Perimetr va yuza bo’yicha test 20 ta savoldan iborat bo’lib, 10–16 yoshli o’quvchilar hamda bilimini tekshirmoqchi bo’lgan kattalarga mo’ljallangan. Har bir savolda bitta to’g’ri javobni belgilang, so’ng javoblar bo’limini ochib, hisoblash yo’lingizni izohlar bilan solishtiring.
Perimetr va yuza bo’yicha test savollari
- Ko’pburchakning perimetri nimani bildiradi?
A) Barcha tomonlari uzunliklarining yig’indisini
B) Shakl egallagan tekislik qismining o’lchamini
C) Eng uzun tomonining uzunligini
D) Barcha burchaklari yig’indisini - Yuzani o’lchash uchun qaysi birlik mos keladi?
A) Santimetr
B) Kvadrat santimetr
C) Kilogramm
D) Litr - Kvadratning tomoni 4 sm. Uning perimetrini toping.
A) 8 sm
B) 12 sm
C) 16 sm
D) 20 sm - Tomonlari 3 sm va 5 sm bo’lgan to’g’ri to’rtburchakning yuzi qancha?
A) 8 sm²
B) 16 sm²
C) 30 sm²
D) 15 sm² - To’g’ri to’rtburchak shaklidagi suratning bo’yi 6 sm, eni 4 sm. Uning chetini to’liq o’rash uchun qancha uzunlikdagi tasma kerak?
A) 10 sm
B) 20 sm
C) 24 sm
D) 40 sm - Tomoni 7 sm bo’lgan kvadrat shaklidagi qog’ozning yuzini hisoblang.
A) 49 sm²
B) 14 sm²
C) 28 sm²
D) 21 sm² - Uchburchakning asosi 8 sm, shu asosga tushirilgan balandligi 5 sm. Uning yuzi nechaga teng?
A) 40 sm²
B) 13 sm²
C) 26 sm²
D) 20 sm² - Kvadratning perimetri 36 sm bo’lsa, bir tomonining uzunligi qancha?
A) 6 sm
B) 18 sm
C) 9 sm
D) 12 sm - To’g’ri to’rtburchakning yuzi 48 sm², bir tomoni 6 sm. Ikkinchi tomonini aniqlang.
A) 8 sm
B) 42 sm
C) 12 sm
D) 9 sm - Yuzi 60 sm² bo’lgan to’g’ri to’rtburchakning uzunligi 12 sm. Uning perimetri qancha?
A) 17 sm
B) 24 sm
C) 30 sm
D) 34 sm - 2 m² necha kvadrat santimetrga teng?
A) 200 sm²
B) 20 000 sm²
C) 2 000 sm²
D) 20 sm² - Kvadratning yuzi 81 sm². Uning perimetrini toping.
A) 18 sm
B) 324 sm
C) 36 sm
D) 162 sm - To’g’ri to’rtburchakning perimetri 30 sm, bir tomoni 9 sm. Uning yuzi qancha?
A) 189 sm²
B) 135 sm²
C) 270 sm²
D) 54 sm² - Parallelogrammning asosi 10 sm, shu asosga tushirilgan balandligi 6 sm. Yuzini hisoblang.
A) 30 sm²
B) 32 sm²
C) 60 sm²
D) 16 sm² - To’g’ri burchakli uchburchakning katetlari, ya’ni to’g’ri burchak hosil qiluvchi tomonlari 6 sm va 8 sm. Uning perimetri qancha?
A) 24 sm
B) 14 sm
C) 28 sm
D) 48 sm - Trapetsiyaning parallel tomonlari 6 sm va 10 sm, ular orasidagi balandlik 4 sm. Uning yuzini toping.
A) 64 sm²
B) 32 sm²
C) 40 sm²
D) 24 sm² - Tomonlari 8 sm va 6 sm bo’lgan to’g’ri to’rtburchak qog’ozning burchagidan 3 sm ga 2 sm o’lchamli to’g’ri to’rtburchak qism ajratib olindi. Qolgan qismning yuzi qancha?
A) 48 sm²
B) 54 sm²
C) 42 sm²
D) 43 sm² - Tomoni 10 m bo’lgan kvadrat hovli ichida tomoni 6 m bo’lgan kvadrat gulzor bor. Hovlining gulzordan tashqaridagi qismi yuzini aniqlang.
A) 16 m²
B) 64 m²
C) 96 m²
D) 136 m² - To’g’ri to’rtburchakning bo’yi ham, eni ham ikki baravar oshirildi. Uning yuzi qanday o’zgaradi?
A) Ikki baravar oshadi
B) O’zgarmaydi
C) Sakkiz baravar oshadi
D) To’rt baravar oshadi - Kvadratning tomoni 3 sm uzaytirilganda uning yuzi 45 sm² ga ortdi. Dastlabki kvadratning tomoni qancha bo’lgan?
A) 6 sm
B) 5 sm
C) 7 sm
D) 9 sm
To’g’ri javoblar
Avval barcha javoblaringizni yozib oling. Keyin quyidagi bo’limni oching: izohlar faqat natijani emas, unga qanday kelishni ham tekshirishga yordam beradi.
