Қўшни ҳақида мақоллар яқин яшайдиган инсонларнинг кўмаги, муомаласи ва ўзаро ҳурматини эслатади. Уларни қўшничилик мавзусидаги иншода, дарсда ёки кундалик суҳбатда ишлатиш мумкин; қуйида ҳар бир мақолнинг содда маъноси берилган.
Қўшни ҳақида мақоллар
| № | Мақол | Маъноси |
|---|---|---|
| 1 | Ёмон қўшни ёвдан ёмон. | Яқин яшайдиган одам билан келишмовчилик кундалик ҳаётни қийинлаштириши мумкин. |
| 2 | Ён қўшни — жон қўшни. | Ёнингизда яшайдиган қўшни керак пайтда тез ёрдам бера олади. |
| 3 | Қўшни қўшнидан эрта туришни ўрганар. | Яқин яшайдиганлар бир-бирининг одатидан ибрат олади. |
| 4 | Қўшнида пишар, Бизга ҳам тушар. | Қўшнилар ўзаро улашиб, бир-бирини хурсанд қилиши мумкин. |
| 5 | Яхши қўшни узоқ қариндошдан яхши. | Яқин атрофдаги иноқ инсон баъзан узоқда яшайдиган қариндошдан тезроқ кўмаклашади. |
| 6 | Яхши ҳамсоя гулдир, Ёмон ҳамсоя чўлдир. | Яхши қўшни билан яшаш ёқимли, ноаҳил қўшничилик эса кўнгилни хира қилади. |
| 7 | Ҳовли олма, қўшни ол. | Уй танлаётганда фақат ҳовлига эмас, ён-атрофдаги одамлар билан муносабатга ҳам эътибор бериш керак. |
| 8 | Қўшни оши — қўшнига қарз. | Қўшнидан олинган яхшиликка яхшилик билан жавоб бериш одобли иш. |
| 9 | Қоронғида қичқирсанг, Ҳамсоянг товуш берар. | Қийин вазиятда яқин қўшни ёрдамга келиши мумкин. |
| 10 | Қўшнинг ёмон бўлса, ёмонлик келар, Қўшнинг яхши бўлса — омонлик. | Қўшнилар ўртасидаги аҳиллик осойишта яшашга ёрдам беради. |
| 11 | Қўшни келди — кўмак келди, Эт келди — суяк келди. | Қўшнининг келиши кўмак ва суҳбатга йўл очиши мумкин. |
| 12 | Қўшнининг миннатли ошидан Чумчуқнинг сояси афзал. | Яхшилик қилганда уни юзга солмаслик керак; миннат билан берилган нарса кўнгилни оғритади. |
| 13 | Яхши қўшни — ота-она, Ёмон қўшни — бошга бало. | Меҳрибон қўшнининг кўмаги катта, келишмовчилик эса ташвиш келтириши мумкин. |
| 14 | Қўшнининг оши — тотли. | Қўшни билан баҳам кўрилган таомнинг қадри меҳр ва самимият билан ортади. |
Энг машҳур мақолларнинг маъноси
Ён қўшни — жон қўшни.
Бу мақол ёнингизда яшайдиган одамнинг кўмаги яқин ва тез бўлишини англатади. Қўшнилар бир-бирининг ҳолидан хабар олса, оддий юмуш ҳам енгиллашади.
Масалан, оилада кутилмаган юмуш чиқиб қолса, ён қўшни бир оз ёрдам бериши мумкин. Бунинг учун аввалдан илиқ саломлашиш ва ҳурмат билан муомала қилишнинг ўзи кифоя.
Ҳовли олма, қўшни ол.
Мақол уй танлашда унинг ўзи билангина чекланмай, қўшничилик муҳитини ҳам ўйлаш кераклигини билдиради. Ўзаро ҳурмат бўлса, ҳовлидаги кундалик ҳаёт ҳам осойишта кечади.
Масалан, янги уйга кўчган оила қўшнилар билан танишиб, салом-аликни йўлга қўяди. Бу оддий одат кейинги суҳбат ва кўмакка замин яратади.
Қоронғида қичқирсанг, Ҳамсоянг товуш берар.
Бу ерда қоронғи сўзи қийин ёки ташвишли пайтни англатади. Яқин қўшни шундай вазиятда ҳол сўраб, имконига қараб ёрдам бериши мумкин.
Масалан, маҳаллада бирор оиланинг юмуши кўпайиб қолса, қўшнилар ҳолидан хабар олиб, қўлидан келганча кўмаклашади. Ёрдамни миннат қилмай бериш эса меҳрни мустаҳкамлайди.
Яхши ҳамсоя гулдир, Ёмон ҳамсоя чўлдир.
Гул ва чўл қиёси яхши қўшничилик билан нохуш муносабат орасидаги фарқни кўрсатади. Бир-бирини ҳурмат қилган қўшнилар учун кундалик ҳаёт ёқимлироқ кечади.
Масалан, ҳовлида шовқин ёки бошқа ноқулайлик бўлса, қўшнилар буни мулойим гаплашиб ҳал қилиши мумкин. Тинч суҳбат тушунмовчиликнинг катталашишига йўл қўймайди.
Болалар учун қисқа мақоллар
- Авлиё ҳам қўшнисини қўллар.
- Қўшнингга ёмонлик соғинма.
- Қўшниси яхши қаримас.
- Қўшнининг оши — тотли.
- Бўри ҳамсоясига ола қарамас.
- Бир қизга етти қўшни — ота-она.
Кўп бериладиган саволлар
Қўшничилик ҳақида иншога қайси мақоллар мос келади?
“Ён қўшни — жон қўшни” ва “Яхши қўшни узоқ қариндошдан яхши” мақоллари мавзуга мос келади. Уларни иншо ичида ишлатсангиз, маъносини ўз сўзларингиз билан изоҳлаб беринг.
“Ҳовли олма, қўшни ол” мақолини болага қандай тушунтириш мумкин?
Уй танлашда ҳовлининг ўзи эмас, ёнингизда яшайдиган одамлар билан муносабат ҳам аҳамиятли эканини айтинг. Масалан, ҳурмат билан саломлашадиган ва керак пайтида ёрдам берадиган қўшнилар билан яшаш қулай.
“Қўшнининг миннатли ошидан Чумчуқнинг сояси афзал” нимани англатади?
Бу мақол миннат қилиб берилган яхшилик одамга ёқмаслигини англатади. Болага бирор нарсани улашганда, уни кейин юзга солмаслик кераклигини оддий мисол билан тушунтириш мумкин.