Тақдимот тайёрлаш учун мақсадни белгиланг, слайдлар режасини тузинг ва ҳар бир слайдга асосий фикрни жойланг. Кейин матн ҳамда расмларни текшириб, файлни сақланг ва нутқингизни слайдлар билан бирга машқ қилинг.
Тақдимот тайёрлаш нимадан бошланади?
Тақдимот — фикрингизни слайдлар ёрдамида тушунтириш усули. Слайд эса тингловчи экранда кўрадиган алоҳида саҳифадир. Экрандаги ёзув нутқингизнинг тўлиқ нусхаси эмас, балки уни тушунишга ёрдам берадиган таянч бўлсин.
Масалан, мактабдаги чиқиш учун «Сувни тежаш» мавзусини танласангиз, мавзу номининг ўзи етмайди. Тингловчи чиқишингиздан кейин нимани тушунишини белгиланг: уйда сувни беҳуда сарфлайдиган ҳолатларни пайқаш ва уларни камайтириш йўлларини айта олиш.
Керакли нарсалар
- Тақдимот дастури: PowerPoint ёки слайд тайёрлашга мўлжалланган бошқа дастур. Қуйидаги менюга оид кўрсатмалар PowerPoint асосида берилган.
- Мавзу бўйича материал: ўз ёзувларингиз, дарсликдаги тегишли маълумотлар ёки ўқитувчи берган топшириқ.
- Мос расмлар: фикрни тушунтирадиган сурат ёки чизма. Ҳар бир слайдга расм қўйиш шарт эмас.
Қадамма-қадам кўрсатма
- Белгиланг: кимга ва нима учун гапирасиз. Мақсадни битта содда жумлада ёзинг, масалан: «Синфдошларимга сувни тежашнинг кундалик усулларини тушунтираман»; шу жумла кераксиз маълумотларни ажратишга ёрдам беради.
- Тузинг: слайдларнинг дастлабки режасини ёзинг. Мавзу номи, асосий фикрлар, тушунарли мисол ва якуний тавсияни кетма-кет жойлаштиринг; тингловчи ҳали билмайдиган тушунчани унга таянган мисолдан олдин тушунтиринг.
- Очинг: дастурда янги тақдимот яратинг ва безак мавзусини танланг. PowerPoint дастурининг дизайн бўлимида тайёр безак мавзулари бор, пастга йўналган стрелка орқали уларнинг тўлиқ тўпламини очишингиз мумкин.
- Қўшинг: режангизга мос янги слайдлар яратинг. PowerPoint дастурининг асосий буйруқлар бўлимидаги янги слайд қўшиш буйруғидан фойдаланинг; унинг ёнидаги стрелка орқали матн ва расм жойлари олдиндан белгиланган тартибни танланг.
- Ёзинг: ҳар бир слайдга битта асосий фикр жойланг. Узун гапларни қисқартиринг, сарлавҳада слайднинг мазмунини аниқ айтинг ва матнни узоқроқдан ҳам ўқишга қулай йирик ҳарфларда беринг.
- Жойланг: керакли расмларни тегишли слайдларга қўшинг. Расм матнни ёпиб қолмасин ва мавзуни тушунтирсин; масалан, сувни тежаш ҳақидаги фикр ёнига мавзуга алоқасиз манзара эмас, ўша ҳолатни кўрсатадиган чизма мос келади.
- Танланг: зарур бўлса, слайдлар орасига ўтиш таъсирини қўйинг. PowerPoint дастурида бунинг учун ўтишлар бўлимидан фойдаланинг; танланган таъсирни ҳамма слайдда ишлатмоқчи бўлсангиз, барча слайдларга қўллаш буйруғини танланг.
- Текширинг: тақдимотни слайд намойиши ҳолатида бошидан охиригача кўринг. Ёзувлар четдан чиқмаганини, расмлар ёпилиб қолмаганини ва фикрлар тўғри тартибда келганини текшириб, имло хатоларини тузатинг.
- Сақланг: файлга мавзусини билдирадиган тушунарли ном беринг. Уни қаерга сақлаганингизни эслаб қолинг, сўнг қайта очиб кўринг; чиқиш бошқа компьютерда бўлса, имкон бўлганда ўша қурилмада ҳам текширинг.
- Машқ қилинг: слайдларни алмаштириб, нутқингизни овоз чиқариб айтинг. Экрандаги матнни тўлиқ ўқиш ўрнига уни ўз сўзларингиз билан тушунтиринг ва гапиришга халал бераётган ортиқча ёзувларни олиб ташланг.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Слайдни матнга тўлдириш. Тингловчи узун ёзувни ўқиётиб, гапингизни кузатишга қийналиши мумкин. Экранда таянч фикрларни қолдиринг, батафсил изоҳни эса оғзаки айтинг ёки ўзингиз учун алоҳида ёзиб олинг.
- Майда ёки фон билан қўшилиб кетадиган ёзув танлаш. Матнни катталаштиринг ва фон билан ранги аниқ ажралиб туришини текширинг. Сиғмаган матнни кичрайтиришдан олдин қисқартиринг ёки бошқа слайдга ажратинг.
- Безакни мазмундан устун қўйиш. Турли ҳаракатлар, ранглар ва алоқасиз расмлар фикрдан чалғитиши мумкин. Бир хил услубни сақланг, слайдлар орасидаги ўтишларни эса содда танланг.
- Фақат таҳрирлаш ойнасида текшириш. Слайд намойиши пайтида айрим жойлар сиз кутгандек кўринмаслиги мумкин. Якуний кўринишни алоҳида очиб, барча слайдларни навбат билан кўздан кечиринг.
- Сақлашни охирга қолдириш. Иш давомида файлни сақлаб боринг. Бошқа қурилмага кўчиргач, фақат файл номи борлигини эмас, тақдимотнинг ўзи очилишини ҳам текширинг.
Кўп бериладиган саволлар
Тақдимот нечта слайддан иборат бўлиши керак?
Слайдлар сонини мавзу, топшириқ ва чиқишга ажратилган вақтга қараб белгиланг. Ҳар бир слайд алоҳида фикрни тушунтирсин; фақат сонни кўпайтириш учун бир хил мазмунни такрорламанг.
Слайддаги матнни ёдлаб олиш керакми?
Слайддаги ёзувни сўзма-сўз ёдлаш шарт эмас, асосий фикрни тушуниб тушунтириш фойдалироқ. Нутқ йўқолиб қолмаслиги учун ҳар бир слайдга оид таянч сўзларни алоҳида қайд этишингиз мумкин.
PowerPoint менюси бошқача кўринса, нима қиламан?
Менюдаги айнан бир ёзувни эмас, керакли вазифани қидиринг: безак танлаш, янги слайд қўшиш ёки ўтишни созлаш. Дастур тили ва кўринишига қараб номлар фарқланиши мумкин, шунинг учун буйруқ вазифасини текшириб танланг.