Quyidagi 4-sinf mantiqiy masalalari javoblari bilan berilgan bo’lib, ular 3-sinf o’quvchilariga ham mos keladi. Savollar sanash, shartni diqqat bilan o’qish va yechimni tekshirishga mashq qildiradi. Avval mustaqil urinib ko’ring, keyin javoblar jadvalini oching.
Oson mantiqiy savollar
Dastlabki topshiriqlarda murakkab hisob yo’q. Ayrimlarida qo’shish yoki ayirish kifoya, boshqalarida esa buyumlarning tartibiga e’tibor berish kerak.
| № | Savol |
|---|---|
| 1 | Uchta likopchaning har birida to’rttadan somsa bor edi. Ikkita somsa yeyildi. Nechta somsa qoldi? |
| 2 | Maktab oshxonasi navbatida Azizdan oldinda to’rt, orqasida uch bola turibdi. Navbatda jami nechta bola bor? |
| 3 | Munchoqlar qizil, ko’k, yashil tartibida takrorlanib terilgan. Birinchi munchoq qizil bo’lsa, o’n birinchi munchoq qanday rangda? |
| 4 | Malika 24 ta yong’oqni oltita xaltachaga teng taqsimladi. Har bir xaltachada nechtadan yong’oq bor? |
| 5 | Beshta savatning har birida ikkitadan olma bor. Uchta olma bir savatdan boshqalariga ko’chirildi, lekin hech biri olinmadi yoki qo’shilmadi. Jami olmalar soni nechta bo’ldi? |
| 6 | Tokchada 18 ta kitob bor edi. Avval oltita, keyin yana to’rtta kitob olindi. Tokchada nechta kitob qoldi? |
| 7 | Sonlar 3, 6, 9, 12 tarzida, har safar uchtaga ortib bormoqda. Keyingi son nechaga teng? |
| 8 | Qalam o’chirg’ichdan uzun, o’chirg’ich esa qalam ochgichdan uzun. Shu uch buyumdan qaysi biri eng uzun? |
| 9 | Nodirada yettita daftar bor. Malikada undan ikkita ko’p daftar bor. Ikkalasining daftarlari jami nechta? |
O’rtacha qiyinlikdagi savollar
Endi ayrim masalalarni ikki qadamda yechasiz. Qog’ozga kichik chizma chizish yoki ma’lum sonlarni yonma-yon yozish shartni tushunishga yordam beradi.
| № | Savol |
|---|---|
| 10 | Hovlida uchta qo’y va to’rtta tovuq bor. Ularning oyoqlari jami nechta? |
| 11 | Ikki savatda jami 18 ta olma bor. Birinchi savatda ikkinchisidan to’rtta ko’p olma bo’lsa, birinchi savatda nechta olma bor? |
| 12 | Jasur kitobning 8-betidan 15-betigacha o’qidi. Boshlang’ich va oxirgi betni ham hisoblasak, u nechta bet o’qigan? |
| 13 | Malika to’qqiz, ukasi to’rt yoshda. Uch yildan keyin ularning yoshlari orasidagi farq qancha bo’ladi? |
| 14 | Azizda uch xil ko’ylak va ikki xil do’ppi bor. Bitta ko’ylak bilan bitta do’ppini necha xil usulda tanlash mumkin? |
| 15 | Bir xil ikkita ruchka jami 6000 so’m, bitta daftar 4000 so’m turadi. Uchta shunday ruchka va ikkita daftar uchun qancha to’lanadi? |
| 16 | Sinfda besh qator stul bor. Dastlabki to’rt qatorning har birida to’rttadan, oxirgi qatorda ikkita stul turibdi. Jami nechta stul bor? |
| 17 | Yetti bola bir qator bo’lib turibdi. Har bir bola faqat yonida turgan bolalar bilan bir martadan qo’l berib ko’rishdi. Jami nechta qo’l berish bo’ldi? |
Qiyin mantiqiy savollar
Bu topshiriqlarda javob topishning o’zi yetmaydi: u shartning barcha qismlariga mos kelishi kerak. Taxmin qilgan soningizni o’rniga qo’yib tekshiring.
