Болалар ҳақида мақоллар фарзандга меҳр, унинг тарбияси ва катталарнинг намунасини эслатади. Уларни иншо ёки дарсда фикрни қисқа ифодалаш, оилавий суҳбатда эса болага содда мисол келтириш учун ишлатиш мумкин.
Болалар ҳақида мақоллар
| № | Мақол | Маъноси |
|---|---|---|
| 1 | Бол — ширин, болдан — бола ширин. | Фарзанд ота-она учун энг азиз ва ёқимли неъмат. |
| 2 | Бола бўлса, бешик топилар. | Фарзандли бўлган оилага уни парвариш қилиш учун керакли шароит топилади, деган фикр айтилади. |
| 3 | Бола кўнгли — подшо. | Бола кўнгли нозик бўлади, шунинг учун унга меҳр билан муомала қилиш керак. |
| 4 | Болали қўрғонга боғ етмас. | Болалар бор уйда қувонч ва ҳаракат кўп бўлиши таъкидланади. |
| 5 | Боланг ёмон бўлса ҳам, омон бўлсин. | Ота-онанинг фарзандига бўлган меҳрида унинг соғ-саломатлиги алоҳида қадрланади. |
| 6 | Мен куярман боламга, Болам куяр боласига. | Ота-онанинг фарзандга, фарзанднинг эса ўз боласига қайғуриши ифодаланади. |
| 7 | Одам меваси — фарзанд. | Фарзанд инсон ҳаётининг давомчиси сифатида тасвирланади. |
| 8 | Фарзанд — белнинг қуввати. | Фарзанд оилага далда ва таянч бўлиши мумкинлиги айтилади. |
| 9 | Фарзанд — дилбанд, Фарзанд — қанот. | Фарзанд ота-онага қалбан яқин ва умид бахш этувчи инсон сифатида кўрсатилади. |
| 10 | Фарзанд — жонга пайванд. | Бу мақол ота-она ва фарзанд ўртасидаги яқин меҳрни ифодалайди. |
| 11 | Фарзанд кўрдингми, кўчат эк. | Фарзанд парвариши билан бирга келажак ҳақида ҳам ўйлаш кераклиги англашилади. |
| 12 | Фарзандим — асал-қандим. | Ота-она фарзандини ширин ва азиз деб билиши айтилади. |
| 13 | Фарзандни боқиш қийин, Фарзандга ёқиш қийин. | Фарзандни улғайтириш ҳам, унинг кўнглига йўл топиш ҳам эътибор ва сабр талаб қилади. |
| 14 | Хотин — уйнинг гули, Бола — дилнинг. | Оила аъзолари уйга файз, фарзанд эса ота-онанинг қалбига қувонч олиб кириши ифодаланади. |
| 15 | Чақалоқ аллада азиз. | Чақалоқни меҳр билан овутиш ва парвариш қилишнинг қадри эслатилади. |
| 16 | Яхши фарзанд — гул, Ёмони — бир пул. | Фарзанднинг хулқи унинг атрофдагилар билан муносабатига таъсир қилишини англатади. |
| 17 | Подшонинг ҳукмидан боланинг ҳукми зўр. | Бола истаги катталарнинг режасини ҳам ўзгартириб юбориши мумкинлиги ҳазиломуз тарзда айтилади. |
| 18 | Она билан бола — гул билан лола. | Она ва фарзанднинг бир-бирига яқинлиги ёнма-ён ўсган гулларга қиёсланади. |
| 19 | Она — дарахт, бола — мева. | Фарзанд она билан боғлиқ ҳолда улғайиши дарахт ва унинг меваси орқали ифодаланади. |
| 20 | Бола кўрганини қилар, Ота — билганини. | Болалар катталарнинг ишини кузатиб ўрганади, катталар эса ўз тажрибасига таянади. |
| 21 | Бола — лой, она — кулол. | Бу ўхшатиш боланинг тарбиясида онанинг йўл-йўриғи ва намунасини кўрсатади. |
| 22 | Бола туққанники эмас тарбиялаганники. | Фарзанд камолида унга меҳр бериб, тарбия қилган инсоннинг ҳиссаси катта экани таъкидланади. |
| 23 | Сув билан экин ўсар, Тарбия билан — одам. | Экин сув билан кўкаргани каби, инсон ҳам яхши тарбия билан улғаяди. |
| 24 | Дарахтдан мева оламан десанг, Ниҳоллигидан парвариш қил. | Яхши натижа учун бола кичиклигидан эътибор ва йўл-йўриқ кўриши керак. |
Энг машҳур мақолларнинг маъноси
Бола кўнгли — подшо
Бу мақол боланинг кўнглини тушуниш ва унинг ҳисларига эътибор бериш кераклигини билдиради. Катталар учун оддий туюлган гап ёки вазият бола учун муҳим бўлиши мумкин.
