25 ta mantiqiy savol javoblari bilan: 10-sinf mantiqiy savollar

muallif:

10-sinf mantiqiy savollar to’plamidagi 25 ta masala 10–11-sinf o’quvchilari uchun tuzilgan: ularni yechishda diqqat, hisob va shartlarni taqqoslash kerak bo’ladi. Avval o’zingiz javob toping, keyin alohida berilgan yechim bilan fikrlash yo’lingizni tekshiring.

Oson mantiqiy savollar

  1. Maktab oshxonasi navbatida Aziz boshidan to’rtinchi, oxiridan oltinchi turibdi. Navbatda jami nechta o’quvchi bor?
  2. Ikki daftar va uch ruchka 21 000 so’m turadi. Bitta daftar 6 000 so’m bo’lsa, bitta ruchkaning narxi qancha?
  3. Mashg’ulot soat 14:20 da boshlandi. Uchta mashqning har biri 15 daqiqa davom etdi, ular orasida ikkitadan emas, jami ikkita 5 daqiqalik tanaffus bo’ldi. Mashg’ulot qachon tugadi?
  4. Xaltada 7 ta qizil va 5 ta ko’k kartochka bor. Qaramasdan kamida nechta kartochka olsangiz, ular orasida albatta qizili bo’ladi?
  5. Qatorning har bir keyingi soni oldingi sonni ikkiga ko’paytirib, birdan ayirish orqali topiladi: 4, 7, 13, 25, 49. Navbatdagi son qancha?
  6. Besh nafar do’st uchrashdi. Har biri qolganlarning har biri bilan faqat bir martadan qo’l berib ko’rishsa, jami nechta qo’l berish bo’ladi?
  7. Ikki savatda jami 18 ta olma bor. Chap savatdagi olmalar o’ng savatdagidan ikki baravar ko’p. Chap savatda nechta olma bor?
  8. 100 000 so’mlik sumkaning narxi avval 20 foizga tushirildi. Keyin yangi narx 20 foizga oshirildi. Sumkaning oxirgi narxi qancha bo’ldi?

O’rtacha qiyinlikdagi savollar

  1. Onaning yoshi farzandining yoshidan uch baravar katta. O’n ikki yildan keyin ona farzandidan ikki baravar katta bo’ladi. Farzand hozir necha yoshda?
  2. Uch qutida faqat olma, faqat nok va olma-nok aralashmasi bor. Ularning yorliqlari ham shunday, ammo uchala yorliq ham noto’g’ri yopishtirilgan. Barcha qutilarning tarkibini aniqlash uchun qaysi yorliqli qutidan bitta meva olish kerak?
  3. To’rt o’quvchi bir qatorga turdi. Nodira Malikadan oldinda, Jasur Malikadan keyinda, Aziz esa Nodiradan oldinda. Ikkinchi o’rinda kim turibdi?
  4. Ikki o’yin kubigining har birida 1 dan 6 gacha nuqtalar bor. Tushgan sonlarning yig’indisi 9, ayirmasi 3 bo’lsa, kattaroq son nechaga teng?
  5. Ikki xonali son raqamlarining yig’indisi 11. Raqamlarining o’rni almashtirilganda hosil bo’lgan son dastlabki sondan 27 ga kichik. Dastlabki sonni toping.
  6. To’garakdagi 24 o’quvchining uchdan biri shaxmatni tanladi. Qolganlarning yarmi shashkani, boshqalari mantiqiy o’yinlarni tanladi. Mantiqiy o’yinlarni nechta o’quvchi tanlagan?
  7. Mahalladan maktabgacha uchta, maktabdan kutubxonagacha to’rtta turli yo’l bor. Maktab orqali kutubxonaga borishda nechta turli yo’l juftini tanlash mumkin?
  8. To’g’ri to’rtburchakning perimetri 34 santimetr. Uzunligi enidan 5 santimetr ortiq. Uning yuzi necha kvadrat santimetr?
  9. Aziz bilan Malikada jami 30 ta kartochka bor. Aziz Malikaga 3 tasini bergach, kartochkalari tenglashdi. Dastlab Azizda nechta kartochka bo’lgan?

