Natural sonlar testi 10–16 yoshli o’quvchilar va bilimini sinab ko’rmoqchi bo’lgan kattalar uchun tuzilgan 20 ta savoldan iborat. Har savolda bitta to’g’ri javobni tanlang, so’ng tanlovlaringizni savollardan keyingi javoblar bilan tekshiring. Bu testda natural sonlar 1 dan boshlanadi: 1, 2, 3 va hokazo.
Natural sonlar bo’yicha test savollari
Dastlab sonlarni tanish, raqamlarning o’rnini aniqlash va sonlarni taqqoslashga e’tibor bering. Javoblaringizni daftarga savol raqami hamda tanlangan harf bilan yozib boring.
- Berilgan sonlardan qaysi biri natural son?
A) 17
B) -3
C) 2,5
D) 0,4 - 399 dan keyin bevosita keladigan natural sonni toping.
A) 398
B) 410
C) 400
D) 409 - 5724 sonining yuzlar xonasida qanday raqam turibdi?
A) 5
B) 7
C) 2
D) 4 - 6000 + 300 + 9 yig’indisi qaysi songa teng?
A) 6390
B) 6039
C) 6300
D) 6309 - Sonlar o’sish tartibida joylashgan qatorni belgilang.
A) 82, 28, 208
B) 28, 82, 208
C) 208, 82, 28
D) 28, 208, 82 - Eng kichik to’rt xonali natural son nechaga teng?
A) 1000
B) 1001
C) 999
D) 1111 - Uch xonali natural sonlarning eng kattasini toping.
A) 990
B) 900
C) 998
D) 999
Hisoblash va amallar tartibi
Bu bo’limda qo’shish, ayirish, ko’paytirish va bo’lishni qo’llaysiz. Qavsli ifodalarda avval qavs ichini hisoblang; qavssiz ifodalarda esa ko’paytirish va bo’lish qo’shish hamda ayirishdan oldin bajariladi.
- 248 + 157 yig’indisini hisoblang.
A) 395
B) 415
C) 405
D) 305 - 703 dan 268 ni ayirsak, qanday natija chiqadi?
A) 435
B) 445
C) 535
D) 425 - 24 bilan 15 ning ko’paytmasini toping.
A) 240
B) 340
C) 350
D) 360 - 864 ni 12 ga bo’lganda bo’linma nechaga teng bo’ladi?
A) 62
B) 82
C) 72
D) 74 - 18 + 6 × 4 ifodasining qiymati nechaga teng?
A) 96
B) 42
C) 48
D) 30 - (90 – 30) : 5 ifodasini hisoblang.
A) 84
B) 18
C) 15
D) 12 - x + 275 = 640 tenglikda x o’rniga qaysi sonni qo’yish kerak?
A) 375
B) 365
C) 915
D) 465
Qoldiq, bo’linish va matnli masalalar
Endi shartni diqqat bilan o’qish ham kerak bo’ladi. Matnli masalalarda berilgan sonlarni shunchaki qo’shib yubormang: avval nimani topishingiz kerakligini aniqlang, keyin mos amalni tanlang.
- 47 ni 6 ga bo’lganda qoldiq nechaga teng bo’ladi?
A) 5
B) 7
C) 6
D) 4 - Qaysi son 2 ga ham, 3 ga ham, 5 ga ham qoldiqsiz bo’linadi?
A) 12
B) 25
C) 30
D) 45 - 1 dan boshlab dastlabki beshta natural sonning yig’indisini toping.
A) 10
B) 15
C) 20
D) 25 - Uchta ketma-ket natural sonning birinchisi 18 bo’lsa, ularning yig’indisi nechaga teng?
A) 54
B) 56
C) 57
D) 60 - Masalada Aziz har biri 9000 so’mdan 4 ta daftar oldi va sotuvchiga 50 000 so’m berdi. U qancha qaytim olishi kerak?
A) 41 000 so’m
B) 36 000 so’m
C) 16 000 so’m
D) 14 000 so’m - Ikki xonali sonning raqamlari yig’indisi 9 ga teng. O’nlar xonasidagi raqam birliklar xonasidagi raqamdan 3 ta katta bo’lsa, bu qaysi son?
A) 63
B) 36
C) 72
D) 54
To’g’ri javoblar
Avval barcha savollarga javob berib bo’ling. Keyin har bir mos javob uchun bir ball yozing; xato topilsa, izohni o’qishdan oldin o’sha misolni yana bir marta mustaqil yechib ko’ring.
- A) 17 — musbat butun son, qolgan variantlarda esa manfiy yoki kasr sonlar berilgan.
