Oilaviy o’yin savollari bolalar va kattalarni birgalikda hisoblashga, shartlarni solishtirishga va shoshilmay xulosa chiqarishga undaydi. Quyidagi 25 ta topshiriqni yechish uchun maxsus bilim kerak emas: javobni savolning o’zidan topasiz.
Oilaviy o’yin savollari
Navbat bilan bittadan savol o’qing. Har kim o’z javobini aytgach, yashirin javobni oching; batafsil izohlarni esa savollardan keyingi bo’limdan tekshiring. Qog’oz va qalamni yoningizga qo’yib oling.
Oson mantiqiy savollar
-
Azizning 9 ta qalami bor edi. U Mal ikaga emas, Malikaga 3 tasini berdi, keyin yana 2 ta qalam oldi. Endi unda nechta qalam bor?
Javobni ko’rish
8 ta qalam.
-
Non navbatida Jasur boshidan sanaganda to’rtinchi, oxiridan sanaganda uchinchi turibdi. Navbatda jami nechta odam bor?
Javobni ko’rish
6 kishi.
-
Hovlidagi 4 ta savatning har birida 3 tadan olma bor. Barcha olmalar bitta savatga solinsa, unda nechta olma bo’ladi?
Javobni ko’rish
12 ta olma.
-
Yugurishda Nodira ikkinchi o’rindagi ishtirokchini quvib o’tdi. Shu paytda u nechanchi o’ringa chiqdi?
Javobni ko’rish
Ikkinchi o’ringa.
-
To’rt do’st uchrashdi. Har biri qolganlarning har biri bilan bir martadan qo’l berib ko’rishdi. Jami nechta qo’l berib ko’rishish bo’ldi?
Javobni ko’rish
6 ta.
-
Kartochkalardagi sonlar har safar 2 taga ortadi: 2, 4, 6, 8. Keyingi kartochkaga qaysi son yoziladi?
Javobni ko’rish
10 soni.
-
Malika 12 santimetrli tasmaning yarmini, Aziz esa 18 santimetrli tasmaning uchdan birini oldi. Ular olgan bo’laklarning qaysi biri uzunroq?
Javobni ko’rish
Ikkala bo’lak teng.
-
Uch qutida mos ravishda 2, 4 va 6 ta tugma bor. Eng kam va eng ko’p tugmali qutilar tanlandi. Shu ikkala qutida jami nechta tugma bor?
Javobni ko’rish
8 ta tugma.
O’rtacha qiyinlikdagi savollar
-
Aziz, Malika va Jasur bir qatorga o’tirishdi. Aziz Malikadan chapda, Malika esa Jasurdan chapda o’tiribdi. O’rtada kim o’tiribdi?
Javobni ko’rish
Malika.
-
Hovlida jami 5 ta velosiped bor: ayrimlari ikki, qolganlari uch g’ildirakli. G’ildiraklar jami 12 ta bo’lsa, uch g’ildirakli velosipedlar nechta?
Javobni ko’rish
2 ta.
-
Olmalarni bolalarga 4 tadan bersak, 2 ta ortadi. Har biriga 5 tadan berish uchun esa yana 2 ta olma kerak. Bolalar nechta?
Javobni ko’rish
4 nafar.
-
Tarozining bir pallasida bir xil og’irlikdagi 2 ta kubcha va 6 grammli yuk, ikkinchisida shunday 5 ta kubcha turibdi. Pallalar teng bo’lsa, bitta kubcha necha gramm?
Javobni ko’rish
2 gramm.
-
Ikki sonning yig’indisi 18. Katta son kichigidan 4 taga ortiq. Katta sonni toping.
Javobni ko’rish
11.
-
Katakli qog’ozda manzilga yetish uchun ikki qadam o’ngga va bir qadam yuqoriga yurish kerak. Faqat shu uch qadamning tartibini almashtirib, nechta turli yo’l tuzish mumkin?
Javobni ko’rish
3 ta yo’l.
-
1, 2 va 3 raqamlarining har birini bir martadan ishlatib son tuzing. Son 200 dan katta, 300 dan kichik bo’lsin, o’rtadagi raqami esa eng katta bo’lsin. Bu qaysi son?
Javobni ko’rish
231.
-
Xaltada 3 ta qizil va 2 ta ko’k shar bor. Ichiga qaramay, sharlarni qaytarmasdan olasiz. Kamida bitta qizil shar chiqishi aniq bo’lishi uchun eng kamida nechta shar olish kerak?
Javobni ko’rish
3 ta shar.
-
Ona qizidan 24 yosh katta. Ularning yoshlari yig’indisi 40 bo’lsa, ona necha yoshda?
