Geografiya zakovat savollari: 30 ta savol va javoblari bilan

Geografiya zakovat savollari butun oila bilan o’ynash yoki maktabda bilimni sinash uchun mo’ljallangan. Ishtirokchilarni jamoalarga ajrating, savollarni navbat bilan o’qing va har bir to’g’ri javob uchun kelishilgan ballni yozib boring. Javoblar yopiq bo’limlarda berilgan: ularni jamoalar o’z fikrini aytgach oching.

Geografiya zakovat savollari

Savollar oson tushunchalardan xarita va tabiat hodisalariga oid atamalargacha murakkablashib boradi. Har bir topshiriqda bitta aniq javob kutiladi. Boshlovchi savolni o’qishdan oldin javobni tekshirib olsin, lekin uni ishtirokchilarga ko’rsatmasin.

1-tur: oson savollar

Bu turda kundalik hayotda eshitiladigan joy nomlari va geografik tushunchalar uchraydi. Kichik yoshdagi ishtirokchilarga savolni qayta o’qib berish mumkin, ammo javobga ishora qilmang.

1. O’zbekistonning poytaxti bo’lgan shahar qanday nomlanadi?
   
   Javobni ko’rish

   Toshkent

2. Yer sharining kichraytirilgan sharsimon modeli nima deb ataladi?
   
   Javobni ko’rish

   Globus

3. Yer yuzasini yoki uning bir qismini shartli belgilar bilan tekislikda ko’rsatadigan tasvir nima?
   
   Javobni ko’rish

   Xarita

4. Quyosh chiqadigan tomon ufqning qaysi asosiy yo’nalishiga mos keladi?
   
   Javobni ko’rish

   Sharq

5. Kechqurun Quyosh botadigan tomon ufqning qaysi asosiy yo’nalishiga mos keladi?
   
   Javobni ko’rish

   G’arb

6. Magnit mili yordamida ufq tomonlarini aniqlashga xizmat qiladigan asbob qanday ataladi?
   
   Javobni ko’rish

   Kompas

7. Atrofi har tomondan suv bilan o’ralgan, materikdan kichik quruqlik qismi nima deyiladi?
   
   Javobni ko’rish

   Orol

8. Uch tomondan suv o’ragan, bir tomoni esa quruqlikka tutashgan yer qismi qanday ataladi?
   
   Javobni ko’rish

   Yarimorol

9. Tabiiy o’zan bo’ylab oqadigan suv oqimi geografiyada nima deb ataladi?
   
   Javobni ko’rish

   Daryo

10. Quruqlikdagi tabiiy chuqurlikda to’plangan, dengizga bevosita tutashmagan suv havzasi nima deyiladi?
    
    Javobni ko’rish

    Ko’l

2-tur: o’rtacha savollar

Endi ta’rifni diqqat bilan tinglang. Birgina belgi javobni topishga yordam berishi mumkin: masalan, chiziqning qaysi yo’nalishda o’tishi yoki suvning qayerda tarmoqlanishi.

11. Yer sharini Shimoliy va Janubiy yarimsharlarga ajratadigan tasavvuriy aylana qanday nomlanadi?
    
    Javobni ko’rish

    Ekvator

12. Globusda Shimoliy qutbdan Janubiy qutbgacha o’tkazilgan tasavvuriy yarimaylana chiziq nima deyiladi?
    
    Javobni ko’rish

    Meridian

13. Globusda ekvatorga parallel ravishda o’tkaziladigan tasavvuriy aylana chiziqlar qanday ataladi?
    
    Javobni ko’rish

    Parallellar

14. Xaritadagi masofa haqiqiy masofaga nisbatan qancha kichraytirilganini ko’rsatuvchi nisbat nima deyiladi?
    
    Javobni ko’rish

    Masshtab

15. Daryo quyilish joyida tarmoqlanib, oqiziqlardan hosil qilgan pasttekislik qanday ataladi?
    
    Javobni ko’rish

    Delta

16. Bir-biriga yaqin joylashgan orollar guruhi geografiyada qanday nom bilan yuritiladi?
    
    Javobni ko’rish

    Arxipelag

17. Ikki suv havzasini tutashtiradigan va quruqlik qismlarini ajratib turadigan tor suv yo’li nima?
    
    Javobni ko’rish

    Bo’g’iz

18. Okean yoki dengizning quruqlik ichkarisiga kirib borgan qismi qanday ataladi?
    
    Javobni ko’rish

    Qo’ltiq

19. Yerni o’rab turgan havo qobig’i geografiya darslarida qanday nom bilan ataladi?
    
    Javobni ko’rish

    Atmosfera

20. Yerning okeanlar, daryolar, ko’llar va boshqa suvlarni birlashtiruvchi suv qobig’i nima deyiladi?
    
    Javobni ko’rish

    Gidrosfera

3-tur: qiyin savollar

Oxirgi turda xarita bilan ishlash va shamollar haqidagi bilimlar kerak bo’ladi. Javobni taxmin qilishdan oldin jamoada ta’rifdagi belgilarni solishtiring: mavsum almashishi bilan kun-tun almashishini adashtirmang.

