Куз ҳақида топишмоқлар болалар ва бутун оила учун: улар табиатдаги ўзгаришларни кузатиб, сўз топишга ёрдам беради. Навбат билан топишмоқ айтинг, жавобни топишга вақт беринг, кейин жавоблар жадвалидан текширинг.
Куз ҳақида топишмоқлар
| № | Топишмоқ |
|---|---|
| 1 | Шохда тураман, ерга тушаман, Шамол эсса, айланиб учаман. |
| 2 | Кўринмайман, аммо эсаман, Дарахт шохларини тебратаман. |
| 3 | Осмондан майда томчилар тушар, Том ва деразага тақиллатиб урар. |
| 4 | Кўк юзида сузиб борар, Баъзан қуёшни пана қилар. |
| 5 | Тутқичимни ушлайсиз, Ёмғирда бош узра очасиз. |
| 6 | Жуфт бўлиб оёққа кияр, Лойли йўлда қуруқ сақлар. |
| 7 | Бўйинга ўралиб тураман, Салқин кунда асраб қоламан. |
| 8 | Думалоқман, шохда пишаман, Қизил ёки яшил тус оламан. |
| 9 | Пастим кенг, бўйним ингичка, Шохда пишаман, таъмим ширинча. |
| 10 | Майда шарчалар бир жойда осилар, Пишган чоғим дастурхонга қўйилар. |
| 11 | Пўстим қалин, ичим донага бой, Очсам, қизил донлар кўринар жой-жой. |
| 12 | Сариқ либос кияман, Хушбўй ҳид таратаман. |
| 13 | Полизда ётар думалоқ, катта, Ичим сариқ, таомга тушаман кўпинча. |
| 14 | Ер остида ўсаман, Тўқ сариқ рангда бўламан. |
| 15 | Тупроқ ичра яширинаман, Қозонда пишиб, дастурхонга чиқаман. |
| 16 | Бошим думалоқ, қат-қат кийимим, Полизда ўсади бутун таним. |
| 17 | Далада оппоқ момиқ очилар, Терим пайти саватларга йиғилар. |
| 18 | Деҳқон йил бўйи экин парваришлар, Куз етганда меҳнати кўзга ташланар. |
| 19 | Мева-сабзавот ичимга жойланар, Қўлда кўтариб уйга олиб борилар. |
| 20 | Кенг майдонда экин ўсади, Деҳқон меҳнати билан ҳосил беради. |
| 21 | Ёмғирдан сўнг ерда бош кўтараман, Дарахт соясида кўпроқ учрайман. |
| 22 | Эрталаб кўриниб, кечқурун ботаман, Булут орасидан баъзан мўралайман. |
| 23 | Кеч кирганда атрофни қоплайман, Юлдузлар чиққач, осмонни безайман. |
| 24 | Ёз ортда қолди, ҳаво салқинлашди, Дарахтлар безаги ерга аралашди. |
| 25 | Пиёлада буғим кўтарилар, Салқин пайт дастурхонда ичилар. |
| 26 | Қаттиқ қобиқ ичида мағизим бор, Дарахтдан пишиб тушаман такрор. |
| 27 | Тонгда оппоқ парда ерга ёйилар, Узоқдаги нарсалар хира кўринар. |
| 28 | Ёзнинг илиқ нафаси кетади, Юз ва қўлларга салқинлик етади. |
| 29 | Тўда бўлиб осмонда учамиз, Илиқ фасл келганда яна қайтамиз. |
| 30 | Дарахт ва гуллар бир жойда ўсар, Мева пишганда одамлар келиб терар. |
Айрим топишмоқлардаги ишоралар
Биринчи топишмоқда шохдан ерга тушадиган нарса тасвирланган. Шамол уни учириши ёки айлантириши мумкин. Болага ҳовлида ёки йўлакда кўрган нарсаларини эслаш учун фурсат беринг.
Ёмғир ҳақидаги топишмоқда том ва деразага уриладиган майда томчилар айтилади. Ёмғир ёғаётган пайтда товушни тинглаш ишорани англашга кўмаклашади.
