Р ҳарфи тез айтишларида такрорланадиган товушлар тилни чаққон ишлатишга ёрдам беради, машқ эса болага ўйиндек туюлади. Аввал ҳар бир гапни секин ва равшан айтинг, кейин аста тезлаштиринг.
Р товуши учун тез айтишлар
Осон тез айтишлар
- Рано рангли рўмолни ростлади.
- Рустам ариққа рангли барг терди.
- Равшан расмга рангдор рамка чизди.
- Робия рўзғорга керакли рангли рўмол олди.
- Раҳим ариқ бўйлаб бир марра югурди.
- Рауф рангли қаламларни териб, расм чизди.
- Равон дарё қирғоғида Рухсор ранг-баранг гуллар терди.
Ўртача тез айтишлар
- Расул рангпар баргларни бирма-бир саралади.
- Рўпарадаги ромни Рауф расмга олди.
- Равшан бир ариқдан нариги қирғоққа югурди.
- Рангдор шарларни Равшан арқонга бирма-бир терди.
- Рустам қора ручкада қирқта расм чизди.
- Рано эрталаб дераза рўпарасида рақс ўрганди.
- Раҳим тарвузни арқон билан аравага ортди.
Мураккаб тез айтишлар
- Равшан рангли рўмолни рўпарадаги растага олиб борди.
- Расул аравани равон йўлда буриб, рўпарага қайтарди.
- Рангпар дарахтлар орасида Рауф ранг-баранг қўнғизни кўрди.
- Равшан рўзғор растасидан рўмол, рангли рўмолча харид қилди.
- Рано рангли ипни рўмол четига бир текисда қатор-қатор тикди.
Энг қисқа тез айтишлар
- Рано рангли рангдор расм чизди.
- Расул рангли расмга ром чизди.
- Рауф ариқдан барг терди.
- Рано рангли рўмол ростлади.
- Расул аравани равон бурди.
- Рангли шарлар арқонда турар.
Тез айтишларни қандай машқ қилиш керак
- Аввал гапни ўзингиз секин айтинг, бола эса сиздан кейин такрорласин. Ҳар бир товушни шошмасдан аниқ талаффуз қилишга эътибор беринг.
- Қийин туюлган сўзни алоҳида айтиб кўринг, кейин уни бутун гап ичида такрорланг. Масалан, “рўпарадаги” сўзини бўғинлаб айтиш мумкин.
- Бир гапни бир неча марта машқ қилинг, аммо болани тез айтишга мажбурламанг. Равшан ва хатосиз айтилган секин жавоб ҳам яхши натижа.
- Навбат билан айтинг: аввал ота-она, кейин бола. Буни дастурхон атрофида ёки йўлда қисқа ўйинга айлантириш мумкин.
- Бола гапни равон айтса, уни мақтанг. Кейинги сафар бошқа тез айтишни танланг ёки аввалгисини бироз тезроқ айтиб кўринг.
Ҳар куни узоқ машқ қилиш шарт эмас: болага ёққан бир неча гапни танлаб, уларни хотиржам такрорлаш кифоя. Нутқ ҳақида хавотир туғилса, логопедга мурожаат қилинг.
Кўп бериладиган саволлар
Р товуши учун тез айтишларни қайси гаплардан бошлаш керак?
Энг қисқа ва осон гаплардан бошланг, масалан, “Рауф ариқдан барг терди”. Бола уни равон айта олса, узунроқ тез айтишга ўтинг.
Тез айтишни тез айтиш шартми?
Йўқ, аввал сўзларни аниқ талаффуз қилиш муҳим. Гап равон чиққач, уни аста-секин тезроқ айтиб кўриш мумкин.
Бола Р товушини айтишда қийналса, нима қиламиз?
Машқни мажбурламасдан, ўйин тарзида давом эттиринг. Нутқи бўйича хавотирингиз бўлса, логопед билан маслаҳат қилинг.