Ўзбекистон географияси тести мамлакатнинг табиати, дарёлари, тоғлари ва харитадаги ўрнига оид 20 та саволдан тузилган. Саволлар 10–16 ёшли мактаб ўқувчилари ҳамда билимини синамоқчи бўлган катталар учун мос. Ҳар бир саволдан битта жавобни танланг, сўнг рўйхат охиридаги жавоблар билан текширинг.
Ўзбекистон географияси бўйича тест саволлари
- Ўзбекистоннинг пойтахти қайси шаҳар?
А) Тошкент
Б) Самарқанд
C) Бухоро
Д) Наманган - Ўзбекистон қайси қитъада жойлашган?
А) Африка
Б) Осиё
C) Европа
Д) Австралия - Ўзбекистон жойлашган минтақа қандай аталади?
А) Жанубий Осиё
Б) Шарқий Осиё
C) Марказий Осиё
Д) Жануби-шарқий Осиё - Экваторга нисбатан Ўзбекистоннинг ўрни қандай?
А) Бутунлай жанубда жойлашган
Б) Экватор мамлакат ўртасидан ўтади
C) Экватор мамлакат жанубидан ўтади
Д) Бутунлай шимолда жойлашган - Ўзбекистон текисликларида ёз одатда қандай кечади?
А) Салқин ва доимий ёмғирли
Б) Иссиқ ва қуруқ
C) Совуқ ва қорли
Д) Илиқ ва ҳар куни туманли - Қизилқум қандай табиий ҳудуд?
А) Чўл
Б) Музлик
C) Ботқоқлик
Д) Тоғ ўрмони - Самарқанд воҳаси қайси дарё водийсида жойлашган?
А) Сирдарё
Б) Чирчиқ
C) Сурхондарё
Д) Зарафшон - Орол денгизига тарихан сув етказган асосий икки дарёни белгиланг.
А) Зарафшон ва Қашқадарё
Б) Чирчиқ ва Оҳангарон
C) Амударё ва Сирдарё
Д) Сурхондарё ва Шеробод - Ўзбекистоннинг тоғли ҳудудлари асосан қайси томонларда жойлашган?
А) Шарқ ва жануби-шарқда
Б) Фақат шимоли-ғарбда
C) Фақат ғарбда
Д) Мамлакат марказидаги текисликларда - Фарғона водийсининг ер юзаси тузилишига қайси таъриф мос?
А) Денгиз ичидаги орол
Б) Атрофи очиқ қумли қирғоқ
C) Ясси тоғ чўққиси
Д) Тоғлар оралиғидаги кенг ботиқ ҳудуд - Қизилқумга хос ўсимликни топинг.
А) Банан
Б) Саксовул
C) Чой бутаси
Д) Какао дарахти - Ўзбекистоннинг қуруқ текисликларида экин етиштириш учун кўпинча нима зарур?
А) Далани денгиз суви билан тўлдириш
Б) Фақат қишки қорга таяниш
C) Экинларни суғориш
Д) Тупроқни доим музлатиб туриш - Тошкент ва Самарқанд орасидаги харитада ўлчанган масофани ҳақиқий масофага айлантириш учун нима керак?
А) Хаританинг сарлавҳаси
Б) Шаҳар номининг ёзув катталиги
C) Харита қоғозининг ранги
Д) Хаританинг масштаби - Ўзбекистоннинг табиий харитасида жигарранг туслар одатда нимани билдиради?
А) Ёғин миқдорини
Б) Аҳоли зичлигини
C) Баландроқ ерларни
Д) Ҳаво ҳароратини - Ўзбекистоннинг ғарбий қисмида ер юзасининг қайси шакллари кенг тарқалган?
А) Текислик ва платолар
Б) Баланд тоғ тизмалари ва музликлар
C) Чуқур океан ботиқлари
Д) Вулкан ороллари - Ўзбекистоннинг баланд тоғларида қишда ёғин кўпинча қандай шаклда тўпланади?
