Касблар ҳақида топишмоқлар болаларга турли ишларни ва уларни бажарадиган инсонларни танитади. Уларни 5–10 ёшдаги болалар билан ўйнанг: аввал топишмоқни ўқинг, жавобни ўйлашга вақт беринг, сўнг керак бўлса кичик ишора айтинг.
Касблар ҳақида топишмоқлар
- Доскага ёзар, дарсни тушунтирар,
Дафтарни кўриб, хатони тузатар. - Оқ халат кийиб, беморни тинглайди,
Ўзини яхши ҳис этишга ёрдам беради. - Қозонда таом, товага кулча,
Меҳмонлар кутар дастурхонда бирга. - Ерга уруғ сочар, ниҳолни парваришлар,
Кузда даласидан ҳосил йиғар. - Унни хамир қилар, тандирга ёпар,
Иссиқ ва хушбўй нонни элга тарқатар. - Рулни буриб, йўлга қарайди,
Йўловчини манзилига элтади. - Мато ўлчар, қайчини қўллар,
Чок тикиб, кийимни тайёрлар. - Тахтани кесиб, текислайди,
Стол-у курсини пухта ясайди. - Қайчини олиб, сочни тартиблар,
Кўзгуга қараб, янги кўриниш тайёрлар. - Гул экади, дарахтни асрайди,
Ҳовлини яшил, чиройли қилади. - Қармоқни сувга ташлайди,
Ушлаганини саватга жойлайди. - Оқ қоғозга ранглар қўшар,
Кўрган манзарасини тасвирга туширар. - Ғиштни териб, девор кўтарар,
Уйга хона ва том ясашга кўмаклашар. - Растада турли буюмлар турар,
Харидор сўраса, кераклисини узатар. - Хат ва жўнатмани эгасига элтади,
Манзилни топиб, эшик қоқади. - Мушук, қўй ёки от бетоб бўлса,
Уларни текшириб, парваришлайди. - Китобларни тартиб билан теради,
Керакли китобни топишга кўмак беради. - Оҳангни овози билан куйлайди,
Тингловчига қўшиқни етказади. - Бир тугмани босиб, тасвир олади,
Қувончли дамни суратда сақлайди. - Қизиган металлни болға билан урар,
Ундан керакли буюмлар ясар. - Йиртиқ тагчармни тузатиб қўяр,
Юришга қулай оёқ кийим тайёрлар. - Полни супуриб, хонани йиғиштирар,
Атрофни озода сақлашга қарашар. - Самолётни осмонда бошқарар,
Йўловчиларни узоқ манзилга элтади. - Чироқ ёнмай қолса, симларни текширар,
Уйда ток билан боғлиқ ишларни бажаради.
Жавоблар
- Ўқитувчи
- Шифокор
- Ошпаз
- Деҳқон
- Новвой
- Ҳайдовчи
- Тикувчи
- Дурадгор
- Сартарош
- Боғбон
- Балиқчи
- Рассом
- Қурувчи
- Сотувчи
- Почтачи
- Ветеринар
- Кутубхоначи
- Қўшиқчи
- Фотограф
- Темирчи
- Этикдўз
- Фаррош
- Учувчи
- Электрик
Кичкинтойлар учун осон топишмоқлар
- Катта машинани далада юргизар,
Ер ҳайдаб, экин экишга йўл очар.
Жавобни кўриш
Тракторчи
- Сигир, қўй ва эчкини боқади,
Уларнинг емиши ва сувини қарайди.
Жавобни кўриш
Чорвадор
- Рақамларни қўшиб, санаб чиқарар,
Ҳисобни тартиб билан ёзиб борар.
Жавобни кўриш
Ҳисобчи
- Бир тилдаги гапни эшитиб олади,
Бошқа тилда маъносини айтади.
Жавобни кўриш
Таржимон
- Саҳнада турли қиёфага кирар,
Томоша кўрганларга ҳикоя айтар.
Жавобни кўриш
Актёр
- Гул кўчатларини парваришлар,
Гулдаста тузиб, хонани безатар.
Жавобни кўриш
Гулчи
Топишмоқлар билан қандай ўйнаш мумкин
- Уйда: Навбат билан топишмоқ ўқинг. Тўғри жавоб топилгач, ўша касб эгаси қандай иш қилишини бирга айтиб беринг.
- Йўлда: Бир киши топишмоқ айтсин, бошқалар жавоб топсин. Телефон ёки қоғоз шарт эмас.
- Гуруҳда: Болаларни жуфтлаб, биттасига топишмоқни айттиринг, иккинчисига жавоб топишни беринг. Кейин ролларни алмаштиринг.
- Оилавий ўйинда: Жавоб дарров топилмаса, қўшимча ишора беринг: масалан, касб эгаси ишлайдиган жой ёки фойдаланадиган буюм ҳақида айтинг.
Кўп бериладиган саволлар
Топишмоқларни болага қандай айтган маъқул?
Аввал топишмоқни шошмасдан, равон ўқинг ва болага ўйлаш учун фурсат беринг. Жавоб чиқмаса, матндаги иш ёки буюмга доир ишорани такрорланг.
Жавобни бирдан айтиб қўйиш керакми?
Йўқ, аввал боланинг ўзи тахмин қилишига имкон беринг. Бир неча марта уриниб ҳам тополмаса, жавобни кўрсатиб, нима учун мос келишини тушунтиринг.
Бу топишмоқларни мактабда ҳам ишлатса бўладими?
Ҳа, уларни синфда қисқа ўйин сифатида ўқиб бериш мумкин. Болалардан топган касби ҳақида билган бир ишини айтишни сўранг.