Javobni ko’rish
32 yoshda.
Qiyin mantiqiy savollar
-
Uch qutining birida faqat olma, boshqasida faqat nok, uchinchisida ikkalasi aralash. Qutilarga yozilgan “Olma”, “Nok”, “Aralash” yorliqlarining barchasi xato. Qaysi yorliqli qutidan ko’rmasdan bitta meva olib, hamma qutining tarkibini aniqlash mumkin?
Javobni ko’rish
“Aralash” yorliqli qutidan.
-
Bir xil ko’rinishdagi 9 ta tangadan bittasi og’irroq, qolganlari teng. Ikki pallali tarozi bor, toshlar yo’q. Og’ir tangani har qanday holatda topish uchun eng kamida necha marta tortish yetadi?
Javobni ko’rish
2 marta.
-
Belgisiz 3 va 5 litrli ikkita idish bor. Ularni to’ldirish, bo’shatish yoki biridan ikkinchisiga, biri to’lguncha yoxud ikkinchisi bo’shaguncha quyish mumkin. Shu amallar bilan 5 litrli idishda aniq 4 litr suvni qanday qoldirasiz?
Javobni ko’rish
Avval 2 litrni ajratib, 3 litrli idishga o’tkazing. Keyin to’la 5 litrli idishdan unga yana 1 litr quying.
-
To’p A, B yoki C qutilardan birida. Uch yozuv bor: “To’p B da”, “To’p B da emas”, “To’p A da emas”. Faqat bitta yozuv rost bo’lsa, to’p qayerda?
Javobni ko’rish
A qutida.
-
Shaxmat o’yinida 8 ishtirokchi qatnashadi. Har uchrashuvda bittasi yutadi, yutqazgan esa musobaqadan chiqadi. Bitta g’olib qolishi uchun jami nechta uchrashuv kerak?
Javobni ko’rish
7 ta uchrashuv.
-
Stolda 10 ta tanga yotibdi: 3 tasining raqamli tomoni tepada. Ko’zingiz yumuq, tomonlarni paypaslab ajratolmaysiz. Tangalarni ikkita guruhga ajratib, istaganlaringizni ag’darishingiz mumkin. Ikkala guruhda raqamli tomoni tepada turgan tangalar sonini qanday tenglashtirasiz?
Javobni ko’rish
Istalgan 3 ta tangani ajrating va shu uchtasining barchasini ag’daring.
-
Ikki xonali son raqamlarining yig’indisi 11. Raqamlar o’rni almashtirilsa, son 27 taga kamayadi. Dastlabki son nechchi?
Javobni ko’rish
74.
-
Qulf kodi uchta turli raqamdan iborat, boshida 0 kelishi mumkin. Har bir izoh raqamlarning aniq sonini bildiradi. Kodni toping.
- 682: bitta raqam to’g’ri va o’z joyida, qolganlari kodda yo’q.
- 614: bitta raqam to’g’ri, lekin boshqa joyda, qolganlari kodda yo’q.
- 206: ikkita raqam to’g’ri, ikkalasi ham boshqa joyda.
- 738: bu raqamlarning hech biri kodda yo’q.
- 780: bitta raqam to’g’ri, lekin boshqa joyda.
Javobni ko’rish
042.
Javoblar va yechimlar
Bu yerdagi tartib savollar raqamiga mos. Javobingiz boshqacha chiqsa, avval shartdagi miqdor va cheklovlarni qayta tekshiring.
- 8 ta. Avval 9 dan 3 ni ayiramiz, keyin 2 ni qo’shamiz: 9 − 3 + 2 = 8.
- 6 kishi. Jasurdan oldinda 3, ortida 2 kishi bor; Jasurning o’zini ham qo’shamiz.
- 12 ta. Har bir savatdagi 3 ta olmani 4 ga ko’paytiramiz; joyi o’zgarsa ham, soni o’zgarmaydi.
- Ikkinchi. Nodira ikkinchi ishtirokchining o’rnini egallaydi, birinchi ishtirokchi esa hali oldinda.
- 6 ta. Birinchi do’st 3 kishi, ikkinchisi hali sanalmagan 2 kishi, uchinchisi esa qolgan 1 kishi bilan ko’rishadi: 3 + 2 + 1 = 6.
- 10. Shartda qoida aniq berilgan: oxirgi songa yana 2 qo’shiladi.
- Teng. 12 ning yarmi ham, 18 ning uchdan biri ham 6 santimetr.
- 8 ta. Tanlangan qutilarda 2 va 6 ta tugma bor; o’rtadagi quti hisobga kirmaydi.
