Koinot viktorinasi butun oila, maktab o’quvchilari va do’stlar davrasi uchun mos: unda osmon jismlari hamda fazodagi hodisalar haqida savollar bor. Ikki yoki undan ko’p jamoaga bo’lining, boshlovchini tanlang va har bir to’g’ri javob uchun kelishilgan ballni yozib boring. Javoblarni jamoalar fikrini aytgandan keyingina oching.
Koinot viktorinasi savollari
Savollar uch turga ajratilgan. Dastlab tanish nomlarni eslaysiz, keyin osmon hodisalarini farqlaysiz, oxirida esa ularning sabablarini topasiz.
1-tur: oson savollar
- Yerga yorug’lik va issiqlik beradigan yulduzning nomi nima?
Javobni ko’rish
Quyosh.
- Biz yashaydigan sayyora qanday ataladi?
Javobni ko’rish
Yer.
- Yer atrofida aylanadigan tabiiy yo’ldoshning nomi nima?
Javobni ko’rish
Oy.
- O’zidan yorug’lik chiqaradigan, Quyosh singari osmon jismi nima deb ataladi?
Javobni ko’rish
Yulduz.
- Uzoqdagi osmon jismlarini kuzatish uchun ishlatiladigan optik asbob nima?
Javobni ko’rish
Teleskop.
- Kosmik kemada fazoga uchadigan insonni qanday ataymiz?
Javobni ko’rish
Kosmonavt.
- Kosmonavt ochiq fazoga chiqqanda kiyadigan himoya kiyimi nima?
Javobni ko’rish
Skafandr.
- Sayyora yoki yo’ldoshning boshqa osmon jismi atrofida aylanish yo’li qanday ataladi?
Javobni ko’rish
Orbita.
- Yerning jismlarni o’ziga tortishiga sabab bo’ladigan kuch nima?
Javobni ko’rish
Gravitatsiya kuchi.
- Quyosh va uning atrofida aylanadigan osmon jismlari birgalikda qanday tizimni tashkil etadi?
Javobni ko’rish
Quyosh sistemasini.
2-tur: o’rtacha savollar
- Qizg’ish ko’rinishi tufayli qizil sayyora deb ham ataladigan sayyora qaysi?
Javobni ko’rish
Mars.
- Keng va yaqqol ko’rinadigan halqalari bilan tanilgan sayyora qaysi?
Javobni ko’rish
Saturn.
- Oyning bizga ko’rinadigan yoritilgan qismi o’zgarib turadigan holatlar qanday ataladi?
Javobni ko’rish
Oy fazalari.
- Oy Yerning soyasiga kirganda qanday hodisa yuz beradi?
Javobni ko’rish
Oy tutilishi.
- Oy Quyosh bilan Yer orasidan o’tib, Quyoshni to’sganda qanday hodisa kuzatiladi?
Javobni ko’rish
Quyosh tutilishi.
- Kosmik zarra Yer havosiga kirganda paydo bo’ladigan yorug’ iz qanday ataladi?
Javobni ko’rish
Meteor.
- Quyoshga yaqinlashganda gaz va changdan iborat dumi paydo bo’lishi mumkin bo’lgan osmon jismi nima?
Javobni ko’rish
Kometa.
- Yerning qaysi harakati tufayli kun va tun almashadi?
Javobni ko’rish
O’z o’qi atrofida aylanishi.
- Yerning qaysi harakati bir yil davom etadi?
Javobni ko’rish
Quyosh atrofida aylanishi.
- Osmon jismlari va ulardagi hodisalarni o’rganadigan fan qanday ataladi?
Javobni ko’rish
Astronomiya.
3-tur: qiyin savollar
- Yer Quyosh atrofida aylanganda fasllar almashishiga uning o’qidagi qanday holat sabab bo’ladi?
Javobni ko’rish
Yer o’qining qiyaligi.
- Oy o’zidan yorug’lik chiqarmasa, bizga ko’rinishi uchun nimani qaytaradi?
Javobni ko’rish
Quyosh nurini.
- Quyosh sistemasi joylashgan galaktika qanday nomlanadi?
Javobni ko’rish
Somon Yo’li.
- Modda juda siyrak bo’lgan, odatda bo’shliq deb tushuntiriladigan muhit qanday ataladi?
Javobni ko’rish
Vakuum.
- Tovush vakuumda tarqalmaydi, chunki unda tovushni uzatadigan nima yo’q?
Javobni ko’rish
Moddiy muhit.
- Fazodan kelib, havoda butunlay yonmay, Yer yuzasiga yetib tushgan jism nima?
Javobni ko’rish
Meteorit.
- Quyosh atrofida aylanadigan, sayyoralardan ancha kichik toshli osmon jismi nima deb ataladi?
Javobni ko’rish
Asteroid.
- Shimoliy yarimsharda tunda shimol yo’nalishini aniqlashga yordam beradigan yulduz qaysi?
Javobni ko’rish
Qutb yulduzi.
- Nomida yil so’zi bo’lsa ham, yorug’lik yili qaysi kattalikni o’lchaydi?
Javobni ko’rish
Masofani.
- Katta Ayiq kabi nomlar bilan ataladigan, osmonda ma’lum shaklga o’xshatilgan yulduzlar guruhi nima?
Javobni ko’rish
Yulduz turkumi.
Viktorinani qanday o’tkazish mumkin
- Jamoalarni muvozanatli tuzing. Kichik yoshdagilarni kattalar bilan aralashtiring. Har savolda javob beruvchi almashsin, shunda bir kishi butun o’yin davomida boshqalarning o’rniga gapirmaydi.
- O’ylash uchun vaqt bering. Masalan, oson savolga yigirma soniya, qiyiniga qirq soniya ajrating. Savol uzun yoki tushunarsiz tuyulsa, boshlovchi uni shoshmasdan qayta o’qisin.
- Ballarni oldindan kelishing. Birinchi turdagi javobga bir ball, ikkinchisiga ikki, uchinchisiga uch ball berishingiz mumkin. Hisobni hamma ko’radigan qog’ozga yozing; qoidani o’yin o’rtasida o’zgartirmang.
- Javoblarni bir vaqtda oling. Jamoalar javobini qog’ozga yozib, birgalikda ko’rsatsin. Telefon ishlatilsa, uni boshlovchi ushlasin va yashirin javobni barcha jamoalar yozib bo’lgach ochsin.
- Oddiy sovg’alar tanlang. Xatcho’p, qalam yoki qo’lda tayyorlangan tabrik yetarli. O’yin tugagach, xato javob berganlarni ajratib ko’rsatish o’rniga, istagan ishtirokchiga qiziqqan savolini yana muhokama qilish imkonini bering.
Ko’p beriladigan savollar
Koinot viktorinasini kichik yoshdagi bolalar bilan o’tkazsa bo’ladimi?
Ha, ular bilan birinchi turdan boshlash mumkin. Savollarni ovoz chiqarib o’qing, notanish so’zlarni tushuntiring va yozma javob o’rniga og’zaki javobni qabul qiling.
Barcha savollarni bir o’tirishda berish kerakmi?
Yo’q, turlarni alohida o’tkazishingiz mumkin. Oilaviy davrada bitta tur bilan cheklanish yoki maktab mashg’ulotida qolgan savollarni keyingi uchrashuvga qoldirish qulay.
Javob matndagidan boshqacha aytilsa, ball beriladimi?
Ma’nosi bir xil va aniq bo’lsa, javobni qabul qiling. Masalan, ishtirokchi qisqa javob o’rniga to’liq gap aytsa, bu xato emas; baholashda aynan bir xil so’zlarni emas, mazmunni tekshiring.