Diqqat uchun savollar butun oila bilan shartni sinchiklab o’qish, hisoblash va xulosani tekshirishga yordam beradi. Quyidagi 25 topshiriq maxsus bilim talab qilmaydi: javob topish uchun berilgan ma’lumotlarning o’zi yetarli. Yechimlarni oxirgi jadvaldan tekshirishingiz mumkin.
Oson mantiqiy savollar
| № | Savol |
|---|---|
| 1 | Tokchada 4 ta oq, 3 ta ko’k piyola bor edi. Yana 2 ta oq piyola qo’yildi. Endi oq piyolalar nechta? |
| 2 | Aziz navbatda oldindan to’rtinchi, orqadan uchinchi turibdi. Navbatda jami necha kishi bor? |
| 3 | Stolda 9 ta qalam bor edi. Ularning to’rttasidan boshqa hammasi qutiga solindi. Qutidan tashqarida nechta qalam qoldi? |
| 4 | Beshta likopchaning har birida ikkitadan olma bor. Bitta likopchadagi olmalar olindi. Qolgan to’rtta likopchada jami nechta olma bor? |
| 5 | Malika Nodiradan baland, Aziz esa Malikadan baland. Uchalasidan kim eng baland? |
| 6 | Mana bu qatorda 24 soni necha marta yozilgan: 12, 24, 21, 42, 24? |
| 7 | Ochiq daftarning chap sahifasida 10, o’ng sahifasida 11 raqami yozilgan. Shu ikki sahifa raqamining yig’indisi qancha? |
| 8 | Bugun seshanba. Kechadan ikki kun keyin haftaning qaysi kuni bo’ladi? |
O’rtacha qiyinlikdagi savollar
| № | Savol |
|---|---|
| 9 | Olti bola bir-biri bilan qo’l berib ko’rishdi. Har bir juftlik faqat bir marta ko’rishgan bo’lsa, jami nechta qo’l berish bo’lgan? |
| 10 | Uchta savatda 4, 6 va 8 tadan olma bor. Uchinchi savatdan birinchisiga 2 ta olma o’tkazildi. Endi har bir savatda nechtadan olma bor? |
| 11 | Yetti bola qator turibdi: qiz va o’g’il bolalar navbatma-navbat joylashgan. Birinchi va oxirgi bola qiz bo’lsa, qatorda nechta qiz bor? |
| 12 | Soat aniq vaqtdan 15 daqiqa orqada yuribdi. Uning ko’rsatkichi 10:20 bo’lsa, aniq vaqt nechchi? |
| 13 | Qoida shunday: sonni ikkiga ko’paytirib, natijaga bir qo’shiladi. Masalan, 4 dan 9 hosil bo’ladi. Shu qoida bilan 8 dan nechchi hosil bo’ladi? |
| 14 | Azizning ikki cho’ntagida jami 14 ta tanga bor. O’ng cho’ntagidagi tangalar chapdagidan 4 ta ko’p. Chap cho’ntagida nechta tanga bor? |
| 15 | Aziz, Nodira va Jasur uch o’rinli qatorda o’tirishdi. Aziz chetda o’tirmadi, Nodira esa Jasurdan chapda o’tirdi. Chapdan o’ngga ularning tartibi qanday? |
| 16 | Sinfdagi 18 o’quvchining har biri matematika yoki rasm to’garagiga qatnaydi, ayrimlari ikkalasiga ham boradi. Matematikaga 10, rasmga 11 o’quvchi qatnasa, ikkala to’garakka boradiganlar nechta? |
| 17 | Beshta kartochkaning hammasi oq tomoni bilan tepaga qo’yilgan, orqa tomoni qora. Har yurishda aynan ikkita kartochka ag’dariladi. Hammasini qora tomoni bilan tepaga qaratish mumkinmi? |
Qiyin mantiqiy savollar
| № | Savol |
|---|---|
| 18 | To’qqizta yopiq xaltachadan bittasi og’irroq, qolganlari teng vaznli. Pallali tarozida xaltachalarni guruhlab solishtirish mumkin. Og’ir xaltachani kafolatli topish uchun eng kamida necha marta tortish kerak? |
| 19 | Uch xonali kodda 1, 2, 3 raqamlari bir martadan ishlatilgan. Yuzlar xonasidagi raqam o’nlar xonasidagidan katta, birliklar xonasidagidan kichik. Kod qanday? |
| 20 | To’rtta qutiga bittadan qizil, ko’k, yashil va sariq koptok solingan. Qutilardagi shu rangli yorliqlarning hammasi noto’g’ri. Qizil koptok ko’k yorliqli qutida, yashil koptok esa sariq yorliqli qutida emas. Har bir qutida qaysi rangli koptok bor? |
| 21 | Musobaqada Aziz, Nodira va Jasurdan faqat biri g’olib bo’ldi. Aziz: G’olib Nodira, dedi. Nodira: Men g’olib emasman, dedi. Jasur ham: Men g’olib emasman, dedi. Faqat bitta gap rost bo’lsa, kim g’olib? |
| 22 | 2, 4, 6 raqamlarining har biridan bir marta foydalanib, uch xonali son tuzing. 400 dan katta sonlar orasida eng kichigi qaysi? |
| 23 | Uch qutida ikkitadan shar bor: birida ikkita oq, boshqasida ikkita qora, uchinchisida bittadan oq va qora. Oq, qora, aralash yorliqlarining barchasi noto’g’ri. Aralash yorliqli qutidan oq shar chiqdi. Qutilarning tarkibi qanday? |
| 24 | To’rt qator va to’rt ustunli kataklar maydonida yuqori chap katakdan pastki o’ng katakka boring. Faqat yonma-yon katakka o’ngga yoki pastga yurish mumkin. Yuqoridan ikkinchi qatorning chapdan ikkinchi katagiga kirish taqiqlansa, nechta turli yo’l qoladi? |
| 25 | Besh xonali kodda 1, 2, 3, 4, 5 raqamlari bir martadan ishlatilgan. Birinchi raqam oxirgisidan ikki baravar katta, o’rtadagi raqam 5, ikkinchi raqam to’rtinchisidan bittaga katta. Kodni toping. |
Diqqat uchun savollar: to’rtta yechimni batafsil tekshiring
Ayrim topshiriqlarda hisoblashdan oldin cheklovni topish kerak. Quyidagi izohlarni o’z javobingizni yozib bo’lgach oching.
