Сабзавотлар ҳақида топишмоқларни болалар билан уйда, йўлда ёки дастурхон атрофида айтиш мумкин. Аввал жавобни яшириб, топишга вақт беринг; қуйидаги асосий рўйхатда 30 та топишмоқ, охирида эса кичкинтойлар учун яна 6 та янги топишмоқ бор.
Сабзавотлар ҳақида топишмоқлар
| Тартиб | Топишмоқ | Жавоб |
|---|---|---|
| 1 | Ер тагида чўзиқ гавда, Ранги зарғалдоқ, барги тепада. |
Жавобни кўришСабзи |
| 2 | Қат-қатигина пўсти бор, Тўғрасангиз, кўзда ёш ҳам бор. |
Жавобни кўришПиёз |
| 3 | Ер остида думалоқ ётар, Пўстида майда кўзчалари қатор. |
Жавобни кўришКартошка |
| 4 | Думалоқ, қизил, ичи серсув, Салатга қўшсангиз, бўлар мазали таъм. |
Жавобни кўришПомидор |
| 5 | Яшил, узун, ичи сувга бой, Ёзги салатда кўп учрайди, ҳой! |
Жавобни кўришБодринг |
| 6 | Япроқлари бир-бирига ўралган, Думалоқ бош бўлиб боғланган. |
Жавобни кўришКарам |
| 7 | Бинафша либос кийганман, Узунчоқ бўлиб ўсганман. |
Жавобни кўришБақлажон |
| 8 | Ичим бўш, уруғим кўп, Рангим яшил, сариқ ёки қизил бўлар хўп. |
Жавобни кўришҚалампир |
| 9 | Майда бўлаклар бир бошга жам, Таомга қўшсангиз, таралар ёқимли дам. |
Жавобни кўришСаримсоқ |
| 10 | Ер тагида тўқ қизил илдиз, Тўғрасангиз, қўлда қолади рангли из. |
Жавобни кўришЛавлаги |
| 11 | Оқ танам бор, таъмим ўткир, Салатга қўшсангиз, бўламан тетик. |
Жавобни кўришТурп |
| 12 | Думалоқ бошим оқ-бинафша, Ер тагида ўсаман аста. |
Жавобни кўришШолғом |
| 13 | Катта-катта, пўстим қалин, Ичимда уруғлар жой олган. |
Жавобни кўришҚовоқ |
| 14 | Яшил уйча ичида Майда донлар тизилган қатор. |
Жавобни кўришНўхат |
| 15 | Узун кўсак ичида уруғим кўп, Қуруқ ҳолимда ҳам таомга бўламан хўп. |
Жавобни кўришЛовия |
| 16 | Узун сўтам, донларим тизма, Сариқ донларимни бирма-бир терма. |
Жавобни кўришМаккажўхори |
| 17 | Оппоқ майда гулларим Бир жойга йиғилган. |
Жавобни кўришГулкарам |
| 18 | Яшил баргим кенг ва нозик, Таомга қўшсангиз, бўламан фойдали кўкат. |
Жавобни кўришИсмалоқ |
| 19 | Майда думалоқ, қизил пўст, Салат ичида кўринаман дўст. |
Жавобни кўришРедис |
| 20 | Қовоққа ўхшайман, аммо кичикроқман, Ёшлигимда таомга кўп қўшиламан. |
Жавобни кўришҚовоқча |
| 21 | Йўғон поям бўлак-бўлак, Ҳидим таомга беради ўзгача кўмак. |
Жавобни кўришСелдерей |
| 22 | Ер тагида ўсаман, таъмим ширинроқ, Пўстим жигарранг, ичим оч рангроқ. |
Жавобни кўришБатат |
| 23 | Яшил шохчаларим дарахтга ўхшар, Таомга қўшилса, рангим ярашар. |
Жавобни кўришБрокколи |
| 24 | Оқ-пушти поям, яшил учим бор, Таомга солинса, майин таъмим бор. |
Жавобни кўришКўк пиёз |
| 25 | Яшил баргларим майда ва жингалак, Таом устида кўринаман безак. |
Жавобни кўришПетрушка |
| 26 | Юпқа баргим хушбўй ҳид таратар, Ошга солинса, таъмини ўзгартирар. |
Жавобни кўришУкроп |
| 27 | Юмшоқ баргларим ликопда ётар, Салат бўлиб дастурхонга чиқар. |
Жавобни кўришСалат барги |
| 28 | Узун оқ поям, яшил баргим бор, Таомга солинганда ҳидим ҳам тайёр. |
Жавобни кўришПорей |
| 29 | Қаттиқ баргларим ғунча каби қат, Ўртам юмшоқроқ, кўринишим ғалат. |
Жавобни кўришАртишок |
| 30 | Узун, ингичка яшил пояман, Ер устида тикка бўлиб ўсаман. |
Жавобни кўришСпаржа |
Топишмоқлардаги ишораларни қандай топамиз?
