Qiyin zakovat savollari butun oila yoki sinf bilan fikrni sinashga yordam beradi: quyidagi savollar osondan murakkabga qarab tuzilgan. Ikki yoki undan ko’p jamoa tuzing, javoblarni yozib boring va har to’g’ri javobga bir ball bering. Javoblar oxirdagi alohida jadvalda, shuning uchun uni o’yin tugaguncha ochmang.
Qiyin zakovat savollari: uch tur
Birinchi tur bilimlarni esga tushiradi, keyingilari esa hisoblash va mantiqiy xulosa chiqarishni talab qiladi. Ayrim savollarda asosiy kalit murakkab bilim emas, shartdagi bitta so’zni payqashdir.
1-tur: oson savollar
| № | Savol |
|---|---|
| 1 | Istalgan sonni nolga ko’paytirsangiz, natija nima bo’ladi? |
| 2 | Oddiy darak gap oxiriga qaysi tinish belgisi qo’yiladi? |
| 3 | Suvning suyuq holatdan qattiq holatga o’tishi qanday ataladi? |
| 4 | Ot bildirgan narsaning belgisini qaysi so’z turkumi ifodalaydi? |
| 5 | Bir xil ikkita nonning biri teng ikkiga, ikkinchisi teng to’rtga bo’lindi. Yarim bo’lak kattami yoki chorak bo’lakmi? |
| 6 | Ikki magnitning qarama-qarshi qutblari yaqinlashtirilsa, ular bir-birini tortadimi yoki itaradimi? |
| 7 | Uchala tomoni teng bo’lgan uchburchak qanday ataladi? |
| 8 | “Kitoblar” so’zidan ko’plik qo’shimchasini olib tashlasangiz, qaysi so’z qoladi? |
| 9 | Yerning tabiiy yo’ldoshi nima? |
| 10 | Yorug’lik yo’lini shaffof bo’lmagan jism to’sganda, uning ortida nima hosil bo’ladi? |
2-tur: o’rtacha savollar
| № | Savol |
|---|---|
| 11 | Xaltada qizil va ko’k sharchalar ko’p. Qaramasdan kamida nechta sharcha olsangiz, ular orasida bir xil rangli ikkitasi albatta bo’ladi? |
| 12 | Kvadratning tomoni ikki baravar uzaytirildi. Uning yuzi necha baravar kattalashadi? |
| 13 | Ketma-ket kelgan uchta butun sonning yig’indisi 36. O’rtadagi son nechaga teng? |
| 14 | Hovlidagi ko’lmak suvi yerga singmay, havoga o’tib kamaymoqda. Bu jarayon qanday ataladi? |
| 15 | Qavssiz yozilgan 2 + 3 × 4 ifodasining qiymati nechaga teng? |
| 16 | Hajmi bir xil bo’lgan, ichi bo’sh bo’lmagan temir va yog’och bo’laklaridan qaysi birining massasi kattaroq? |
| 17 | Yashil o’simlik fotosintezda, ya’ni yorug’lik yordamida oziq modda hosil qilayotganda, havodan qaysi gazni yutadi? |
| 18 | Kecha dushanba edi. Indinga haftaning qaysi kuni bo’ladi? |
| 19 | Besh do’stning har biri qolganlarning har biri bilan bir martadan qo’l berib ko’rishdi. Jami nechta qo’l siqish bo’ldi? |
| 20 | Tog’da aytilgan ovoz aks sado bo’lib eshitilishi tovushning qaysi hodisasi bilan bog’liq? |
3-tur: qiyin savollar
| № | Savol |
|---|---|
| 21 | Uch qutiga “Olma”, “Nok”, “Aralash” deb yozilgan. Birida faqat olma, birida faqat nok, uchinchisida ikkalasi bor. Barcha yozuvlar xato. Qaysi yozuvli qutidan qaramasdan bitta meva olsangiz, uchala qutining tarkibini aniqlay olasiz? |
| 22 | Sakkiz tangadan bittasi boshqalaridan yengil, qolganlari teng. Toshsiz pallali tarozida yengil tangani har qanday holatda topish uchun kamida nechta tortish yetadi? |
| 23 | Bir oiladagi to’rt aka-ukaning har birida bittadan singil bor. Ularning singlisi aynan bitta qiz bo’lsa, bu oilada jami nechta farzand bor? |
| 24 | Sayohatchi yo’lning birinchi yarmini soatiga 30 kilometr, ikkinchi yarmini soatiga 60 kilometr tezlikda bosib o’tdi. Butun yo’ldagi o’rtacha tezligi qancha? |
| 25 | Otaning yoshi o’g’linikidan uch baravar katta. O’n yildan keyin otaning yoshi o’g’linikidan ikki baravar katta bo’ladi. O’g’il hozir necha yoshda? |
| 26 | 1 dan 100 gacha raqamlangan yopiq eshiklar bor. Birinchi yurishda hammasining, ikkinchisida raqami 2 ga, uchinchisida 3 ga bo’linadigan eshiklarning holati almashtiriladi. Shu tartibda yuzinchi yurishgacha davom etilsa, oxirida nechta eshik ochiq qoladi? |
| 27 | Sakkiz qator va sakkiz ustunli shaxmat taxtasining qarama-qarshi burchaklaridagi kataklar bir xil rangdami yoki har xilmi? |
| 28 | 1 dan 100 gacha bo’lgan barcha butun sonlarni yozganda, 9 raqami jami necha marta qatnashadi? |
| 29 | Qizil va ko’k o’yin kubiklarining har birida 1 dan 6 gacha sonlar bor. Yuqoridagi sonlar yig’indisi 7 bo’ladigan nechta holat mavjud? Ranglar farqlanadi: qizilda 1, ko’kda 6 chiqishi buning teskarisidan alohida holat. |
| 30 | Ikki xonali son raqamlarining yig’indisi 9. Raqamlari o’rni almashtirilsa, son 27 ga kamayadi. Dastlabki son nechaga teng? |
To’rtta savolning yechimini tushunamiz
Bu izohlarni javob topshirilgandan keyin oching. Jamoa to’g’ri sonni taxmin qilgan bo’lsa ham, yechimni tushuntirib bersin: shunda keyingi o’xshash masalaga mustaqil javob topadi.
