Odob haqida maqollar: 22 ta maqol va ma’nosi

muallif:

Odob haqida maqollar salomlashish, kattaga hurmat ko’rsatish, muloyim gapirish va yaxshi xulqni qadrlashni eslatadi. Ulardan insho yoki darsda foydalanish, yoxud oilaviy suhbatda mazmunini birgalikda muhokama qilish mumkin.

Odob haqida maqollar

  1. Avval salom, bad’az kalom.
  2. Bola — aziz, odobi undan aziz.
  3. Inson — odobi bilan, Osmon — oftobi bilan.
  4. Kattaning hurmati — qarz, Kichikka salom — farz.
  5. Odob bozorda sotilmas.
  6. Odob — kishining zeb-u ziynati.
  7. Odob — oltindan qimmat.
  8. Odobli bola elga manzur.
  9. Odobni beodobdan o’rgan.
  10. Odobning — boshi til.
  11. Oltin olmay, odob ol, Odob oltin emasmi.
  12. Ota oldida kek urma, Odobingga chek urma.
  13. Ota oldidan o’tma, Odob oldidan ketma.
  14. Husn husn emas, odob husn.
  15. Husn xulqi bilan chiroyli.
  16. Yaxshi xulq — kishining husni.
  17. So’z kishining — o’zagi, Odob kishining — bezagi.
  18. Onangga boshingni xam qil, Otangga gapingni kam qil.
  19. Otang bolasi bo’lma, Odam bolasi bo’l.
  20. Ustozingga tik qarasang, to’zasan, Hurmat qilsang, asta-asta o’zasan.
  21. Turqi buzuqdan xulqi buzuq yomon.
  22. Eshik ochiq bo’lsa ham, so’rab kir.

Javoblar

  • Avval salom, bad’az kalom. Suhbatni salom bilan boshlash odobli muomala ekanini bildiradi.
  • Bola — aziz, odobi undan aziz. Bolani yaxshi ko’rish bilan birga uning odobiga ham e’tibor berish kerakligini anglatadi.
  • Inson — odobi bilan, Osmon — oftobi bilan. Insonning qadri uning muomalasi va xulqida ko’rinishini aytadi.
  • Kattaning hurmati — qarz, Kichikka salom — farz. Kattaga hurmat, kichikka esa iliq muomala ko’rsatish lozimligini eslatadi.
  • Odob bozorda sotilmas. Odobni pulga sotib olib bo’lmaydi; uni inson o’z xulqi va muomalasi bilan namoyon etadi.
  • Odob — kishining zeb-u ziynati. Yaxshi muomala insonni chiroyli ko’rsatadigan fazilat ekanini bildiradi.
  • Odob — oltindan qimmat. Odob moddiy boylikdan ham qadrli fazilat sifatida ulug’lanadi.
  • Odobli bola elga manzur. Yaxshi muomalali bola atrofidagilarga yoqimli bo’lishini anglatadi.
  • Odobni beodobdan o’rgan. Odobsiz muomalani ko’rgan odam undan ibrat olib, bunday yo’l tutmaslikni o’rganishi mumkin.
  • Odobning — boshi til. Insonning odobi, avvalo, qanday gapirishida bilinadi.
  • Oltin olmay, odob ol, Odob oltin emasmi. Maqol odobni boylikdan ustun qo’yib, uni qimmatli fazilat deb biladi.
  • Ota oldida kek urma, Odobingga chek urma. Ota bilan gaplashganda hurmatni saqlash kerakligini eslatadi.
  • Ota oldidan o’tma, Odob oldidan ketma. Kattalarga izzat ko’rsatib, odob qoidalarini unutmaslikni uqtiradi.
  • Husn husn emas, odob husn. Tashqi ko’rinishdan ko’ra yaxshi xulq insonni ko’proq bezashini bildiradi.
  • Husn xulqi bilan chiroyli. Insonning chiroyi uning yaxshi xulqi bilan yanada ko’rkam bo’lishini anglatadi.
  • Yaxshi xulq — kishining husni. Muomala va fe’l-atvor insonni chiroyli ko’rsatadi.
  • So’z kishining — o’zagi, Odob kishining — bezagi. Gapirish tarzi va odob inson haqida ko’p narsani ko’rsatishini aytadi.
  • Onangga boshingni xam qil, Otangga gapingni kam qil. Ota-onaga hurmat bilan muomala qilishga chaqiradi.
  • Otang bolasi bo’lma, Odam bolasi bo’l. Yaxshi inson bo’lish uchun odobli va to’g’ri muomala qilish kerakligini bildiradi.
  • Ustozingga tik qarasang, to’zasan, Hurmat qilsang, asta-asta o’zasan. Ustozga hurmat bilan munosabatda bo’lishni tavsiya qiladi.
  • Turqi buzuqdan xulqi buzuq yomon. Tashqi ko’rinishdan ko’ra yomon xulq ko’proq qoralanishini anglatadi.
  • Eshik ochiq bo’lsa ham, so’rab kir. Birovning joyiga kirishdan oldin ruxsat so’rash odobli ish ekanini bildiradi.