- Malika. Shartlardan chapdan o’ngga Aziz, Malika, Jasur tartibi kelib chiqadi.
- 2 ta. Hammasi ikki g’ildirakli bo’lsa, 10 g’ildirak chiqardi; ortiqcha 2 g’ildirak ikkita uch g’ildirakli velosipedga tegishli.
- 4 nafar. Har bolaga bittadan qo’shimcha olma berish uchun ortib qolgan 2 ta va yetishmagan 2 ta, jami 4 ta olma kerak.
- 2 gramm. Har ikki palladan ikkitadan kubchani olsak, 6 gramm uchta kubchaga teng bo’ladi.
- 11. Yig’indidan farqni ayirsak, kichik sonning ikki baravari qoladi: 18 − 4 = 14; kichigi 7, kattasi 11.
- 3 ta. Yuqoriga qadam birinchi, ikkinchi yoki uchinchi bo’lishi mumkin; qolgan ikki qadam o’ngga ketadi.
- 231. Yuzlar xonasida 2, o’rtada eng katta raqam — 3 turadi; oxiriga 1 qoladi.
- 3 ta. Dastlab ikkala ko’k shar chiqishi mumkin, ammo uchinchi shar albatta qizil bo’ladi.
- 32 yosh. 40 dan yoshlar farqi bo’lgan 24 ni ayirib, ikkiga bo’lsak, qizining yoshi 8 chiqadi; onasi undan 24 yosh katta.
- “Aralash” qutidan. Yorliq xato bo’lgani uchun bu qutida faqat bir xil meva bor; qolgan qutilarni ham yorliqlari xatoligiga qarab aniqlaysiz.
- 2 marta. Avval uchta tangani boshqa uchta bilan tortib, og’ir tanga bor uchlikni toping; keyin shu uchlikdan ikkitasini solishtiring.
- 4 litr qoladi. To’la 5 litrdan 3 litrni ajrating, kichik idishni bo’shatib, unga qolgan 2 litrni o’tkazing. Katta idishni qayta to’ldirib, kichigiga yetishmagan 1 litrni quying.
- A qutida. Dastlabki ikki yozuvdan doim bittasi rost, demak, uchinchi yozuv yolg’on: to’p A da.
- 7 ta. Bitta g’olib qolguncha 7 ishtirokchi chiqib ketadi, har uchrashuv esa bittasini chiqaradi.
- Uch tangani ajratib ag’daring. Ajratilgan guruhda raqamli tomoni tepada turgan tangalar soni qancha bo’lsa, ag’dargach ularning soni 3 dan shuncha kam bo’ladi; qolgan guruhda ham aynan shuncha bor.
- 74. Raqamlar farqi 3, yig’indisi 11 bo’lgani uchun ular 7 va 4; tekshiruv: 74 − 47 = 27.
- 042. 738 va 780 dan 0 borligini, 682 va 614 ni solishtirib esa 6 yo’qligini, 2 oxirida turishini bilamiz. 206 shartiga ko’ra 0 o’rtada turolmaydi, demak, boshida; 614 dan qolgan 4 o’rtaga tushadi.
Mantiqiy fikrlashni qanday rivojlantirish mumkin
- Shartni o’z so’zingiz bilan ayting. Bola nimani topishi kerakligini tushuntirsin; kattalar darrov javob bermasin.
- Buyumlardan foydalaning. Tugma, qalam yoki qog’oz bo’laklari sanashdagi xatoni ko’rishga yordam beradi.
- Taxminni tekshiring. Topilgan sonni shartga qaytarib qo’ying: barcha talablar bajariladimi?
- Yordamni kichik qadamdan boshlang. “Nima ma’lum?” deb so’rang, tayyor yechimni aytib qo’ymang.
- Tezlikdan ko’ra izohni qadrlang. Oilaviy o’yin savollarini muhokama qilayotganda har kim qanday fikrlaganini aytsin.
Ko’p beriladigan savollar
Bu savollarni kichik bolalar bilan ham o’ynasa bo’ladimi?
Ha, oson bo’limdan boshlash mumkin. Savolni ovoz chiqarib o’qing va hisoblash uchun buyumlar bering.
Javob topilmasa, darrov yechimni ochish kerakmi?
Yo’q, avval kichik ishora berib ko’ring. Masalan, navbat haqidagi savolda odamlarni chiziqchalar bilan tasvirlashni taklif qiling.
Boshqa usul bilan yechilgan javob ham qabul qilinadimi?
Ha, shartlarning barchasiga mos keladigan yechim qabul qilinadi. Ayniqsa suvli idishlar masalasida boshqa amallar ketma-ketligi ham bir xil natijaga olib kelishi mumkin.