Полиздаги думалоқ, ичи сариқ сабзавот ҳақидаги топишмоқни болалар кузги дастурхон ёки бозор расталаридан эслаб топиши мумкин. Ранг ва шаклни бирга ўйлаш жавобни аниқроқ қилади.
Ёз ортда қолиши, ҳавонинг салқинлашиши ва дарахт безагининг ерга тушиши фасл алмашганини билдиради. Жавобни топа олмаса, ҳар бир ишорани алоҳида такрорлаб кўринг.
Кичкинтойлар учун осон топишмоқлар
- Салқин кунда бошга кияр,
Қулоқ ва пешонани пана қилар.
Жавобни кўриш
Қалпоқ
- Бармоқлар учун беш жойим бор,
Қўлларингизни асрайман, жуфтим бор.
Жавобни кўриш
Қўлқоп
- Ипимдан ушлаб югурасиз,
Шамол эсса, осмонга учирасиз.
Жавобни кўриш
Варрак
- Меваларни ичимга соласиз,
Кўтариб уйга олиб борасиз.
Жавобни кўриш
Қоп
- Ёмғирли кунда елкага ташланар,
Кийимни томчилардан пана қилар.
Жавобни кўриш
Плаш
- Пўстим тўқ сариқ, ичим бўлак,
Ширин таъмим ҳаммага керак.
Жавобни кўриш
Мандарин
Топишмоқлар билан қандай ўйнаш мумкин
- Уйда: навбат билан биттадан топишмоқ танланг. Жавобни айтишдан олдин оила аъзоларига ўйлаш учун вақт беринг.
- Йўлда: телефондан ўқиб бериш ёки топишмоқни ёддан айтиш мумкин. Жавобни кўришга шошилманг, аввал ишораларни эслаб чиқинг.
- Боғ ёки ҳовлида: атрофдаги ранглар, дарахтлар ва об-ҳавони кузатинг. Топишмоқдаги белгиларни кўрган нарсаларингиз билан боғланг.
- Болалар гуруҳида: ўйинчилар жавобни биргаликда муҳокама қилсин. Топа олмаган болага ишорани қайта айтиб, яна бир имкон беринг.
Жавоблар жадвали
| № | Жавоб |
|---|---|
| 1 | Барг |
| 2 | Шамол |
| 3 | Ёмғир |
| 4 | Булут |
| 5 | Соябон |
| 6 | Этик |
| 7 | Шарф |
| 8 | Олма |
| 9 | Нок |
| 10 | Узум |
| 11 | Анор |
| 12 | Беҳи |
| 13 | Қовоқ |
| 14 | Сабзи |
| 15 | Картошка |
| 16 | Карам |
| 17 | Пахта |
| 18 | Ҳосил |
| 19 | Сават |
| 20 | Дала |
| 21 | Қўзиқорин |
| 22 | Қуёш |
| 23 | Тун |
| 24 | Куз |
| 25 | Чой |
| 26 | Ёнғоқ |
| 27 | Туман |
| 28 | Совуқ |
| 29 | Қушлар |
| 30 | Боғ |
Кўп бериладиган саволлар
Топишмоқларни қайси ёшдаги болаларга айтиш мумкин?
Уларни ёшига қараб танлаб, болаларга ҳам, катталарга ҳам айтиш мумкин. Кичкинтойлар учун осон бўлимдан бошланг, кейин бошқа топишмоқларга ўтинг.
Болам жавобни топа олмаса, нима қилай?
Топишмоқни секинроқ такрорлаб, ундаги ранг, шакл ёки ҳаракатни алоҳида эслатинг. Жавобни дарров айтмай, яна бир бор тахмин қилишига имкон беринг.
Топишмоқларни йўлда ўйнаса бўладими?
Ҳа, уларни пиёда кетаётганда ёки оилавий сафарда навбат билан айтиш мумкин. Ўйин учун атрофдаги нарсаларга қараб юриш шарт эмас, топишмоқни тинглаб жавоб бериш кифоя.