Algoritm testi algoritm va dasturlash asoslarini 20 ta savol orqali tekshirishga yordam beradi. Savollar 10–16 yoshli maktab o’quvchilari va bilimini sinab ko’rmoqchi bo’lgan kattalar uchun mo’ljallangan. Har savoldan bitta javobni tanlang, harfini yozib boring va oxiridagi javoblar jadvali bilan solishtiring.
Algoritm testi: algoritm va dasturlash asoslari bo’yicha test savollari
Savollar osondan murakkabga qarab joylashtirilgan. Misollarda x = 4 yozuvi x o’zgaruvchiga 4 qiymatini berishni anglatadi; shart ichidagi tenglik esa qiymatlarni taqqoslaydi. Takrorlash chegaralari va ro’yxatdagi o’rinlarni sanash tartibi tegishli savollarda alohida ko’rsatilgan.
| № | Savol va javob variantlari |
|---|---|
| 1 | Algoritm deganda nima tushuniladi? A) Masalani yechish uchun aniq tartibda berilgan ko’rsatmalar B) Kompyuterning faqat tashqi qismlari ro’yxati C) Natijasi tekshirilmaydigan taxminlar to’plami D) Bir-biriga bog’lanmagan tasodifiy belgilar |
| 2 | Dasturdagi o’zgaruvchi nima uchun kerak? A) Ekranning yorqinligini doimiy saqlash uchun B) Barcha buyruqlarni o’chirish uchun C) Qiymatni nom bilan saqlash va undan foydalanish uchun D) Faqat rasmlarni kattalashtirish uchun |
| 3 | Foydalanuvchi klaviaturadan yoshini yozdi. Bu qanday amal? A) Natijani chiqarish B) Ma’lumotni kiritish C) Qiymatlarni taqqoslash D) Takrorlashni tugatish |
| 4 | Dastur hisoblangan yig’indini ekranda ko’rsatdi. Qanday amal bajarildi? A) Ma’lumot kiritildi B) Shart tekshirildi C) O’zgaruvchi nomlandi D) Natija chiqarildi |
| 5 | Chiziqli algoritmda buyruqlar qanday bajariladi? A) Har safar tasodifiy tartibda B) Berilgan tartib bo’yicha ketma-ket C) Faqat shart rost bo’lganda D) Barchasi cheksiz takrorlanib |
| 6 | Tarmoqlanish, ya’ni bajariladigan yo’lni tanlash nimaga asoslanadi? A) Shartning rost yoki yolg’onligiga B) O’zgaruvchi nomining uzunligiga C) Ekrandagi yozuv rangiga D) Buyruqdagi harflar kattaligiga |
| 7 | Bir xil amalni belgilangan marta bajarish uchun qaysi tuzilma mos? A) Faqat ma’lumot kiritish B) Faqat natija chiqarish C) O’zgaruvchiga nom berish D) Takrorlash, ya’ni sikl |
| 8 | Avval x = 4, keyin x = x + 3 bajarildi. x ning yakuniy qiymati nechaga teng? A) 3 B) 4 C) 7 D) 12 |
| 9 | 6 + 2 * 3 ifodasi qanday natija beradi? Bu yerda * ko’paytirishni bildiradi. A) 12 B) 24 C) 18 D) 15 |
| 10 | a = 9 va b = 4 bo’lsa, a – b natijasini toping. A) 13 B) 36 C) 4 D) 5 |
| 11 | x = 5. Agar x > 3 bo’lsa, dastur “Katta”, aks holda “Kichik” deb chiqaradi. Ekranda nima ko’rinadi? A) Kichik B) 3 C) Katta D) 5 |
| 12 | x = 10 bo’lganda x >= 10 sharti qanday baholanadi? >= belgisi “katta yoki teng” degani. A) Yolg’on, chunki sonlar teng B) Rost, chunki tenglik ham qabul qilinadi C) Faqat x 11 bo’lsa rost D) x qiymati o’zgarib qoladi |