Qiyin mantiqiy savollar

  1. Sovrin A, B yoki C qutilardan bittasida. A dagi yozuv: “Sovrin B da”. B dagi yozuv: “Sovrin B da emas”. C dagi yozuv: “Sovrin A da emas”. Faqat bitta yozuv rost bo’lsa, sovrin qayerda?
  2. To’qqizta bir xil ko’rinishdagi sharchadan bittasi boshqalaridan og’irroq. Qolganlari teng vaznli. Toshlarsiz pallali tarozida og’ir sharchani har qanday holatda topish uchun eng kamida necha marta tortish yetadi?
  3. Musbat butun sonni 3 ga bo’lganda 2, 4 ga bo’lganda 3, 5 ga bo’lganda 4 qoldiq chiqadi. Shu shartlarga mos eng kichik son qancha?
  4. Katakli chizmada boshlang’ich nuqtadan manzilga yetish uchun jami uch qadam o’ngga va uch qadam pastga yurish kerak. Faqat shu yo’nalishlarda yurilsa, nechta turli yo’l bor?
  5. Sinfdagi 30 o’quvchidan 18 tasi shaxmat, 16 tasi shashka o’ynaydi. To’rt o’quvchi bu o’yinlarning hech birini o’ynamaydi. Ikkala o’yinni ham nechta o’quvchi o’ynaydi?
  6. Besh do’st dumaloq stol atrofida o’tiradi. Faqat aylantirish orqali bir-biriga mos keladigan joylashuvlar bir xil sanaladi, teskari tartiblar esa farqli. Nechta turli joylashuv bor?
  7. Aziz, Malika va Jasurning har biri doim rost yoki doim yolg’on gapiradi. Aziz: “Malika yolg’onchi”, Malika: “Jasur yolg’onchi”, Jasur: “Aziz bilan Malikaning biri rostgo’y, biri yolg’onchi”, dedi. Kim yolg’onchi?
  8. Sakkiz ishtirokchi bir-biri bilan bir martadan o’ynadi. G’alabaga 3, durangga har ikki o’yinchiga 1 tadan, mag’lubiyatga 0 ochko berildi. Jami 76 ochko yig’ilgan bo’lsa, nechta o’yin durang tugagan?

Javoblar va yechimlar

  1. 9 nafar. Oldidagi uch kishi, Azizning o’zi va orqasidagi besh kishini qo’shing: 3 + 1 + 5 = 9.
  2. 3 000 so’m. Ikki daftar 12 000 so’m turadi; qolgan 9 000 so’mni uchta ruchkaga teng taqsimlang.
  3. Soat 15:15 da. Mashqlar 45 daqiqa, tanaffuslar 10 daqiqa davom etadi. Boshlanish vaqtiga jami 55 daqiqa qo’shing.
  4. 6 ta. Dastlab beshta ko’k kartochkaning hammasi chiqishi mumkin. Oltinchisi esa albatta qizil bo’ladi.
  5. 97. Berilgan qoida bo’yicha 49 ni ikkiga ko’paytirib, natijadan birni ayiring: 98 − 1 = 97.
  6. 10 ta. Har bir do’st to’rt kishi bilan ko’rishadi, ammo 5 × 4 hisobida har bir juft ikki marta sanaladi. Shuning uchun 20 ni ikkiga bo’ling.
  7. 12 ta. O’ng savatni bir ulush desak, chapdagisi ikki ulush bo’ladi. Uch ulush 18 ta olma, demak, ikki ulush 12 ta.
  8. 96 000 so’m. Chegirmadan keyingi narx 80 000 so’m. Uning 20 foizi 16 000 so’m bo’lgani uchun narx dastlabki qiymatga qaytmaydi.
  9. 12 yoshda. Farzand yoshini x desak, 3x + 12 = 2(x + 12). Bundan x = 12 kelib chiqadi.
  10. “Aralash” yorliqli qutidan. Yorliq noto’g’ri bo’lgani uchun u yerdagi meva qutining yagona meva turini ko’rsatadi. Qolgan ikki qutini ham yorliqlari noto’g’riligiga qarab aniqlaysiz.
  11. Nodira. Shartlar faqat Aziz, Nodira, Malika, Jasur tartibiga mos keladi. Demak, Nodira ikkinchi turadi.
  12. 6. Katta sonni topish uchun yig’indi bilan ayirmani qo’shib, ikkiga bo’ling: (9 + 3) ÷ 2 = 6.
  13. 74. O’nlik raqamini a, birlik raqamini b desak, a + b = 11 va 9(a − b) = 27. Demak, a = 7, b = 4.
  14. 8 nafar. Shaxmatni 8 o’quvchi tanlagach, 16 kishi qoladi. Ularning yarmi shashkani tanlasa, qolgan yarmi ham 8 kishi bo’ladi.
  15. 12 ta. Maktabgacha bo’lgan har bir yo’lni kutubxonagacha bo’lgan to’rtta yo’l bilan juftlash mumkin. Hisob: 3 × 4 = 12.
  16. 66 kvadrat santimetr. Uzunlik bilan enning yig’indisi 17, ayirmasi 5 bo’lgani uchun tomonlar 11 va 6 santimetr. Yuzini topish uchun ularni ko’paytiring.
  17. 18 ta. Tenglashgach, har birida 15 tadan kartochka bo’ladi. Aziz bergan uchta kartochkani qaytarsak, dastlabki son 18 chiqadi.
  18. A qutida. Dastlabki ikki yozuvdan aynan bittasi har doim rost. Faqat bitta rost yozuv bo’lishi uchun uchinchi yozuv yolg’on, ya’ni sovrin A da bo’lishi kerak.
  19. 2 marta. Avval uchta sharchani boshqa uchtasiga solishtirib, og’ir sharcha bor uchlikni aniqlang; keyin shu uchlikdan ikkitasini solishtiring. Bitta tortishning uch xil natijasi to’qqizta ehtimolni ajratishga yetmaydi.
  20. 59. Izlanayotgan songa bir qo’shilsa, u 3, 4 va 5 ga qoldiqsiz bo’linadi. Bu sonlarning eng kichik umumiy karralisi 60, demak, javob 59.
  21. 20 ta. Oltita qadam orasidan o’ngga yuriladigan uchta o’rinni tanlang. Tanlovlar soni: 6 × 5 × 4 ÷ (3 × 2 × 1) = 20.
  22. 8 nafar. Kamida bitta o’yinni 30 − 4 = 26 o’quvchi o’ynaydi. 18 + 16 yig’indisidagi ortiqcha 8 kishi ikkala ro’yxatda ham bor.
  23. 24 ta. Bir do’stning o’rnini tayanch qilib oling: bu aylantirishdan tug’iladigan takrorlarni yo’qotadi. Qolgan to’rt kishini 4 × 3 × 2 × 1 usulda joylashtirasiz.
  24. Malika. Azizning gapi u bilan Malikaning turli toifada ekanini bildiradi, demak, Jasurning gapi rost. Shunda Malikaning Jasur haqidagi gapi yolg’on, Azizniki esa rost chiqadi.
  25. 8 ta. Jami 8 × 7 ÷ 2 = 28 o’yin bor; hammasi g’alaba bilan tugasa, 84 ochko yig’ilardi. Har bir durang umumiy ochkoni bittaga kamaytiradi: 84 − 76 = 8.