| № | Savol |
|---|---|
| 18 | Ikki xonali sonning raqamlari yig’indisi to’qqiz. O’nliklar raqami birliklar raqamidan uchta katta. Bu qanday son? |
| 19 | Qizil va ko’k qutilar birga 9 kg, ko’k va yashil qutilar 11 kg, qizil va yashil qutilar 10 kg keladi. Qizil qutining og’irligi qancha? |
| 20 | Hovlida faqat quyonlar va tovuqlar bor. Ularning boshlari oltita, oyoqlari esa 16 ta. Quyonlar nechta? |
| 21 | To’rt bola bir qatorda turibdi. Aziz Malikadan oldinda, Jasur Malikadan orqada, Nodira esa Azizdan oldinda. Ikkinchi o’rinda kim turibdi? |
| 22 | To’rtta bir xil kichik kvadrat ikki qatorga ikkitadan, oraliqsiz joylashtirilib, katta kvadrat hosil qilindi. Katta kvadratning perimetri 24 sm. Bitta kichik kvadratning perimetri qancha? |
| 23 | To’garak soat 9:20 da boshlandi va 45 daqiqa davom etdi. To’garak soat nechada tugadi? |
| 24 | 1, 2, 3, 4 raqamlarining har biridan bir martadan foydalanib, ikkita ikki xonali son tuzing. Katta sondan kichigini ayirganda chiqadigan eng katta ayirma qancha? |
| 25 | Bolalarga uchtadan konfet berilsa, to’rtta konfet ortadi. Xuddi shu bolalarga to’rttadan berish uchun esa ikkita konfet yetmaydi. Bolalar nechta? |
Javoblar va yechimlar
Javobni solishtirganda faqat oxirgi songa qaramang. Hisobingiz boshqacha bo’lsa ham, har bir qadamingiz shartga mos kelsa, yechimni to’g’ri topgan bo’lishingiz mumkin.
| № | Javob | Yechim |
|---|---|---|
| 1 | 10 ta somsa. | Avval jami somsani topamiz: 3 × 4 = 12. Keyin yeyilganini ayiramiz: 12 − 2 = 10. |
| 2 | 8 bola. | Oldindagi to’rt va orqadagi uch bolaga Azizning o’zini ham qo’shamiz: 4 + 3 + 1 = 8. |
| 3 | Ko’k. | Har uchta munchoqda tartib takrorlanadi. To’qqizinchi munchoq yashil, o’ninchisi qizil, o’n birinchisi ko’k bo’ladi. |
| 4 | 4 tadan yong’oq. | Teng taqsimlash uchun 24 ni 6 ga bo’lamiz: 24 ÷ 6 = 4. |
| 5 | 10 ta olma. | Dastlab 5 × 2 = 10 ta olma bor. Olmalarning joyi o’zgargan, umumiy soni esa o’zgarmagan. |
| 6 | 8 ta kitob. | Olingan kitoblar jami 6 + 4 = 10 ta. Tokchada 18 − 10 = 8 ta qoladi. |
| 7 | 15. | Shartga ko’ra har safar uch qo’shiladi. Demak, 12 + 3 = 15. |
| 8 | Qalam. | Qalam o’chirg’ichdan uzun, o’chirg’ich esa qalam ochgichdan uzun. Demak, qalam qolgan ikkala buyumdan ham uzun. |
| 9 | 16 ta daftar. | Malikada 7 + 2 = 9 ta daftar bor. Ikkalasida jami 7 + 9 = 16 ta. |
| 10 | 20 ta oyoq. | Qo’ylarning oyoqlari 3 × 4 = 12 ta, tovuqlarniki 4 × 2 = 8 ta. Jami 12 + 8 = 20 ta. |
| 11 | 11 ta olma. | Ortiqcha to’rtta olmani vaqtincha ayirsak, 18 − 4 = 14 ta qoladi. Teng ulush 7 ta bo’ladi, birinchi savatda esa 7 + 4 = 11 ta. |
| 12 | 8 bet. | 15 − 8 = 7 natija betlar orasidagi farqni beradi. Boshlang’ich betni ham qo’shamiz: 7 + 1 = 8. |
| 13 | 5 yosh. | Ikkalasi ham uch yoshga ulg’ayadi, shuning uchun farq o’zgarmaydi. Tekshiramiz: 12 − 7 = 5. |
| 14 | 6 xil. | Har bir ko’ylakka ikkita do’ppidan birini tanlash mumkin. Shuning uchun 3 × 2 = 6 xil tanlov chiqadi. |
| 15 | 17 000 so’m. | Bitta ruchka 6000 ÷ 2 = 3000 so’m turadi. Jami narx: 3 × 3000 + 2 × 4000 = 17 000 so’m. |
| 16 | 18 ta stul. | Dastlabki to’rt qatorda 4 × 4 = 16 ta stul bor. Oxirgi qatordagi ikkitasini qo’shsak, 18 ta bo’ladi. |
| 17 | 6 marta. | Yetti bola orasida oltita yonma-yon juftlik bor. Har bir juftlik bir martadan ko’rishgani uchun javob oltita. |
| 18 | 63. | Yig’indidan farqni ayirib, kichik raqamni topamiz: (9 − 3) ÷ 2 = 3. O’nliklar raqami 3 + 3 = 6. |