21. Shimol yo’nalishidan obyekt tomon yo’nalishgacha soat mili bo’yicha o’lchanadigan burchak nima deyiladi?
    
    Javobni ko’rish

    Azimut

22. Nuqtaning ekvatordan shimolda yoki janubda joylashuvini burchak orqali ifodalovchi geografik koordinata nima?
    
    Javobni ko’rish

    Geografik kenglik

23. Nuqtaning bosh meridiandan sharqda yoki g’arbda joylashuvini burchak orqali ifodalovchi geografik koordinata nima?
    
    Javobni ko’rish

    Geografik uzunlik

24. Xaritada havo harorati bir xil bo’lgan nuqtalarni birlashtiruvchi chiziq qanday ataladi?
    
    Javobni ko’rish

    Izoterma

25. Ob-havo xaritasida atmosfera bosimi bir xil bo’lgan nuqtalarni tutashtiruvchi chiziq nima deyiladi?
    
    Javobni ko’rish

    Izobara

26. Yo’nalishini mavsumga qarab o’zgartirib, yozda dengizdan quruqlikka, qishda aksincha esadigan shamol nima?
    
    Javobni ko’rish

    Musson

27. Tropik kengliklardan ekvator tomon yil davomida muntazam esadigan shamollar qanday ataladi?
    
    Javobni ko’rish

    Passatlar

28. Sohilda kunduzi suvdan quruqlikka, kechasi esa quruqlikdan suvga esadigan mahalliy shamol nima?
    
    Javobni ko’rish

    Briz

29. Yer yuzasidagi tog’, tekislik, botiq kabi shakllarning umumiy nomi nima?
    
    Javobni ko’rish

    Relyef

30. Muayyan joyga xos bo’lgan ko’p yillik ob-havo holati qanday ataladi?
    
    Javobni ko’rish

    Iqlim

Viktorinani qanday o’tkazish mumkin

• Jamoalarni aralashtirib tuzing. Kattalar va bolalar birga qatnashsa, har kimga fikr aytish imkonini bering. Javobni doim bir kishi yozmasin.
• O’ylash vaqtini oldindan kelishing. Oson savollarga qisqaroq, qiyinlariga uzoqroq vaqt ajrating. Boshlovchi vaqt tugashini hammaga bir xil tarzda bildirsin.
• Ball mezonini yozib qo’ying. Masalan, oson tur uchun bir, o’rtacha tur uchun ikki, qiyin tur uchun uch ball belgilang. Bu o’yin qoidasi, uni boshlashdan oldin tushuntiring.
• Javoblarni bir vaqtda oling. Jamoalar javobini qog’ozga yozib topshirsa, boshqalarning fikrini eshitib qolmaydi. Shundan keyingina yopiq javobni oching.
• Sovg’ani sodda tanlang. Qalam, daftar yoki qo’lda tayyorlangan tabrik yetarli. Ishtirokchilarni faqat yutug’i uchun emas, hamkorligi va diqqat bilan tinglagani uchun ham rag’batlantiring.

O’yindan keyin har bir jamoa qiynalgan bitta savolni tanlasin va unga tegishli tushunchani xarita yoki globusda tushuntirib bersin.

Ko’p beriladigan savollar

Geografiya zakovat savollari qaysi yoshdagilarga mos?

Savollar butun oila uchun tuzilgan, ammo kichik bolalar uchun oson turdan boshlagan ma’qul. Yuqori sinf o’quvchilari va kattalar keyingi turlarda ham bilimini sinashi mumkin.

Xarita yoki globusdan foydalanishga ruxsat beriladimi?

Ha, agar buni o’yin boshlanishidan oldin barcha jamoalar bilan kelishsangiz bo’ladi. Xotirani sinashni istasangiz, savol vaqtida ulardan foydalanmang, javobdan keyin esa kerakli joy yoki chiziqni birga toping.

Javobda imlo xatosi bo’lsa, ball beriladimi?

Atama aniq tanilsa va xato uning ma’nosini o’zgartirmasa, ball berishga oldindan kelishish mumkin. Biroq boshqa geografik tushuncha yozilgan bo’lsa, uni to’g’ri javob deb qabul qilmang.