Javoblarni ko’rish
- A) Barcha tomonlari uzunliklarining yig’indisi — perimetr shaklning butun chegarasi uzunligini bildiradi, shuning uchun uni topishda har bir tomon uzunligi qo’shiladi.
- B) Kvadrat santimetr — yuza kvadrat birliklarda o’lchanadi, oddiy santimetr esa tomon yoki chegara kabi uzunliklarni ifodalash uchun xizmat qiladi.
- C) 16 sm — kvadratning to’rtta tomoni teng bo’lgani uchun perimetri 4 × 4 = 16 sm bo’ladi.
- D) 15 sm² — to’g’ri to’rtburchakning yuzini topish uchun uning yonma-yon ikki tomoni uzunliklarini ko’paytiramiz: 3 × 5 = 15 sm².
- B) 20 sm — tasma suratning barcha chetlarini o’rashi kerak, demak, 6 + 4 + 6 + 4 = 20 sm uzunlik zarur.
- A) 49 sm² — kvadratning yuzi tomonini o’ziga ko’paytirish orqali topiladi: 7 × 7 = 49 sm².
- D) 20 sm² — uchburchakning yuzi asos bilan unga tushirilgan balandlik ko’paytmasining yarmiga teng: 8 × 5 ÷ 2 = 20 sm².
- C) 9 sm — perimetr to’rtta teng tomon uzunligining yig’indisi bo’lgani uchun bitta tomon 36 ÷ 4 = 9 sm chiqadi.
- A) 8 sm — yuza ikki tomon uzunligi ko’paytmasiga teng, shu sababli noma’lum tomon 48 ÷ 6 = 8 sm bo’ladi.
- D) 34 sm — avval enini 60 ÷ 12 = 5 sm deb topamiz, keyin perimetrini hisoblaymiz: 2 × (12 + 5) = 34 sm.
- B) 20 000 sm² — 1 m² tomonlari 100 sm bo’lgan kvadrat yuziga teng, shuning uchun 2 × 100 × 100 = 20 000 sm².
- C) 36 sm — 9 × 9 = 81 bo’lgani uchun kvadratning tomoni 9 sm, perimetri esa 4 × 9 = 36 sm.
- D) 54 sm² — yonma-yon tomonlar yig’indisi 30 ÷ 2 = 15 sm, ikkinchi tomon 15 − 9 = 6 sm, yuza esa 9 × 6 = 54 sm².
- C) 60 sm² — parallelogramm yuzini asos va aynan shu asosga tushirilgan balandlikni ko’paytirib topamiz: 10 × 6 = 60 sm².
- A) 24 sm — Pifagor teoremasiga ko’ra uchinchi tomonning kvadrati 6² + 8² = 100, demak, tomon 10 sm va perimetr 6 + 8 + 10 = 24 sm.
- B) 32 sm² — trapetsiyaning yuzi parallel tomonlar yig’indisini balandlikka ko’paytirib, ikkiga bo’lish orqali topiladi: (6 + 10) × 4 ÷ 2 = 32 sm².
- C) 42 sm² — dastlabki qog’oz yuzi 8 × 6 = 48 sm², ajratilgan qism yuzi 3 × 2 = 6 sm², qolgan yuza 42 sm².
- B) 64 m² — hovlining umumiy yuzidan gulzor yuzini ayiramiz: 10 × 10 − 6 × 6 = 100 − 36 = 64 m².
- D) To’rt baravar oshadi — yuza bo’y bilan enning ko’paytmasi bo’lgani sababli ikkala o’lchamni ikki baravar oshirish yuzani 2 × 2 = 4 baravar oshiradi.
- A) 6 sm — dastlabki tomonni a desak, (a + 3)² − a² = 45 tenglamadan 6a + 9 = 45 va a = 6 sm kelib chiqadi.
Natijangizni baholang
Har bir to’g’ri javob uchun bir ball hisoblang. 0–7 ta: asosiy formulalarni takrorlab, kvadrat va to’g’ri to’rtburchakni chizib mashq qiling. 8–14 ta: asoslar tushunarli, endi birliklarni almashtirish va bir necha bosqichli masalalarni mustahkamlang. 15–20 ta: bilimlaringiz puxta; xato chiqqan savollarni javoblarga qaramasdan yana yechib ko’ring.
Ko’p beriladigan savollar
Perimetr va yuza formulalarini qanday ajratib eslab qolaman?
Perimetrni shakl chetiga tasma tortish, yuzani esa ichini kataklar bilan qoplash deb tasavvur qiling. Daftarda bir shakl chizib, chegarasini boshqa rangda belgilang va ichidagi kataklarni sanang.
Hisoblashda kalkulyatordan foydalanish kerakmi?
Bu testni kalkulyatorsiz yechish mumkin. Oraliq hisoblarni qog’ozga yozing, ayniqsa noma’lum tomonni topgandan keyin yana perimetr yoki yuza hisoblanadigan savollarda shoshilmang.
Nega metrni santimetrga aylantirish bilan kvadrat metrni aylantirish farq qiladi?
Uzunlikda bitta o’lcham, yuzada esa ikkita o’lcham o’zgaradi. Tomoni 1 m bo’lgan kvadratni santimetrda yozsangiz, uning yuzi 100 × 100 = 10 000 sm² bo’ladi.