Qutilar haqidagi savolda nimadan boshlash kerak?
Yechimni ko’rish
“Aralash” yozilgan qutidan boshlang. Yozuv xato bo’lgani uchun unda faqat bitta turdagi meva bor. Masalan, olma chiqsa, bu olma qutisi; “Nok” yozilgan quti esa nok ham, olma ham bo’lolmaydi, demak, aralash mevali qutidir. Qolgani nok bo’ladi.
Yengil tangani qanday ajratamiz?
Yechimni ko’rish
Avval uch tangani boshqa uch tangaga solishtiring. Pallalar tenglashsa, yengil tanga chetda qolgan ikkitasidan biri: ularni solishtirish kifoya. Bir palla yengil kelsa, o’sha uchlikdan ikkitasini torting; ular teng bo’lsa, uchinchi tanga yengil. Demak, ikki tortish yetadi.
Nega tezliklarni qo’shib ikkiga bo’lmaymiz?
Yechimni ko’rish
Masofalar teng, lekin sarflangan vaqtlar teng emas. Hisoblash uchun har bir yarim yo’lni 60 kilometr deb olaylik: birinchisiga ikki soat, ikkinchisiga bir soat ketadi. Jami 120 kilometrni uch soatga bo’lsak, o’rtacha tezlik soatiga 40 kilometr chiqadi.
Eshiklar masalasida qaysi raqamlar ajralib turadi?
Yechimni ko’rish
Har bir eshikning holati uning raqami nechta musbat bo’luvchiga ega bo’lsa, shuncha marta almashadi. Bo’luvchilar odatda juftlashadi, masalan, 6 uchun 1 bilan 6, 2 bilan 3. To’liq kvadratlarda esa bitta bo’luvchi o’zi bilan juftlashadi. Shu sababli 1, 4, 9 kabi kvadrat raqamli o’nta eshik ochiq qoladi.
Viktorinani qanday o’tkazish mumkin
- Jamoalarni muvozanatlang. Kattalar va bolalarni aralashtiring. Har savolda fikr aytishni boshqa ishtirokchidan boshlang, toki bir kishi barcha javoblarni egallab olmasin.
- Vaqtni oldindan kelishing. Oson savollarga yarim daqiqa, murakkablariga ikki daqiqagacha vaqt ajratishingiz mumkin. Bu tavsiya, qat’iy qoida emas.
- Ball tartibini o’zgartirmang. Har turdagi to’g’ri javobga bir ball bering. Qiyin turni ustun qo’ymoqchi bo’lsangiz, unga ikki ball berishni o’yindan oldin ayting.
- Qog’oz va qalam tayyorlang. Hisobli savollarda chizma chizishga ruxsat bering. Boshlovchi savolni qayta o’qishi mumkin, ammo yechimga ishora qilmasin.
- Sovrinni sodda tanlang. Xatcho’p yoki rangli qalam yetarli. Yakunda barcha jamoalarga o’zlari topgan eng qiziqarli yechimni tushuntirish imkonini bering.
Ko’p beriladigan savollar
Bu savollarni kichik yoshdagi bolalarga bersa bo’ladimi?
Ha, ular bilan birinchi turdan boshlash mumkin. Keyingi turlarda bola kattalar bilan maslahatlashsin; tushunmagan atamani izohlang, ammo javobni aytib qo’ymang.
Qiyin zakovat savollari uchun maxsus bilim kerakmi?
Bu to’plam uchun maktab bilimlari va diqqat bilan fikrlash yetadi. Masalani yecha olmasangiz, shartni qismlarga ajrating yoki kichikroq misolda sinab ko’ring.
Teng ball to’plagan jamoalar orasida g’olibni qanday aniqlaymiz?
Birgalikdagi g’alabani e’lon qilishingiz mumkin. Yakka g’olib zarur bo’lsa, o’yindan oldin bitta savolni zaxiraga qoldiring va tenglashgan jamoalarga bir vaqtda bering.
Javoblar jadvali
| № | Javob |
|---|---|
| 1 | Nol |
| 2 | Nuqta |
| 3 | Muzlash |
| 4 | Sifat |
| 5 | Yarim bo’lak |
| 6 | Tortadi |
| 7 | Teng tomonli uchburchak |
| 8 | Kitob |
| 9 | Oy |
| 10 | Soya |
| 11 | Uchta |
| 12 | To’rt baravar |
| 13 | 12 |
| 14 | Bug’lanish |
| 15 | 14 |
| 16 | Temir bo’lagining |
| 17 | Karbonat angidrid |
| 18 | Payshanba |
| 19 | O’nta |
| 20 | Tovushning qaytishi |
| 21 | “Aralash” yozilgan qutidan |
| 22 | Ikkita |
| 23 | Beshta |
| 24 | Soatiga 40 kilometr |
| 25 | O’n yoshda |
| 26 | O’nta |
| 27 | Bir xil |
| 28 | 20 marta |
| 29 | Oltita |
| 30 | 63 |