Q harfi tez aytishlar: 25 ta tez aytish

muallif:

Q harfi tez aytishlar va G’ hamda X tovushlariga qurilgan jumlalar bolalarga so’zlarni aniq aytish, nutqni charxlash va birga o’ynashga yordam beradi. Avval har birini sekin ayting, keyin asta tezlashtiring; quyidagi to’plam 4–10 yoshli bolalar va ota-onalar uchun.

Q, G’ va X tovushlari uchun tez aytishlar

№ Tez aytish Mazmuni
1 Qodir qora qozonda qovurdoq qovurdi. Qodirning qozondagi ishi.
2 Qalin qamish qirg’oqda qiyshayib qoldi. Qirg’oqdagi qamish tasviri.
3 Qobil qirq qovoqni qator qilib qo’ydi. Qovoqlarni qatorlash.
4 Qudrat quruq qoqini qopga qoqib soldi. Qoqini qopga solish.
5 Qarg’a qiya qoya qoshida qattiq qag’illadi. Qoya yonidagi qarg’a.
6 Qosim qovunni qoqib, qoqini qopga qopladi. Qovun qoqi va qop.
7 Qizil qalam qutida qator qoldi. Qutidagi qalamlar.
8 Qor yog’ib, qiya qir qalin qor bilan qoplandi. Qor bilan qoplangan qir.
9 Qayroqi qoya qoshida qirg’ovul qadam qo’ydi. Qoya yonidagi qirg’ovul.
10 G’ani g’ildirakni g’ijirlatib, g’aram yoniga olib bordi. G’ildirak va g’aram.
11 G’ozlar g’alla g’aramida g’uj bo’lib g’ag’illadi. G’aram atrofidagi g’ozlar.
12 G’ulom g’ishtni g’isht ustiga g’uj qilib qo’ydi. G’ishtlarni taxlash.
13 G’ayrat g’ozlarga g’alla berdi, g’ozlar g’ag’illadi. G’ozlar va g’alla.
14 G’ani g’ijim g’ilofni g’isht yoniga qo’ydi. G’ilof va g’isht.
15 G’oz g’alla g’aramida g’uj bo’lib don cho’qidi. G’ozning don cho’qishi.
16 G’ulom g’ildirakni g’ijirlatib, g’alla g’aramiga eltib qo’ydi. G’ildirakni g’aram yoniga olib borish.
17 G’ayrat g’ovak g’ishtga g’ijim qog’oz tiqdi. G’isht va qog’oz.
18 Xolida xurmoni xaltadan xontaxtaga taxladi. Xurmoni xontaxtaga terish.
19 Xasan xonada xamirni xamirturush bilan qoridi. Xamir qorayotgan Xasan.
20 Xurshid xirmondagi xashakni xaltaga joyladi. Xashakni xaltaga solish.
21 Xadicha xat-xabarni xatjildga xotirjam joyladi. Xatlarni xatjildga solish.
22 Xolam xushbo’y xurmoni xonaga olib kirdi. Xurmoni xonaga olib kirish.
23 Xurshid xirmon xashagini xaltalab, xonaga tashidi. Xashakni xaltada tashish.
24 Xolida xira xonada xatni xatjildga solib qo’ydi. Xatni xatjildga joylash.
25 Xolida xushbo’y xurmoni xontaxtaga terdi. Xurmoni xontaxtaga terish.

Eng qisqa tez aytishlar

  1. Qodir qopqoqni qattiq qoqdi.
  2. Qiya qirda qarg’a qag’illadi.
  3. G’oz g’alla g’aramida g’uj bo’ldi.
  4. G’ulom g’ishtni g’ujlab g’ishtirdi.
  5. Xolida xushbo’y xurmoni xaltaga soldi.
  6. Xurshid xashak xaltasini xirmonga tashidi.

Tez aytishlarni qanday mashq qilish kerak

  1. Avval tinglang. Ota-ona jumlani sekin va ravshan aytsin, bola esa tovushlarni ajratib eshitsin.
  2. Qiyin tovushni alohida ayting. Masalan, «qozon», «g’oz» yoki «xurmo» so’zini shoshmasdan takrorlang.
  3. Jumlani bo’laklang. Uzunroq tez aytishni ikki qismga ajratib, har bo’lagini alohida mashq qiling.
  4. So’ng to’liq ayting. Bo’laklar ravon chiqqach, jumlani boshidan oxirigacha ulang.
  5. Tezlikni sekin oshiring. Avval aniqlikni saqlang; tez aytish tushunarli chiqsa, keyin sal tezroq takrorlang.
  6. O’yinga aylantiring. Navbat bilan ayting, lekin adashgan kishini koyimang. Birga kulib, yana urinib ko’rish mashqni yoqimli qiladi.

Qiyin tovushlar ustida ishlash

Q tovushi: 3- va 6-jumlalar

«Qobil qirq qovoqni qator qilib qo’ydi» jumlasida Q tovushi ketma-ket takrorlanadi. Avval «qirq qovoq» bo’lagini ayting, keyin butun jumlani bir maromda ulang.

G’ tovushi: 11- va 16-jumlalar

Bu jumlalarda G’ bir necha so’z boshida keladi. «G’ozlar», «g’alla» va «g’aram» so’zlarini alohida aytib, so’ng ularni jumlaga qo’shib mashq qiling.

X tovushi: 20- va 21-jumlalar

«Xurshid xirmondagi xashakni xaltaga joyladi» jumlasida X tovushi turli so’zlarda qaytadi. So’zlarni aniq talaffuz qilib, keyin jumlani shoshmasdan bir nafasda aytishga urinib ko’ring.

Ko’p beriladigan savollar

Tez aytishni qaysi tovushdan boshlagan ma’qul?

Bola qaysi jumlani aytishga qiziqsa, o’shandan boshlashingiz mumkin. Qisqa jumlalar mashqqa kirishishni yengillashtiradi.

Bola tez aytishda adashsa, nima qilish kerak?

Jumlani yanada sekin ayting va uni kichik bo’laklarga ajrating. Avval ravshan talaffuzga e’tibor bering, tezlik keyin keladi.

Nutq haqidagi xavotir bo’lsa, kimga murojaat qilinadi?

Bunday savol tug’ilsa, logopedga murojaat qiling. Tez aytishlar o’yin va mashq uchun xizmat qiladi, mutaxassis maslahatining o’rnini bosmaydi.