Топишмоқдаги ранг, шакл ва ўсадиган жой каби белгилар жавобга йўл кўрсатади. Масалан, ер остида ўсиши ҳақидаги ишора илдизмеваларни эслатади, лекин ранг ёки таъм ҳақидаги қўшимча белги жавобни торайтиради.
Баъзи топишмоқларда таом тайёрлашдаги кўриниши ёрдам беради: барглар салатга, донлар эса турли таомларга қўшилиши мумкин. Жавобни дарров айтмай, боладан аввал қайси белгини пайқаганини сўранг.
Жавоб топилмаса, топишмоқни секинроқ қайта ўқинг. Биргаликда асосий ишораларни санаш ўйинни қизиқарли қилади ва болага тахминини тушунтиришга ёрдам беради.
Кичкинтойлар учун осон топишмоқлар
- Майда донман, ранги яшил,
Ошга тушсам, бўламан ширин.
Жавобни кўриш
Мош
- Майда донларим турли рангда,
Шорвам қайнайди қозонда.
Жавобни кўриш
Ясмиқ
- Майда донларим кўсакда ўсар,
Улардан ёғ ҳам олинади, таомга қўшар.
Жавобни кўриш
Соя
- Ҳидим ёқимли, баргим яшил,
Чойга солинса, иси хушбўй ва майин.
Жавобни кўриш
Райҳон
- Майда яшил баргларим бор,
Таомга қўшсангиз, ҳидим таралар.
Жавобни кўриш
Кашнич
- Яшил баргимни эзсангиз,
Салқин ҳидимни сезасиз.
Жавобни кўриш
Ялпиз
Топишмоқлар билан қандай ўйнаш мумкин
- Навбат билан айтинг. Оила аъзолари бирма-бир топишмоқ танлаб, бошқаларга айтади.
- Ишораларни топинг. Жавобни яширинг ва боладан ранг, шакл ёки таъмни билдирган сўзларни айтишини сўранг.
- Йўлда ўйнанг. Бир киши топишмоқ айтади, қолганлар жавобни топишга уринади.
- Бозорда давом эттиринг. Кўрган сабзавотларингиздан бирини танлаб, унга янги топишмоқ тузинг.
Кўп бериладиган саволлар
Болага жавобни топишга қанча вақт бериш керак?
Шоширманг, аввал ўзи ўйлаб кўрсин. Қийналса, топишмоқдаги ишоралардан бирини яна бир бор ўқинг.
Топишмоқнинг жавоби дарров топилмаса нима қиламиз?
Бу табиий ҳолат. Ранг, шакл ёки қаерда ўсиши ҳақидаги белгиларни алоҳида кўриб чиқинг.
Болалар ўзлари ҳам топишмоқ туза оладими?
Ҳа, бир сабзавотни танлаб, унинг кўриниши ёки таъмини тасвирлашсин. Жавоб номини топишмоқнинг ўзида айтиб қўймасликка ёрдам беринг.