Maktabgacha bolalar uchun mantiqiy savollar sanash, taqqoslash va shartni diqqat bilan tinglashga yordam beradigan kichik topshiriqlardir. Bu savollarni bolangizga o’qib bering, javobini esa shoshirmay kuting. Kerak bo’lsa, kubik, qalam yoki o’yinchoqlar bilan shartni ko’rsatishingiz mumkin.
Maktabgacha bolalar uchun mantiqiy savollar
Topshiriqlar osonidan qiyiniga qarab joylashtirilgan. Bolangiz hali sanashni o’rganayotgan bo’lsa, dastlabki bo’limdan boshlang; javoblarni esa savollardan keyingi alohida bo’limdan tekshiring.
Oson mantiqiy savollar
- Malikaning oldida ikkita kubik bor edi. Ularning yoniga yana bitta kubik qo’yildi. Endi kubiklar nechta bo’ldi?
- Savatda to’rtta olma bor. Aziz bitta olmani olib, dasturxonga qo’ydi. Savatda nechta olma qoldi?
- Qutida ikkita qizil va bitta ko’k qalam bor. Malika faqat qizil qalamlarni oldi. U nechta qalam oldi?
- Jasurning oldida uchta katta va bitta kichik to’p turibdi. U kichik to’pni savatga soldi. Savatga nechta to’p tushdi?
- Eshik yonida ikki juft poyabzal turibdi. Har bir juftda ikkitadan poyabzal bor. Alohida sanalsa, poyabzallar nechta?
- Dasturxonda uchta piyola va ikkita qoshiq bor. Har bir piyolaning yoniga bittadan qoshiq qo’yish uchun yana nechta qoshiq kerak?
- Navbatda faqat Aziz va Malika turibdi. Aziz Malikaning oldida. Navbatda birinchi kim turibdi?
- Likopchada ikkita olma va uchta nok bor. Likopchadagi mevalarning hammasi nechta?
- Gilam ustida uchta o’yinchoq mashina turibdi. Nodira bittasini qutiga soldi. Gilam ustida nechta mashina qoldi?
O’rtacha qiyinlikdagi savollar
- Munchoqlar qizil, ko’k, qizil, ko’k, qizil tartibida terilgan. Qizil va ko’k ranglar navbat bilan takrorlansa, keyingi munchoq qaysi rangda bo’ladi?
- Azizda beshta qalam bor. U uchta do’stining har biriga bittadan qalam berdi. Azizning o’zida nechta qalam qoldi?
- Qo’g’irchoqlar uchun to’rtta stul qo’yildi. Ikkita stulda qo’g’irchoq o’tiribdi. Yana bitta qo’g’irchoq o’tqazilsa, nechta stul bo’sh qoladi?
- Qizil tasma ko’k tasmadan uzun. Ko’k tasma esa sariq tasmadan uzun. Shu uchta tasmaning eng uzuni qaysi?
- Uch bola bir qator turibdi. Aziz birinchi, Malika oxirgi, Nodira esa ularning o’rtasida. Ikkinchi o’rinda kim turibdi?
- Qutida ikkita qizil va ikkita ko’k kubik bor. Jasur barcha qizil kubiklarni oldi. Qutida nechta kubik qoldi?
- Bir to’p ikkita yopiq qutidan bittasida turibdi. Birinchi quti ochildi, uning ichi bo’sh ekan. To’p qaysi qutida?
- Malika to’rtta kubikdan ikkitasini birinchi minoraga, bittasini ikkinchi minoraga qo’ydi. Hali ishlatilmagan nechta kubik qoldi?
Qiyin mantiqiy savollar
- Malikada uchta, Azizda bitta kubik bor. Malika Azizga nechta kubik bersa, ikkalasidagi kubiklar soni teng bo’ladi?
- Oltita to’pni har bir savatga ikkitadan qilib joylash kerak. Barcha to’plarni joylash uchun nechta savat kerak bo’ladi?