А) Шудринг
Б) Қор
C) Қиров
Д) Ёмғир томчилари - Ўзбекистон иқлимида ёз ва қиш ҳароратининг сезиларли фарқланишига қайси омил ёрдам беради?
А) Экватор устида жойлашгани
Б) Атрофи илиқ океан билан ўралгани
C) Океанлардан узоқда жойлашгани
Д) Қутб доираси ичида жойлашгани - Дарёдан суғориш учун кўпроқ сув олинса, бошқа шароитлар ўзгармаганда қуйи оқимга қандай таъсир қилади?
А) Қуйи оқимдаги сув кўпаяди
Б) Қуйи оқимга етадиган сув камаяди
C) Дарё суви дарҳол шўрланмай қолади
Д) Дарё оқими тескари томонга бурилади - Орол денгизи суви чекинган жойларда қандай ўзгариш юз берган?
А) Баланд тоғ тизмалари пайдо бўлган
Б) Доимий музликлар кенгайган
C) Қалин тропик ўрмонлар ўсган
Д) Қуруқ ва шўр денгиз туби очилган - Баҳорда тоғлардаги қор эриши Ўзбекистоннинг тоғлардан бошланадиган дарёларига қандай таъсир қилиши мумкин?
А) Дарёларга қўшимча сув келади
Б) Дарёларнинг суви бутунлай йўқолади
C) Дарёлар денгиз сувига айланади
Д) Барча дарёлар оқишдан тўхтайди
Тўғри жавоблар
- А) Тошкент. Бу шаҳар Ўзбекистоннинг пойтахти, қолган вариантларда эса мамлакатнинг бошқа шаҳарлари берилган.
- Б) Осиё. Ўзбекистон ҳудуди Осиё қитъасида жойлашган, уни дунё харитасидан шу қитъа ичидан излайсиз.
- C) Марказий Осиё. Ўзбекистон Осиёнинг шу минтақасига киради, Жанубий ёки Шарқий Осиёга эмас.
- Д) Бутунлай шимолда жойлашган. Экватор Ўзбекистон ҳудудидан ўтмайди, мамлакатнинг барча қисми Шимолий яримшарда жойлашган.
- Б) Иссиқ ва қуруқ. Текисликларда ёзги иссиқ ва ёғиннинг камлиги шу фаслнинг одатий белгиларидир.
- А) Чўл. Қизилқум ёғин кам тушадиган чўл ҳудуди бўлиб, уни музлик ёки ботқоқлик билан адаштирмаслик керак.
- Д) Зарафшон. Самарқанд воҳаси Зарафшон водийсида жойлашган, шу боис бу дарё воҳа географияси билан бевосита боғлиқ.
- C) Амударё ва Сирдарё. Орол денгизи тарихан асосан шу икки дарё келтирган сув билан тўйинган.
- А) Шарқ ва жануби-шарқда. Мамлакатнинг асосий тоғли ҳудудлари шу томонларда, ғарбида эса текисликлар кенг тарқалган.
- Д) Тоғлар оралиғидаги кенг ботиқ ҳудуд. Фарғона водийсининг атрофини тоғлар ўраб туради, ички қисми эса уларга нисбатан пастроқ.
- Б) Саксовул. Бу ўсимлик қурғоқчил чўл шароитига мослашган ва Қизилқум ўсимликлари орасида учрайди.
- C) Экинларни суғориш. Қуруқ текисликларда табиий ёғин кўплаб экинларнинг сувга эҳтиёжини тўлиқ қоплай олмайди.
- Д) Хаританинг масштаби. Масштаб харитадаги масофа ҳақиқий масофага нисбатан неча марта кичрайтирилганини кўрсатади.
- C) Баландроқ ерларни. Табиий харитадаги жигарранг туслар баландликни кўрсатади, аниқ қийматни эса хаританинг ранглар шкаласидан текширасиз.
