Ш ҳарфи учун тез айтишлар болаларга товушларни равшан айтиш ва сўзларни чаққон талаффуз қилишни машқ қилдиради. Аввал секин айтинг, кейин аста тезлаштиринг; 4–10 ёшдаги болалар ота-онаси билан навбатма-навбат синаб кўриши мумкин.
Ш ҳарфи учун тез айтишлар
| Тартиб | Тез айтиш |
|---|---|
| 1 | Шаҳноза ширин шафтолини шошмай еди. |
| 2 | Шошқалоқ Шокир шиша идишни шошиб ювди. |
| 3 | Шаҳарда Шавкат шинам шийпонда шашка ўйнади. |
| 4 | Ширин шабада шох-шаббани шивирлатиб силкитди. |
| 5 | Шаҳло шошилиб ширин шафтоли шарбатини ичди. |
| 6 | Шошқин Шукур шаҳар четидаги шохли дарахтни суғорди. |
| 7 | Шаҳзода шойи шарфини шошмай шкафга солди. |
| 8 | Шуҳрат шовқинли шашкани шийпонда шошмай ўйнади. |
| 9 | Шодиёр шанба куни ширин шакарли ширинлик пиширди. |
| 10 | Шаҳло шошмай шолғом шўрвасига шивит солди. |
| 11 | Шириной шойи шарфини шинам хонада тикди. |
| 12 | Шошилмай, Шамси шохдаги шафтолини шундай узди. |
| 13 | Шаҳзод шаффоф шишага ширин шарбат қуйди. |
| 14 | Шохрух шох-шаббани шошмай ҳовлига ташиди. |
| 15 | Ширин шолғомни Шокир шошмай шилиб, шошилмай чайнади. |
| 16 | Шошқалоқ Шаҳло шиша шарчаларни шошмай санади. |
| 17 | Шавкат шохдаги шабнамни шошмай артди. |
| 18 | Ширин шоколадни Шоди шошмай бўлишди. |
| 19 | Шаҳло шинам шийпонда шойи матони шошмай ёйди. |
| 20 | Шошмай Шукур шолғомни шохсимон саватга солди. |
| 21 | Шабнам шохлар шивирлаган шинам боғда сайр қилди. |
| 22 | Шодиёр шошилиб ширин шивитли сомса пиширди. |
| 23 | Шошқалоқ Шавкат шарфини шохга илиб қўйди. |
| 24 | Ширин шабада шаҳар четидаги шохларни силкитди. |
| 25 | Шаҳзода шошмай ширин шафтолини шиша ликопчага қўйди. |
Энг қисқа тез айтишлар
- Шошма, Шоди, ширин шолғомни шил.
- Ширин Шоди ширин шафтоли сўради.
- Шаҳло шошмай шарфини шийпонда ёйди.
- Шамол шох-шаббани шивирлатиб силкитди.
- Шокир шиша шарчани шошмай олди.
- Шаҳзод ширин шарбатни шиша идишга қуйди.
Қайси тез айтишларда ш товуши кўп такрорланади?
“Шаҳноза ширин шафтолини шошмай еди” жумласида ш товуши кетма-кет келадиган сўзлар бор. Бола аввал ҳар бир сўзни алоҳида айтиб, кейин уларни бир маромда қўшиб кўриши мумкин.
“Ширин шабада шох-шаббани шивирлатиб силкитди” жумласида ш товуши бир неча сўз бошида такрорланади. “Шох-шабба” ва “шивирлатиб” сўзларини аниқ айтишга эътибор беринг.
“Шаҳзода шойи шарфини шошмай шкафга солди” тез айтишида бир-бирига яқин ш товушли сўзлар талаффузни чаққонлаштиради. Аввал “шойи шарфини” бўлагини машқ қилинг.
“Ширин шолғомни Шокир шошмай шилиб, шошилмай чайнади” узунроқ жумла. Уни кичик бўлакларга ажратиб айтиш, сўнг бутун жумлани такрорлаш қулай.
Тез айтишларни қандай машқ қилиш керак
- Болага ёққан битта жумлани танланг. Бир машқда жуда кўп тез айтиш шарт эмас.
- Аввал жумлани секин, сўзларни дона-дона қилиб айтинг.
- “Ш” товуши келган жойларда оғизни шоширмасдан, товушни аниқ чиқаринг.
- Жумлани икки-уч бўлакка ажратинг. Масалан, аввал “Шаҳноза ширин шафтолини”, кейин “шошмай еди” деб машқ қилинг.
- Сўзлар равшан чиққач, жумлани бироз тезроқ такрорланг. Хато бўлса, яна секин айтиб кўринг.
- Навбат билан айтинг: бир сафар ота-она, кейинги сафар бола. Машқни ўйин каби енгил ўтказинг.
Кўп бериладиган саволлар
Тез айтишни қайси тезликда бошлаш керак?
Аввал секин айтиш керак. Бола сўзларни равшан талаффуз қилгач, тезликни аста оширинг.
Бола жумлани айтишда адашса, нима қиламиз?
Жумлани қисмларга бўлиб, қийин келган сўзни алоҳида такрорланг. Кейин сўзларни яна бирлаштириб айтинг.
“Ш” товушини айтиш қийин бўлса, нима қилиш керак?
Тез айтишни мажбурламасдан, секин ва хотиржам машқ қилинг. Талаффуз ҳақида хавотирингиз бўлса, логопедга мурожаат қилинг.