Kartochkalarni ag’darishda nima o’zgarmaydi?
Javobni ko’rish
17-savolning javobi — yo’q. Ikkita oq kartochkani ag’darsangiz, qora kartochkalar ikkita ko’payadi; ikkita qorani ag’darsangiz, ikkita kamayadi. Bittadan oq va qorani ag’darganda esa ularning soni o’zgarmaydi.
Demak, qora kartochkalar soni doim juft qoladi. Besh esa toq son, shuning uchun kerakli holatga yetib bo’lmaydi.
Noto’g’ri yorliqlar qanday yordam beradi?
Javobni ko’rish
20-savolda ko’k yorliqli qutidagi qizil koptok ma’lum. Yashil koptok o’z yorlig’i turgan qutida ham, shartga ko’ra sariq yorliqli qutida ham bo’lmaydi; unga qizil yorliqli quti qoladi.
Endi sariq koptokni joylashtiring. U sariq yorliqli qutiga tushmaydi, demak, yashil yorliqli qutida turadi; qolgan ko’k koptok sariq yorliqli qutiga joylashadi.
Katakli maydondagi yo’llarni qanday sanash mumkin?
Javobni ko’rish
24-savol uchun maydonni qog’ozga chizing. Boshlang’ich katakka 1, taqiqlangan katakka 0 yozing; boshqa har bir katakka tepasidagi va chapidagi sonlarni qo’shib yozasiz.
Qatorlar quyidagicha chiqadi: 1, 1, 1, 1; keyin 1, 0, 1, 2; so’ng 1, 1, 2, 4; oxirida 1, 2, 4, 8. Pastki o’ng katakdagi 8 — barcha ruxsat etilgan yo’llar soni.
Kodni taxmin qilmasdan topsa bo’ladimi?
Javobni ko’rish
25-savolda birinchi va oxirgi raqamlar faqat 2 bilan 1 yoki 4 bilan 2 bo’lishi mumkin. O’rtaga 5 qo’yilganda, ikkinchi holatda bo’sh joylarga 1 va 3 qoladi, ammo ularning farqi bir emas.
Shuning uchun kod 2 bilan boshlanib, 1 bilan tugaydi. Qolgan 4 va 3 ikkinchi hamda to’rtinchi o’ringa tushadi: javob — 24531.
Mantiqiy fikrlashni qanday rivojlantirish mumkin
- So’ralgan narsani belgilang. Jami piyolalar bilan faqat oq piyolalar soni bir xil emas. Savolning oxirgi jumlasini qayta o’qing.
- Shartni chizing. Navbatdagi odamlar o’rniga doiralar, qutilar o’rniga kataklar qo’ying. Chizma takror sanashni payqashga yordam beradi.
- Javobdan oldin sababni ayting. Bola bilan ishlaganda faqat natijani emas, unga qanday kelganini so’rang. Xato bo’lsa, birinchi xato qadamni birga toping.
- Barcha cheklovlarni tekshiring. Topilgan kod chiroyli ko’ringani yetmaydi: har bir raqam va har bir shart mos kelishi kerak.
- Shoshilish o’rniga qayta tekshiring. Oilaviy o’yinda tezlikni asosiy mezon qilmang. Har kimga o’z yechimini tushuntirish uchun vaqt bering.
Ko’p beriladigan savollar
Bu savollarni kichik yoshdagi bolalarga ham bersa bo’ladimi?
Ha, oson bo’limdan boshlab, shartni birga o’qishingiz mumkin. Hisoblash uchun qalam yoki kartochkalardan foydalaning, qiyin topshiriqlarni esa keyinga qoldiring.