- А) Текислик ва платолар. Ғарбий ҳудудларда текис ерлар ҳамда атрофига нисбатан баландроқ, юзаси текис кенг майдонлар тарқалган.
- Б) Қор. Баланд тоғларда қишки совуқ сабабли ёғин кўпинча қор бўлиб тушади ва ерда тўпланади.
- C) Океанлардан узоқда жойлашгани. Океанларнинг ҳароратни юмшатувчи таъсири камлиги ёз билан қиш ўртасидаги фарқни кучайтиради.
- Б) Қуйи оқимга етадиган сув камаяди. Дарёдан кўпроқ сув ажратиб олинса, бошқа шароитлар ўзгармаганда пастга оқадиган сув озаяди.
- Д) Қуруқ ва шўр денгиз туби очилган. Сув чекингач, илгари унинг остида бўлган тубнинг бир қисми очиқ қуруқликка айланган.
- А) Дарёларга қўшимча сув келади. Тоғдаги қор эриганда ҳосил бўлган сув сойлар орқали дарёларга қўшилади.
Тестдан дарсда ва оилада қандай фойдаланиш мумкин?
Аввал мустақил жавоб беринг. Дафтарга фақат танлаган ҳарфларингизни ёзинг, иккиланган саволингиз ёнига эса белги қўйинг. Текшираётганда шу белгилар қайси мавзуни ҳали мустаҳкамлаш кераклигини кўрсатади.
Дарсда саволларни ечгач, жой номларини харитадан топинг. Масалан, Зарафшон ва Самарқандни биргаликда излаш дарё билан воҳанинг боғланишини тушунишга ёрдам беради. Харитасиз топилган жавобни харитада ҳам кўрсата олишга ҳаракат қилинг.
Оилавий ўйинда навбат билан савол ўқинг. Ҳар ким жавобини айтиб бўлгачгина жавоблар бўлимини очинг; хато қилган иштирокчи эса тўғри вариантнинг сабабини ўз сўзлари билан тушунтирсин. Шунда ўйин фақат ҳарфни топиш билан чекланмайди.
Натижангизни баҳоланг
Ҳар бир тўғри жавобга бир балл беринг. Бу мезонлар ўзингизни текшириш учун тавсия этилган бўлиб, мактабдаги расмий баҳо ўрнини босмайди.
- 0–9 та тўғри жавоб — бошланғич босқич. Пойтахт, қитъа, минтақа ва асосий табиий ҳудудларни харитадан қайта топинг; кейин хато жавобларингизни текширинг.
- 10–15 та тўғри жавоб — яхши таянч. Дарёлар, ер юзаси шакллари ва иқлимга оид тушунчаларни такрорланг, айниқса иккиланган саволларингизга қайтинг.
- 16–20 та тўғри жавоб — пухта билим. Энди жавоб вариантларига қарамасдан сабабларни тушунтириб кўринг ва жой номларини харитада кўрсатинг.
Кўп бериладиган саволлар
Ўзбекистон географияси тестини харитасиз ечса бўладими?
Ҳа, дастлаб харитасиз ечишингиз мумкин. Жавобларни текширгач, адашган жой номларингизни табиий харитадан топинг ва уларнинг бир-бирига нисбатан ўрнини кузатинг.
Бу саволлар қайси синф учун мос?
Саволлар битта синфнинг назорат ишига эмас, 10–16 ёшдаги ўқувчиларнинг умумий билимини текширишга мўлжалланган. Айрим тушунчалар ҳали ўтилмаган бўлса, уларни дарслик ёки ўқитувчи ёрдамида аниқлаштиринг.
Жавобларни ёдлаб олмасдан қандай такрорлаш мумкин?
Вариантларни ёпиб, саволга ўз сўзларингиз билан жавоб беринг. Масалан, дарё сувининг камайиши ҳақидаги саволда фақат ҳарфни эмас, сувнинг қаерга сарфланишини ҳам тушунтиринг.