Касб-ҳунар ҳақидаги мақоллар меҳнатни, маҳоратни ва устоздан ўрганишни қадрлашга ундайди. Уларни иншо ёки дарсда мисол қилиб келтириш, ёхуд касб танлаш ҳақида суҳбатлашганда ишлатиш мумкин.
Касб-ҳунар ҳақида мақоллар
- Бир йигитга қирқ ҳунар оз. Инсон турли ҳунарларни ўрганса, янги ишларни бажаришга имкон топади.
- Ҳунар — оқар булоқ, Илм — ёнар чироқ. Ҳунар тирикчиликка йўл очади, илм эса йўлни ёритгандек тўғри тушунишга ёрдам беради.
- Ҳунари борнинг олтин билаги бор. Маҳоратли одамнинг меҳнати қадрли бўлади.
- Ҳунарли йигит — мевали дарахт. Ҳунарли инсон атрофидагиларга фойда келтиради, деган фикр ифодаланган.
- Ҳунарли киши оч қолмас. Ҳунар эгаси меҳнати орқали тирикчилик йўлини топа олади.
- Ҳунарли эр хор бўлмас, Дўст-душманга зор бўлмас. Ўз ҳунарига таянган одам бошқаларга қарам бўлиб қолмаслиги таъкидланади.
- Ҳунарли ўлмас, Ҳунарсиз кун кўрмас. Ҳунар инсоннинг кун кечириши учун таянч бўлиши мумкин.
- Ҳунар бўлса қўлингда, Нон топилар йўлингда. Қўлидан иш келган одам меҳнат қилиб ризқ топади.
- Ҳар ишнинг бир устаси бор, Ҳар устанинг бир устози бор. Ҳар бир соҳада ишни пухта биладиган уста бўлади, уста ҳам аввал бировдан ўрганади.
- Ота касби — давлат касби. Оилада ота шуғулланган касб фарзанд учун ҳам рўзғор таянчи бўлиши мумкин.
- Ота ҳунари — болага мерос. Фарзанд ота-онасининг ҳунарини ўрганиб, давом эттириши мумкин.
- Устозсиз шогирд — жонсиз кесак. Йўл кўрсатувчи устоз бўлмаса, шогирднинг маҳорати тўлиқ шаклланмайди.
- Уста бўлсанг, устозингни унутма. Маҳоратга эришгач ҳам сизга сабоқ берган инсонни эъзозлаш лозим.
- Юз туман олтиндан ҳунар яхши. Ҳунар олтиндан ҳам қимматли бойлик сифатида тасвирланади.
Энг машҳур мақолларнинг маъноси
Ҳунар — оқар булоқ, Илм — ёнар чироқ.
Оқар булоқ сув беришда давом этгани каби, ҳунар ҳам меҳнат қилиб кун кўришга ёрдам беради. Илм эса ишнинг мазмунини англаш ва уни пухта бажариш учун йўл кўрсатади.
Масалан, мактабдаги ўқувчи бирор касбга қизиқса, фақат амалий ишни эмас, шу соҳа учун керакли билимларни ҳам ўрганади. Мақол ҳунар билан илм бир-бирини тўлдиришини эслатади.
Ҳар ишнинг бир устаси бор, Ҳар устанинг бир устози бор.
Бирор юмушни яхши бажарадиган инсон ҳам аввал тажрибалироқ кишидан ўрганади. Устознинг кўрсатмаси шогирдга ишни тушуниб, хатоларини тузатишга ёрдам беради.
Масалан, ўқувчи мактабдаги тўгаракда бирор ишни бажара олмаса, устозидан йўл-йўриқ сўраши мумкин. Шогирднинг савол бериши ўрганишнинг табиий қисмидир.
Ота ҳунари — болага мерос.
Мақолда мерос деганда фақат буюм эмас, ота-онадан ўрганилган маҳорат ҳам назарда тутилади. Фарзанд оиласида кўрган ишини ўрганиб, кейинчалик шу ҳунарни давом эттириши мумкин.
Масалан, оилада кимдир тикувчилик қилса, бола унга мато танлаш ёки оддий ишларни бажаришда кўмаклашиб, ҳунарга қизиқиб қолиши мумкин. Қизиқиш ва ўрганиш бирга борса, тажриба ортади.
Юз туман олтиндан ҳунар яхши.
Бу мақолда олтин катта бойлик тимсоли сифатида келади. Ҳунар эса одамнинг ўзи билан қоладиган, меҳнат қилиб наф келтиришга ёрдам берадиган маҳорат деб кўрсатилади.
Масалан, маҳаллада бирор буюм бузилса, уни тузатишни биладиган уста ўз меҳнати билан бошқаларга ҳам, ўзига ҳам фойда келтиради. Шу сабабли мақол ҳунар ўрганишга ундайди.
Болалар учун қисқа мақоллар
- Ҳунар — туганмас хазина.
- Ҳунар, ҳунардан унар.
- Ҳар кимнинг касби — ўзига.
- Касбнинг ёмони йўқ.
- Уста, ишни қилар пухта.
- Устадан шогирд ўзар.
- Йигит ҳусни — ҳунар.
Иншо ёки суҳбат учун мақол танлаганда, унинг маъносини ўз сўзларингиз билан изоҳлаб, ҳаётдан содда мисол келтиринг.
Кўп бериладиган саволлар
Касб-ҳунар ҳақида иншо ёзганда қайси мақоллар мос келади?
Ҳунарни меҳнат ва тирикчилик билан боғлайдиган мақоллар мос тушади. Масалан, “Ҳунар бўлса қўлингда, Нон топилар йўлингда” жумласини келтириб, сўнг ўз фикрингиз билан изоҳлашингиз мумкин.
“Устозсиз шогирд — жонсиз кесак” мақолини болага қандай тушунтириш мумкин?
Устоз шогирдга ишни қандай бажаришни ўргатишини содда мисол билан айтинг. Масалан, янги машқни бажараётган бола аввал ўқитувчисининг кўрсатмасига амал қилиб, кейин уни мустақил синаб кўради.
“Касбнинг ёмони йўқ” мақоли нимани англатади?
Бу мақол касбларни камситмасдан, ҳар бир меҳнат турига ҳурмат билан қарашга чақиради. Касбни билиш ва ишни масъулият билан бажариш қадрланиши керак.