| 19 | 4 kg. | Uchta berilgan og’irlikni qo’shganda har bir quti ikki martadan sanaladi: 9 + 11 + 10 = 30. Uch quti jami 15 kg, qizili esa 15 − 11 = 4 kg. |
| 20 | 2 ta quyon. | Hammasi tovuq bo’lsa, 6 × 2 = 12 ta oyoq bo’lardi. Ortiqcha to’rtta oyoqning har ikkitasi bitta quyonga to’g’ri keladi: 4 ÷ 2 = 2. |
| 21 | Aziz. | Shartlarni birlashtirsak, tartib Nodira, Aziz, Malika, Jasur bo’ladi. Demak, ikkinchi o’rinda Aziz turibdi. |
| 22 | 12 sm. | Katta kvadratning tomoni 24 ÷ 4 = 6 sm, kichiginiki 6 ÷ 2 = 3 sm. Kichik kvadrat perimetri 3 × 4 = 12 sm. |
| 23 | Soat 10:05 da. | 9:20 dan 10:00 gacha 40 daqiqa o’tadi. Qolgan besh daqiqani qo’shsak, 10:05 bo’ladi. |
| 24 | 31. | Ayirmani kattalashtirish uchun katta sonning o’nligiga 4, kichigining o’nligiga 1 qo’yamiz. Qolgan raqamlarni 43 − 12 tarzida joylashtirsak, 31 chiqadi. |
| 25 | 6 bola. | Uchtadan tarqatishdan to’rttadan tarqatishga o’tish uchun ortgan to’rtta va yetmagan ikkita, jami oltita konfet kerak. Har bolaga bittadan qo’shilgani uchun bolalar oltita. |
4-sinf mantiqiy masalalarini bosqichma-bosqich tekshirish
Savatdagi olmalarni qanday tenglashtiramiz?
11-savolda birinchi savatdan ikkita olmani ikkinchisiga o’tkazsangiz, ikkala savatda to’qqiztadan bo’ladi. Endi o’sha ikkitasini qaytaring: birinchida 11 ta, ikkinchida 7 ta qoladi. Yig’indi 18, farq esa to’rtta: ikkala shart ham bajarildi.
Nega betlar soniga bir qo’shiladi?
12-savolni sonlar qatori bilan tekshiring: 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15. Sakkizta son yozildi. Ayirish esa boshlang’ich betning o’zini sanamaydi, shu sababli natijaga bir qo’shiladi.
Quyonlarni rasm bilan topsa bo’ladimi?
20-savol uchun oltita doira chizib, har biriga ikkitadan oyoq belgilang. Hozircha 12 ta oyoq chiqadi. Shartdagi 16 taga yetish uchun ikkita doiraga yana ikkitadan oyoq qo’shing: ular quyonlarni bildiradi.
Konfetlar haqidagi javobni qanday tekshiramiz?
25-savolda oltita bolaga uchtadan konfet bersak, 18 ta tarqatiladi va to’rttasi ortadi: jami 22 ta. Oltita bolaga to’rttadan berish uchun esa 24 ta kerak. Haqiqatan ham ikkita yetmaydi.
Mantiqiy fikrlashni qanday rivojlantirish mumkin
- Shartni qayta ayting. Bola nimani bilishi va nimani topishi kerakligini o’z so’zlari bilan tushuntirsin.
- Buyumlardan foydalaning. Qalam, tugma yoki qog’oz bo’laklari bilan taqsimlashni ko’rsatish mumkin.
- Darhol javob bermang. Ota-ona yoki o’qituvchi tayyor yechim o’rniga: “Qaysi ma’lumotdan boshlaysiz?” deb so’rasin.
- Xatoni birga tekshiring. Noto’g’ri natijani koyish o’rniga, shartga mos kelmagan qadamni toping.
- O’xshash masala tuzing. Sonlarni almashtirib ko’ring, keyin yangi shartda ham javob chiqishini tekshiring.
Ko’p beriladigan savollar
Bu savollarni 3-sinf o’quvchisi ham yecha oladimi?
Ha, oson bo’limdan boshlashi mumkin. Keyingi bo’limlarda qiyinchilik tug’ilsa, kattalar shartni chizma bilan tushuntirsin, lekin hisobni bolaning o’ziga qoldirsin.
Bola javobni topib, tushuntira olmasa nima qilish kerak?
Undan yechimni buyumlar yoki rasm bilan ko’rsatishni so’rang. Keyin “Avval nima qildingiz, undan keyin-chi?” degan savollar orqali fikrini tartiblashga yordam bering.
Barcha masalalarni bir o’tirishda yechish kerakmi?
Yo’q, topshiriqlarni bo’lib ishlash mumkin. Bola charchasa, tanaffus qiling va keyingi safar u mustaqil yecha oladigan savoldan boshlang.