- Qog’ozning birinchi qatoriga bitta, ikkinchisiga ikkita, uchinchisiga uchta doira chizildi. Har yangi qatorda bittadan doira ko’paysa, to’rtinchi qatorda nechta doira bo’ladi?
- To’rt bola navbatda turibdi. Aziz birinchi, Malika oxirgi. Jasur Nodiradan oldinda turibdi. Ikkinchi o’rinda kim turibdi?
- Qizil, yashil va ko’k qutilardan faqat bittasida to’p bor. To’p qizil qutida ham, ko’k qutida ham emas. U qaysi qutida?
- Besh kubikning hammasidan ikkita minora qurildi. Bitta minoraga uchta kubik ketdi. Ikkinchi minorada nechta kubik bor?
- Uchta savatning har birida bittadan olma bor edi. Birinchi savatga yana ikkita olma solindi. Endi uchala savatda jami nechta olma bor?
- O’yinchoq mushuk, quyon va kuchuk qizil, sariq, ko’k uylarning har biriga bittadan joylashtirildi. Mushuk sariq uyda. Quyon ko’k uyda emas. Kuchuk qaysi rangli uyda?
Javoblar va yechimlar
- Uchta kubik. Ikkita kubikka yana bittasini qo’shamiz: ikki va bir — uch. Bola kubiklarni bir joyga yig’ib sanashi mumkin.
- Uchta olma. To’rtta olmadan bittasi savatdan olindi. Savatda qolganlarini sanasak, uchta chiqadi.
- Ikkita qalam. Shartda qizil qalamlar ikkita ekani aytilgan. Ko’k qalam olinmagani uchun uni javobga qo’shmaymiz.
- Bitta to’p. Jasur faqat kichik to’pni savatga soldi. Katta to’plar uchta bo’lsa ham, ular savatga tushmadi.
- To’rtta poyabzal. Birinchi juftda ikkita, ikkinchi juftda ham ikkita poyabzal bor. Ikkiga ikkini qo’shsak, to’rt bo’ladi.
- Bitta qoshiq. Ikkita qoshiqni ikkita piyola yoniga qo’yamiz. Uchinchi piyola yoniga yana bitta qoshiq yetishmaydi.
- Aziz. Navbatda faqat ikki bola bor. Aziz Malikaning oldida turgani uchun birinchi bo’ladi.
- Beshta meva. Ikkita olma bilan uchta nokni birga sanaymiz. Savolda faqat olmalar emas, barcha mevalar so’ralgan.
- Ikkita mashina. Uchta mashinaning bittasi qutiga olindi. Gilam ustida qolgan ikkitasi sanaladi.
- Ko’k munchoq. Ranglar bittadan almashib kelmoqda: qizildan keyin ko’k. Oxirgi munchoq qizil bo’lgani uchun navbat ko’kka keladi.
- Ikkita qalam. Uch do’stga bittadan berish uchun uchta qalam ketadi. Beshta qalamdan uchtasi berilsa, ikkitasi qoladi.
- Bitta stul. Avval ikkita stul band edi, keyin yana bittasi band bo’ldi. To’rtta stulning uchtasida qo’g’irchoq o’tiradi.
- Qizil tasma. Ko’k tasma sariqdan uzun, qizil esa ko’kdan ham uzun. Demak, qizil tasma qolgan ikkalasidan uzunroq.
- Nodira. Aziz oldinda, Malika oxirida turibdi. Uch kishilik qatorda ularning o’rtasidagi joy ikkinchi o’rindir.
- Ikkita kubik. Jasur ikkita qizil kubikning ikkalasini ham oldi. Qutida faqat ikkita ko’k kubik qoldi.
- Ikkinchi qutida. To’p shu ikki qutidan birida ekani aniq. Birinchisi bo’sh bo’lsa, to’p ikkinchisida bo’ladi.