Javobim jadvaldagidan farq qilsa, nima qilaman?
Avval shartdagi har bir cheklovni javobingiz bilan solishtiring. Ayniqsa, faqat, har biri, barchasi noto’g’ri kabi iboralarni o’tkazib yubormaganingizni tekshiring.
Diqqat uchun savollarni oilaviy o’yinda qanday ishlatish mumkin?
Bir kishi shartni o’qisin, boshqalar javobini alohida yozsin. Keyin yechimlarni solishtirib, qaysi izoh shartga to’liq mos kelishini muhokama qiling.
Javoblar va yechimlar
| № | Javob va yechim |
|---|---|
| 1 | 6 ta. Oq piyolalarni qo’shamiz: 4 + 2 = 6; ko’k piyolalar bu hisobga kirmaydi. |
| 2 | 6 kishi. Azizdan oldin uch, orqasida ikki kishi bor: 3 + 1 + 2 = 6. |
| 3 | 4 ta. To’rttasidan boshqa qalamlar qutiga solingan, demak, tashqarida aynan to’rttasi qolgan. |
| 4 | 8 ta. Qolgan to’rtta likopchaning har birida ikkitadan olma bor: 4 × 2 = 8. |
| 5 | Aziz. U Malikadan baland, Malika esa Nodiradan baland. |
| 6 | 2 marta. 24 ikkinchi va beshinchi o’rinda yozilgan; 42 boshqa son. |
| 7 | 21. Sahifa raqamlarini qo’shamiz: 10 + 11 = 21. |
| 8 | Chorshanba. Kecha dushanba edi; undan ikki kun keyin chorshanba keladi. |
| 9 | 15 marta. Yangi juftliklarni ketma-ket sanaymiz: 5 + 4 + 3 + 2 + 1 = 15. |
| 10 | Har birida 6 tadan. Birinchisida 4 + 2, uchinchisida 8 − 2 bo’ladi; ikkinchisidagi oltita olma o’zgarmaydi. |
| 11 | 4 ta qiz. Qizlar birinchi, uchinchi, beshinchi va yettinchi o’rinlarda turadi. |
| 12 | 10:35. Soat orqada qolgan, shuning uchun ko’rsatgan vaqtiga 15 daqiqa qo’shiladi. |
| 13 | 17. Berilgan qoidani bajaramiz: 8 × 2 + 1 = 17. |
| 14 | 5 ta. Ortiqcha to’rtta tangani ayirsak, teng ikkita ulush uchun 10 ta qoladi: 10 ÷ 2 = 5. |
| 15 | Nodira, Aziz, Jasur. Aziz o’rtada o’tiradi; Nodira Jasurdan chapda bo’lishi uchun chap chetni egallaydi. |
| 16 | 3 o’quvchi. 10 + 11 = 21 hisobida ikkala to’garakka qatnaydiganlar takror sanalgan; 21 − 18 = 3. |
| 17 | Mumkin emas. Qora kartochkalar soni har yurishda juftligicha qoladi, besh esa toq. |
| 18 | 2 marta. Avval uchtadan ikkita guruhni solishtirib, og’ir xaltacha bor uchlikni topasiz; keyin shu uchlikdan ikkitasini solishtirasiz. Bir tortishda uchta natija bilan to’qqiz xaltachani farqlab bo’lmaydi. |
| 19 | 213. Yuzlar xonasidagi raqam qolgan ikki raqamning o’rtanchasi, ya’ni 2; undan kichigi 1, kattasi 3. |
| 20 | Qizil yorliqda yashil, ko’kda qizil, yashilda sariq, sariqda ko’k. Yashil uchun qizil yorliqli quti qoladi; so’ng sariqni o’z yorlig’idan boshqa bo’sh qutiga joylashtiramiz. |
| 21 | Jasur. Aziz bilan Nodiraning gaplaridan bittasi doim rost; faqat bitta rost gap bo’lishi uchun Jasurning gapi yolg’on bo’lishi kerak. |
| 22 | 426. Eng kichik mos yuzlik 4, undan keyingi bo’sh xonalarga 2 va 6 ni kichigidan boshlab joylaymiz. |
| 23 | Aralash yorliqda ikkita oq, oq yorliqda ikkita qora, qora yorliqda aralash. Birinchi quti aralash bo’lolmaydi; qolganlarini ham yorliqlari noto’g’ri bo’ladigan qilib joylashtiramiz. |
| 24 | 8 ta yo’l. Har katakka keladigan yo’llar uning yuqori va chap qo’shnisidagi yo’llar yig’indisiga teng; taqiqlangan katakka nol yozilganda oxirgi natija 8 chiqadi. |
| 25 | 24531. Boshi 4, oxiri 2 bo’lsa, qolgan 1 va 3 yon shartga mos kelmaydi; boshi 2, oxiri 1 bo’lganda esa 4 va 3 barcha shartlarni bajaradi. |