Mantiqiy fikrlashni qanday rivojlantirish mumkin

  • Shartni qismlarga ajrating. Berilgan ma’lumotlarni va topilishi kerak bo’lgan narsani alohida yozing.
  • Chizma yoki jadval tuzing. Navbat, yo’l va guruhlar haqidagi masalalarda tasvir hisobni yengillashtiradi.
  • Taxminni tekshiring. Topgan javobingizni shartga qaytarib qo’ying; barcha talablar bajarilishi kerak.
  • Tayyor javobni shoshilib aytmang. Ota-ona yoki o’qituvchi o’quvchidan avval qaysi ma’lumot yordam berishini so’rashi mumkin.
  • Xatoni izohlab yozing. Hisobda adashdingizmi yoki shartni noto’g’ri tushundingizmi — keyingi mashqni shunga qarab tanlang.

10-sinf mantiqiy savollar bilan mustaqil mashq

Yecholmagan masalangizning javobini o’qigach, uni yopib, yechimni o’z so’zlaringiz bilan qayta yozing: shunda tushungan joyingiz bilan yodlab qolgan joyingiz ajraladi.

Ko’p beriladigan savollar

Bu savollar 11-sinf o’quvchilariga ham mosmi?

Ha, topshiriqlar 10–11-sinf o’quvchilariga mos tuzilgan. Oson bo’limdan boshlab, keyin bir nechta shartni birga tekshirish talab qilinadigan masalalarga o’tishingiz mumkin.

Masalalarni kalkulyatorsiz yechsa bo’ladimi?

Ha, barcha hisoblarni qog’ozda bajarish mumkin. Kalkulyator ishlatsangiz ham, avval nima uchun aynan shu amalni tanlaganingizni yozing.

Javobim to’g’ri, lekin yechish usulim boshqacha bo’lsa-chi?

Boshqa usul ham to’g’ri bo’lishi mumkin. Natija barcha shartlarga mos kelsa va har bir qadamingizni tushuntira olsangiz, uni berilgan yechim bilan taqqoslang.