelishigining -dan qo’shimchasi qatnashgan va so’z qayerdan? so’rog’iga javob beradi.
- C) Ishchi so’zi ish asosiga shaxs nomini yasovchi -chi qo’shimchasini qo’shish orqali hosil bo’lgan.
- B) Malika so’zi harakatni bajaruvchi shaxsni bildirib, gapda ega vazifasida kelgan.
- D) Daftarni so’zi nimani? so’rog’iga javob berib, harakat qaratilgan buyumni bildirgan to’ldiruvchidir.
- A) O’quvchilarning so’zida o’quvchi asosiga avval ko’plik -lar, keyin qaratqich kelishigi -ning qo’shimchasi qo’shilgan.
Testdan darsda va uyda qanday foydalanish mumkin?
Darsda javoblarni avval mustaqil belgilang. Keyin juftlikda ishlang: sherigingizga faqat tanlagan harfingizni emas, nima uchun shu javobni tanlaganingizni ham tushuntiring. Masalan, maktabning va maktabni shakllariga alohida so’roq berish ularning farqini ko’rishga yordam beradi.
Oilaviy o’yinda savollarni navbat bilan o’qing, lekin javoblar bo’limini oldindan ochmang. Har kim o’z tanlovini qog’ozga yozsin. Tekshirayotganda xato javob uchun koyish o’rniga, shu qoida asosida yangi misol topishni taklif qiling.
Ot so’z turkumi testini qayta ishlashdan oldin adashgan savollaringiz yoniga qisqa izoh yozing. Faqat to’g’ri harfni yodlash yetmaydi: kitobim o’rniga daftarim, hovliga o’rniga maktabga so’zini qo’yib ham qoidani tushuntira olishingizni tekshiring.
Natijangizni baholang
Har bir to’g’ri javob uchun bir ball bering. Quyidagi uch daraja faqat shu mashqdagi natijangizni ko’rsatadi, maktab bahosini almashtirmaydi.
- 17–20 ta to’g’ri javob — puxta tushuncha. Otning asosiy belgilarini yaxshi ajratyapsiz; endi egalik va kelishik qo’shimchalari birga kelgan so’zlarni tahlil qilib mashq qiling.
- 11–16 ta to’g’ri javob — yaxshi asos. Xato qilgan savollaringizni mavzusiga qarab guruhlang: ot turlari, qo’shimchalar yoki gap bo’laklari; keyin aynan shu qismni takrorlang.
- 0–10 ta to’g’ri javob — yana mashq kerak. Dastlab kim? va nima? so’roqlari yordamida otlarni toping, so’ng ko’plik, egalik va kelishiklarni alohida misollar bilan o’rganing.
Ko’p beriladigan savollar
Bu testni ot mavzusini endi o’rganayotgan bola ishlay oladimi?
Ha, lekin barcha savollarga birdan javob berishi shart emas. Avval otni tanish va uning turlariga oid savollarni ishlasin; egalik, kelishik va gap bo’laklariga oid topshiriqlarni tegishli mavzuni o’rgangach bajarsin.
Kelishik savollarida adashsam, qanday mashq qilaman?
Bitta otni turli kelishiklarda yozib, har bir shaklga mos so’roq bering. Masalan, kitobning — nimaning?, kitobni — nimani?, kitobdan — nimadan? juftliklarini taqqoslang. Keyin shu shakllar qatnashgan qisqa gaplar tuzing.
Otni topish bilan uning gapdagi vazifasini aniqlash bir xilmi?
Yo’q, ot — so’z turkumi, ega yoki to’ldiruvchi esa gap bo’lagidir. Masalan, Daftar ochildi gapida daftar ega, Aziz daftarni ochdi gapida esa daftarni to’ldiruvchi bo’lib kelgan. Vazifani aniqlash uchun so’zni gapdagi boshqa so’zlar bilan bog’lab tekshiring.