Мактабгача болалар учун мантиқий саволлар

Мактабгача болалар учун мантиқий саволлар санаш, таққослаш ва шартни диққат билан тинглашга ёрдам берадиган кичик топшириқлардир. Бу саволларни болангизга ўқиб беринг, жавобини эса шоширмай кутинг. Керак бўлса, кубик, қалам ёки ўйинчоқлар билан шартни кўрсатишингиз мумкин.

Мактабгача болалар учун мантиқий саволлар

Топшириқлар осонидан қийинига қараб жойлаштирилган. Болангиз ҳали санашни ўрганаётган бўлса, дастлабки бўлимдан бошланг; жавобларни эса саволлардан кейинги алоҳида бўлимдан текширинг.

Осон мантиқий саволлар

Маликанинг олдида иккита кубик бор эди. Уларнинг ёнига яна битта кубик қўйилди. Энди кубиклар нечта бўлди?
Саватда тўртта олма бор. Азиз битта олмани олиб, дастурхонга қўйди. Саватда нечта олма қолди?
Қутида иккита қизил ва битта кўк қалам бор. Малика фақат қизил қаламларни олди. У нечта қалам олди?
Жасурнинг олдида учта катта ва битта кичик тўп турибди. У кичик тўпни саватга солди. Саватга нечта тўп тушди?
Эшик ёнида икки жуфт поябзал турибди. Ҳар бир жуфтда иккитадан поябзал бор. Алоҳида саналса, поябзаллар нечта?
Дастурхонда учта пиёла ва иккита қошиқ бор. Ҳар бир пиёланинг ёнига биттадан қошиқ қўйиш учун яна нечта қошиқ керак?
Навбатда фақат Азиз ва Малика турибди. Азиз Маликанинг олдида. Навбатда биринчи ким турибди?
Ликопчада иккита олма ва учта нок бор. Ликопчадаги меваларнинг ҳаммаси нечта?
Гилам устида учта ўйинчоқ машина турибди. Нодира биттасини қутига солди. Гилам устида нечта машина қолди?

Ўртача қийинликдаги саволлар

Мунчоқлар қизил, кўк, қизил, кўк, қизил тартибида терилган. Қизил ва кўк ранглар навбат билан такрорланса, кейинги мунчоқ қайси рангда бўлади?
Азизда бешта қалам бор. У учта дўстининг ҳар бирига биттадан қалам берди. Азизнинг ўзида нечта қалам қолди?
Қўғирчоқлар учун тўртта стул қўйилди. Иккита стулда қўғирчоқ ўтирибди. Яна битта қўғирчоқ ўтқазилса, нечта стул бўш қолади?
Қизил тасма кўк тасмадан узун. Кўк тасма эса сариқ тасмадан узун. Шу учта тасманинг энг узуни қайси?
Уч бола бир қатор турибди. Азиз биринчи, Малика охирги, Нодира эса уларнинг ўртасида. Иккинчи ўринда ким турибди?
Қутида иккита қизил ва иккита кўк кубик бор. Жасур барча қизил кубикларни олди. Қутида нечта кубик қолди?
Бир тўп иккита ёпиқ қутидан биттасида турибди. Биринчи қути очилди, унинг ичи бўш экан. Тўп қайси қутида?
Малика тўртта кубикдан иккитасини биринчи минорага, биттасини иккинчи минорага қўйди. Ҳали ишлатилмаган нечта кубик қолди?

Қийин мантиқий саволлар

Маликада учта, Азизда битта кубик бор. Малика Азизга нечта кубик берса, иккаласидаги кубиклар сони тенг бўлади?
Олтита тўпни ҳар бир саватга иккитадан қилиб жойлаш керак. Барча тўпларни жойлаш учун нечта сават керак бўлади?
Қоғознинг биринчи қаторига битта, иккинчисига иккита, учинчисига учта доира чизилди. Ҳар янги қаторда биттадан доира кўпайса, тўртинчи қаторда нечта доира бўлади?
Тўрт бола навбатда турибди. Азиз биринчи, Малика охирги. Жасур Нодирадан олдинда турибди. Иккинчи ўринда ким турибди?
Қизил, яшил ва кўк қутилардан фақат биттасида тўп бор. Тўп қизил қутида ҳам, кўк қутида ҳам эмас. У қайси қутида?
Беш кубикнинг ҳаммасидан иккита минора қурилди. Битта минорага учта кубик кетди. Иккинчи минорада нечта кубик бор?
Учта саватнинг ҳар бирида биттадан олма бор эди. Биринчи саватга яна иккита олма солинди. Энди учала саватда жами нечта олма бор?
Ўйинчоқ мушук, қуён ва кучук қизил, сариқ, кўк уйларнинг ҳар бирига биттадан жойлаштирилди. Мушук сариқ уйда. Қуён кўк уйда эмас. Кучук қайси рангли уйда?