Масалан, Малика мактабдаги ишини ҳаяжон билан айтиб берса, уйидагилар телефонга қараб ўтирмай, уни тинглаши мумкин. Шунда бола ўз фикри қадрланишини ҳис қилади.
Бола кўрганини қилар, Ота — билганини
Болалар катталарнинг гапидан ташқари, кундалик одатларини ҳам кузатади. Шу сабабли ота-она ўзи кўрсатган намуна фарзандга қандай таъсир қилишини ёдда тутади.
Масалан, уйда катталар китоб ўқиса, бола ҳам китобга қизиқиб қолиши мумкин. Бирор ишни тушунтириш билан бирга, уни амалда кўрсатиш ҳам фойдали.
Бола — лой, она — кулол
Мақолда тарбия лойга шакл беришга ўхшатилган. Бу ўхшатиш болани қолипга солиш эмас, балки унга меҳр билан йўл кўрсатиш ва яхши одатларни ўргатиш маъносида тушунилади.
Масалан, Азиз ўйинчоқларини йиғиштиришни унутса, онаси танбеҳ бериш билан чекланмай, уларни бирга жойига қўйиб кўрсатиши мумкин.
Дарахтдан мева оламан десанг, Ниҳоллигидан парвариш қил
Кўчатга вақтида қаралса, у ўсади; мақол шу фикрни тарбия билан боғлайди. Болага кичиклигидан меҳр, эътибор ва тушунарли йўл-йўриқ керак.
Масалан, бола уй ишида ёрдам бермоқчи бўлса, катталар унга ёшига мос вазифа бериб, бажарган ишини эътироф этиши мумкин. Бу масъулиятни аста-секин ўрганишига ёрдам беради.
Болалар учун қисқа мақоллар
- Бола — қалби гул.
- Бола — хондан улуғ.
- Болалик — подшолик.
- Бола — азиз, одоби ундан азиз.
- Одобли бола элга манзур.
- Қуш уясида кўрганини қилар.
Кўп бериладиган саволлар
Иншо учун қайси мақолларни танласа бўлади?
Тарбия ҳақида ёзсангиз, “Сув билан экин ўсар, Тарбия билан — одам” мақоли мос келади. Ота-онанинг намунаси ҳақида эса “Бола кўрганини қилар, Ота — билганини” мақолидан фойдаланиш мумкин.
“Бола — лой, она — кулол” мақолини болага қандай тушунтириш мумкин?
Бу мақол боланинг тарбиясида катталар кўрсатадиган йўл муҳимлигини англатади. Содда мисол сифатида, бола саломлашишни уйидагиларга қараб ўрганишини айтиш мумкин.
“Бола кўнгли — подшо” деганда нима назарда тутилади?
Бу мақол бола ҳисларини менсимаслик кераклигини эмас, унинг кўнглига эътибор бериш лозимлигини билдиради. Бола гапираётганда уни тинглаш ва саволига тушунарли жавоб бериш шу фикрга мос келади.