- C) 400 — natural sonlar ketma-ketligida keyingi sonni topish uchun 399 ga 1 qo’shamiz.
- B) 7 — 5724 soni 5 minglik, 7 yuzlik, 2 o’nlik va 4 birlikdan tuzilgan.
- D) 6309 — 6000 ga 300 va 9 ni qo’shganda o’nlar xonasida nol saqlanadi.
- B) 28, 82, 208 — bu qatorda har bir keyingi son oldingisidan katta.
- A) 1000 — undan oldingi son 999 uch xonali, 1000 esa to’rt xonali sonlarni boshlab beradi.
- D) 999 — unga 1 qo’shilsa to’rt xonali 1000 hosil bo’ladi, shuning uchun undan katta uch xonali son yo’q.
- C) 405 — 248 ga avval 100, keyin 50 va 7 ni qo’shsak, shu natija chiqadi.
- A) 435 — javobni tekshirish uchun 435 ga 268 ni qo’shsak, 703 hosil bo’ladi.
- D) 360 — 24 × 10 = 240 va 24 × 5 = 120 bo’lgani uchun ko’paytma 240 + 120 ga teng.
- C) 72 — bo’lishni tekshirganda 72 × 12 = 864 tengligi hosil bo’ladi.
- B) 42 — avval 6 × 4 = 24 ni hisoblab, keyin unga 18 ni qo’shamiz.
- D) 12 — qavs ichidagi ayirma 60 ga teng va 60 : 5 = 12.
- B) 365 — noma’lum qo’shiluvchini topish uchun 640 dan 275 ni ayiramiz.
- A) 5 — 47 = 6 × 7 + 5 tengligida 5 bo’luvchi 6 dan kichik qoldiqdir.
- C) 30 — uni 2, 3 va 5 ga bo’lganda mos ravishda 15, 10 va 6 chiqadi.
- B) 15 — dastlabki beshta natural son yig’indisi 1 + 2 + 3 + 4 + 5 ga teng.
- C) 57 — ketma-ket sonlar 18, 19 va 20 bo’lib, ularning yig’indisi 57 ni beradi.
- D) 14 000 so’m — daftarlar uchun 9000 × 4 = 36 000 so’m sarflanadi va 50 000 dan shu summa ayriladi.
- A) 63 — uning raqamlari yig’indisi 6 + 3 = 9, o’nlar raqami esa birliklar raqamidan 3 ta katta.
Natijangizni baholang
Quyidagi mezon faqat shu mashqdagi natijangizni baholash uchun berilgan. Uni maktab bahosi bilan tenglashtirmang: xatolar qaysi mavzuni qayta mashq qilish kerakligini ko’rsatadi.
- 0–9 ta to’g’ri javob — tayanch bilimlarni takrorlash kerak. Xona birliklari va to’rt amal bo’yicha sodda misollardan boshlang, so’ng xato qilgan savollaringizga qayting.
- 10–15 ta to’g’ri javob — asoslar shakllangan. Amallar tartibi, qoldiqli bo’lish yoki matnli masalalardan qaysi birida adashganingizni aniqlab, aynan o’sha mavzuni mashq qiling.
- 16–20 ta to’g’ri javob — mavzuni yaxshi o’zlashtirgansiz. Endi javobni topish bilan cheklanmay, nima uchun qolgan variantlar mos kelmasligini ham tushuntirib ko’ring.
Xato yechilgan bitta savolni tanlab, uning sonlarini o’zgartiring va yangi misol tuzing: shu yo’l bilan yechim usulini tushunganingizni tekshirasiz.
Ko’p beriladigan savollar
Bu natural sonlar testini kalkulyatorsiz yechish kerakmi?
Dastlab kalkulyatorsiz yechib ko’rganingiz ma’qul, chunki savollar og’zaki yoki yozma hisoblash bilan bajariladi. Hisoblash vositasidan keyinroq, o’z yechimingizni tekshirish uchun foydalanishingiz mumkin.
Nega bu testda natural sonlar 1 dan boshlanadi?
Testda bir xil qoida bilan ishlash uchun natural sonlar qatori 1 dan boshlanishi oldindan belgilangan. Savollarni yechayotganda shu kelishuvga amal qiling, ayniqsa dastlabki natural sonlar yig’indisini hisoblashda.
Xato qilgan savollarni qanday qayta ishlash foydali?
Avval xato sababini ajrating: shartni noto’g’ri o’qidingizmi, amalni adashtirdingizmi yoki hisobda yanglishdingizmi? Keyin to’g’ri javobga qaramasdan qayta yeching va natijani teskari amal yoki shartga qo’yish orqali tekshiring.