Eng mashhur maqollarning ma’nosi

Avval salom, bad’az kalom.

Bu maqol suhbatni salom bilan boshlash kerakligini eslatadi. Salomlashish odamlar orasidagi muomalani muloyim qiladi.

Masalan, Malika maktabga kirganda sinfdoshlariga salom beradi, keyin gapini boshlaydi. Shu tariqa suhbat ham samimiy kechadi.

Odobning — boshi til.

Odamning odobi uning so’z tanlashi va ohangidan bilinadi. Muloyim gapirish, birovning so’zini bo’lmaslik va o’rinli javob berish yaxshi muomalaga kiradi.

Masalan, oilada Aziz buvisidan bir narsani so’ramoqchi bo’lsa, gapini hurmat bilan boshlaydi. Uning so’zlari iltimosini ham tushunarli qiladi.

Bola — aziz, odobi undan aziz.

Bolani qadrlash bilan birga odobli bo’lishga o’rgatish ham muhimligini anglatadi. Yaxshi xulq kundalik salomlashish va boshqalarga e’tibor ko’rsatishdan boshlanadi.

Masalan, ota-ona farzandiga mehmon kelganda salom berishni va suhbatga xalaqit qilmay tinglashni eslatadi. Bola bu odatlarni uyda mashq qilib boradi.

Eshik ochiq bo’lsa ham, so’rab kir.

Ochiq eshik birovning xonasiga bemalol kirish mumkin degani emas. Avval ruxsat so’rash boshqalarning shaxsiy joyi va tinchligini hurmat qilishdir.

Masalan, Jasur uyda akasining xonasi ochiq turganini ko’rsa ham, kirishdan oldin taqillatib, javob kutadi. Shu oddiy odat o’zaro hurmatni saqlaydi.

Bolalar uchun qisqa maqollar

  • Katta izzatda — Kichik xizmatda.
  • Kattaga katta bo’l, Kichikka — kichik.
  • Osh kattadan, suv kichikdan.
  • Usta bo’lsang, ustozingni unutma.
  • Salom — kattadan, Alif — nuqtadan.
  • Kattani katta desang, o’zidan ketar, Kichikni katta desang, kattaga yetar.
  • Ota oldidan o’tma, Odob oldidan ketma.

Maqollarni qayerda ishlatish mumkin?

Inshoda maqolni fikringizga mos joyda keltiring, so’ng uning ma’nosini o’z so’zingiz bilan tushuntiring. Masalan, salomlashish yoki muloyim gapirish haqida yozsangiz, shu mavzuga mos maqolni tanlang.

Darsda maqolni ovoz chiqarib o’qib, undagi so’zlar nimani anglatishini muhokama qilish mumkin. Oilada esa har kim maqolga mos bir vaziyat aytib bersin: shunda ma’no kundalik hayot bilan bog’lanadi.

Ko’p beriladigan savollar

Odob haqida maqollardan inshoda qaysilarini ishlatsa bo’ladi?

Odobni so’z bilan bog’laydigan “Odobning — boshi til” maqoli inshoga mos keladi. Salomlashish haqida yozganda “Avval salom, bad’az kalom” maqolini tanlab, nima uchun mosligini izohlang.

“Eshik ochiq bo’lsa ham, so’rab kir” maqolini bolaga qanday tushuntirish mumkin?

Bu maqol birovning xonasiga kirishdan oldin ruxsat so’rash kerakligini anglatadi. Bolaga buni uyda eshikni taqillatib, javobni kutish orqali ko’rsatish mumkin.

Maqolning ma’nosini qanday oson tushunsa bo’ladi?

Avval maqoldagi tanish so’zlarni ajrating, keyin u qanday odob yoki muomalani eslatayotganini o’ylang. So’ng maktab, uy yoki mahalladagi oddiy bir vaziyat bilan bog’lab ko’ring.