Жавоблар ва ечимлар

Учта кубик. Иккита кубикка яна биттасини қўшамиз: икки ва бир — уч. Бола кубикларни бир жойга йиғиб санаши мумкин.
Учта олма. Тўртта олмадан биттаси саватдан олинди. Саватда қолганларини санасак, учта чиқади.
Иккита қалам. Шартда қизил қаламлар иккита экани айтилган. Кўк қалам олинмагани учун уни жавобга қўшмаймиз.
Битта тўп. Жасур фақат кичик тўпни саватга солди. Катта тўплар учта бўлса ҳам, улар саватга тушмади.
Тўртта поябзал. Биринчи жуфтда иккита, иккинчи жуфтда ҳам иккита поябзал бор. Иккига иккини қўшсак, тўрт бўлади.
Битта қошиқ. Иккита қошиқни иккита пиёла ёнига қўямиз. Учинчи пиёла ёнига яна битта қошиқ етишмайди.
Азиз. Навбатда фақат икки бола бор. Азиз Маликанинг олдида тургани учун биринчи бўлади.
Бешта мева. Иккита олма билан учта нокни бирга санаймиз. Саволда фақат олмалар эмас, барча мевалар сўралган.
Иккита машина. Учта машинанинг биттаси қутига олинди. Гилам устида қолган иккитаси саналади.
Кўк мунчоқ. Ранглар биттадан алмашиб келмоқда: қизилдан кейин кўк. Охирги мунчоқ қизил бўлгани учун навбат кўкка келади.
Иккита қалам. Уч дўстга биттадан бериш учун учта қалам кетади. Бешта қаламдан учтаси берилса, иккитаси қолади.
Битта стул. Аввал иккита стул банд эди, кейин яна биттаси банд бўлди. Тўртта стулнинг учтасида қўғирчоқ ўтиради.
Қизил тасма. Кўк тасма сариқдан узун, қизил эса кўкдан ҳам узун. Демак, қизил тасма қолган иккаласидан узунроқ.
Нодира. Азиз олдинда, Малика охирида турибди. Уч кишилик қаторда уларнинг ўртасидаги жой иккинчи ўриндир.
Иккита кубик. Жасур иккита қизил кубикнинг иккаласини ҳам олди. Қутида фақат иккита кўк кубик қолди.
Иккинчи қутида. Тўп шу икки қутидан бирида экани аниқ. Биринчиси бўш бўлса, тўп иккинчисида бўлади.
Битта кубик. Биринчи минорага иккита, иккинчисига битта, жами учта кубик ишлатилди. Тўртта кубикдан биттаси ортиб қолади.
Битта кубик. Малика биттасини берса, унда иккита кубик қолади. Азиздаги битта кубикка яна биттаси қўшилиб, унда ҳам иккита бўлади.
Учта сават. Олтита тўпни иккитадан ажратамиз: икки, икки, икки. Учта гуруҳ ҳосил бўлади ва ҳар гуруҳга битта сават керак.
Тўртта доира. Ҳар қаторда олдингисидан битта кўп доира бор. Учта доирага яна биттасини қўшсак, тўртта бўлади.
Жасур. Биринчи ва охирги жойлар банд, ўртада иккита жой қолган. Жасур Нодирадан олдинда бўлгани учун иккинчи жойда туради.
Яшил қутида. Қизил ва кўк қутилар шартга кўра мос келмайди. Учта қутидан фақат яшили қолади.
Иккита кубик. Бешта кубикнинг учтаси биринчи минорага кетган. Қолган иккита кубикнинг ҳаммаси иккинчи минорада бўлади.
Бешта олма. Дастлаб учта саватда жами учта олма бор эди. Яна иккита олма қўшилгач, жами бешта бўлади.
Кўк уйда. Сариқ уйда мушук бор, қуён эса кўк уйда эмас, демак, у қизил уйда. Кучукка қолган кўк уй тегади.

Мантиқий фикрлашни қандай ривожлантириш мумкин

Шартни қисмларга бўлиб ўқинг. Аввал нима борлигини, кейин нима ўзгарганини айтинг. Болангиздан қайси нарсани топиш кераклигини сўранг.
Буюмлар билан кўрсатинг. Қалам, кубик ва ўйинчоқларни суриб кўриш ҳисобни тушунишга ёрдам беради. Майда буюмлар ўрнига боланинг ёшига мос йирик ўйинчоқларни танланг.
Жавоб сабабини ҳам тингланг. “Нега шундай деб ўйладингиз?” деб сўранг. Бола жавобни тасодифан топдими ёки шартни тушундими, шунда биласиз.
Хатода дарров жавобни айтманг. Масалан, “Қутидан қайси рангдаги кубиклар олинди?” деган савол билан эътиборини шартга қайтаринг. Кейин яна уриниб кўришига имкон беринг.
Машғулотни чарчатиб юборманг. Болангиз қизиқиб турган пайтда бир неча топшириқ етарли. Кейинги сафар ролларни алмаштириб, сизга савол тузиб беришини таклиф қилинг.

Кейинги машғулот учун болангиз қийналган битта саволни танланг ва уни ўйинчоқлар билан қайта кўрсатинг. Бу сафар жавобдан кўра, унинг қандай фикрлаганига кўпроқ эътибор беринг.

Кўп бериладиган саволлар

Ҳали санай олмайдиган болага қайси саволларни бериш мумкин?

Олдинда туриш, рангларни ажратиш ва бўш қутини чиқариб ташлаш ҳақидаги саволлардан бошлашингиз мумкин. Масалан, навбатдаги болалар ўрнига иккита ўйинчоқ қўйиб, қайси бири олдинда эканини сўранг.

Бола саволни тушунмаса, уни соддалаштирса бўладими?

Ҳа, гапларни қисқартириб, шартни буюмлар билан кўрсатинг. Бироқ сонлар, ранглар ва жойлашувни ўзгартирманг, акс ҳолда топшириқнинг жавоби ҳам ўзгариши мумкин.

Барча саволларни бир ўтиришда ечиш керакми?

Йўқ, мактабгача болалар учун мантиқий саволларни бўлиб ишлаш мумкин. Болангиз чарчаса ёки қизиқиши пасайса, тўхтаб, қолганларига бошқа сафар қайтинг.