- Bitta kubik. Birinchi minoraga ikkita, ikkinchisiga bitta, jami uchta kubik ishlatildi. To’rtta kubikdan bittasi ortib qoladi.
- Bitta kubik. Malika bittasini bersa, unda ikkita kubik qoladi. Azizdagi bitta kubikka yana bittasi qo’shilib, unda ham ikkita bo’ladi.
- Uchta savat. Oltita to’pni ikkitadan ajratamiz: ikki, ikki, ikki. Uchta guruh hosil bo’ladi va har guruhga bitta savat kerak.
- To’rtta doira. Har qatorda oldingisidan bitta ko’p doira bor. Uchta doiraga yana bittasini qo’shsak, to’rtta bo’ladi.
- Jasur. Birinchi va oxirgi joylar band, o’rtada ikkita joy qolgan. Jasur Nodiradan oldinda bo’lgani uchun ikkinchi joyda turadi.
- Yashil qutida. Qizil va ko’k qutilar shartga ko’ra mos kelmaydi. Uchta qutidan faqat yashili qoladi.
- Ikkita kubik. Beshta kubikning uchtasi birinchi minoraga ketgan. Qolgan ikkita kubikning hammasi ikkinchi minorada bo’ladi.
- Beshta olma. Dastlab uchta savatda jami uchta olma bor edi. Yana ikkita olma qo’shilgach, jami beshta bo’ladi.
- Ko’k uyda. Sariq uyda mushuk bor, quyon esa ko’k uyda emas, demak, u qizil uyda. Kuchukka qolgan ko’k uy tegadi.
Mantiqiy fikrlashni qanday rivojlantirish mumkin
- Shartni qismlarga bo’lib o’qing. Avval nima borligini, keyin nima o’zgarganini ayting. Bolangizdan qaysi narsani topish kerakligini so’rang.
- Buyumlar bilan ko’rsating. Qalam, kubik va o’yinchoqlarni surib ko’rish hisobni tushunishga yordam beradi. Mayda buyumlar o’rniga bolaning yoshiga mos yirik o’yinchoqlarni tanlang.
- Javob sababini ham tinglang. “Nega shunday deb o’yladingiz?” deb so’rang. Bola javobni tasodifan topdimi yoki shartni tushundimi, shunda bilasiz.
- Xatoda darrov javobni aytmang. Masalan, “Qutidan qaysi rangdagi kubiklar olindi?” degan savol bilan e’tiborini shartga qaytaring. Keyin yana urinib ko’rishiga imkon bering.
- Mashg’ulotni charchatib yubormang. Bolangiz qiziqib turgan paytda bir necha topshiriq yetarli. Keyingi safar rollarni almashtirib, sizga savol tuzib berishini taklif qiling.
Keyingi mashg’ulot uchun bolangiz qiynalgan bitta savolni tanlang va uni o’yinchoqlar bilan qayta ko’rsating. Bu safar javobdan ko’ra, uning qanday fikrlaganiga ko’proq e’tibor bering.
Ko’p beriladigan savollar
Hali sanay olmaydigan bolaga qaysi savollarni berish mumkin?
Oldinda turish, ranglarni ajratish va bo’sh qutini chiqarib tashlash haqidagi savollardan boshlashingiz mumkin. Masalan, navbatdagi bolalar o’rniga ikkita o’yinchoq qo’yib, qaysi biri oldinda ekanini so’rang.
Bola savolni tushunmasa, uni soddalashtirsa bo’ladimi?
Ha, gaplarni qisqartirib, shartni buyumlar bilan ko’rsating. Biroq sonlar, ranglar va joylashuvni o’zgartirmang, aks holda topshiriqning javobi ham o’zgarishi mumkin.
Barcha savollarni bir o’tirishda yechish kerakmi?
Yo’q, maktabgacha bolalar uchun mantiqiy savollarni bo’lib ishlash mumkin. Bolangiz charchasa yoki qiziqishi pasaysa, to’xtab, qolganlariga boshqa safar qayting.