| 13 | x = 7 bo’lsa, “x > 3 va x < 10” sharti haqida qaysi fikr to’g’ri? A) Yolg’on, chunki faqat birinchi qism rost B) Yolg’on, chunki faqat ikkinchi qism rost C) Yolg’on, chunki ikkala qism ham yolg’on D) Rost, chunki ikkala qism ham rost |
| 14 | x = 2 bo’lsa, “x < 0 yoki x = 2” sharti qanday natija beradi? A) Yolg’on, chunki birinchi qism yolg’on B) Rost, chunki ikkinchi qism rost C) Yolg’on, chunki ikkala qism rost bo’lishi shart D) Rost, chunki 2 noldan kichik |
| 15 | x dastlab 1 ga teng. x = x + 2 buyrug’i uch marta bajarilsa, yakuniy qiymat qancha bo’ladi? A) 7 B) 3 C) 5 D) 9 |
| 16 | s = 0. i navbat bilan 1, 2, 3 qiymatlarini oladi va har safar s = s + i bajariladi. Oxirida s nechaga teng? A) 3 B) 5 C) 6 D) 9 |
| 17 | i = 0. i < 3 ekan, i = i + 1 takrorlanadi; shart har takrorlashdan oldin tekshiriladi. Sikl necha marta bajariladi? A) 2 B) 3 C) 4 D) 0 |
| 18 | Ro’yxat: [4, 7, 2]. O’rinlar 1 dan boshlab sanalsa, ikkinchi o’rindagi qiymat qaysi? A) 4 B) 2 C) 7 D) 3 |
| 19 | Dastur ikki sonning yig’indisini topishi kerak, lekin natija = a – b deb yozilgan. Qaysi o’zgartirish xatoni tuzatadi? A) Ayirish belgisini ko’paytirishga almashtirish B) a va b ning o’rnini almashtirish C) Natijani ekranga ikki marta chiqarish D) Ayirish belgisini qo’shishga almashtirish |
| 20 | Tashqi sikl ikki marta bajariladi. Uning har bir takrorida ichki sikl uch marta “Salom” deb chiqaradi. Jami nechta “Salom” chiqadi? A) 6 B) 5 C) 3 D) 2 |
Murakkabroq savollarni qanday yechish mumkin?
Darrov javobga qaramang. Quyidagi usullar hisobni qog’ozda tekshirishga yordam beradi; aniq natijalarni esa oxirgi jadvaldan topasiz.
O’zgaruvchi yangilanganda eski qiymat qayerga ketadi?
8-savolda ikkinchi buyruqning o’ng tomonini avval hisoblang. Buning uchun x ning o’sha paytdagi qiymatini oling, so’ng natijani x ga yozing. Masalan, Aziz daftaridagi ballni yangilasa, keyingi hisobda avvalgi emas, yangilangan balldan foydalanadi.
“Va” bilan “yoki”ni qanday ajratish mumkin?
13 va 14-savollarda shartning har bir qismini alohida tekshiring. “Va” uchun ikkala qism ham rost bo’lishi kerak. “Yoki”da esa kamida bittasi rost bo’lsa yetadi; birinchi qism yolg’on chiqishi bilan tekshirishni to’xtatmang.
Siklni qog’ozda qanday kuzatish qulay?
16 va 17-savollar uchun kichik jadval tuzing: bir ustunga takrorlashni, boshqasiga o’zgaruvchining yangi qiymatini yozing. Shartni qachon tekshirishga e’tibor bering. Takrorlashdan oldin tekshiriladigan shart yolg’on bo’lsa, navbatdagi amal bajarilmaydi.
Ichma-ich siklda hisobni qanday adashtirmaslik mumkin?
20-savolda tashqi siklning har bir takrori uchun alohida qator ajrating. Har qatorga ichki sikl chiqaradigan yozuvlarni belgilang, keyin barchasini sanang. Bu usul tashqi va ichki takrorlash sonlarini shunchaki qo’shib yuborishdan saqlaydi.
Natijangizni baholang
Har bir to’g’ri javob uchun bir ball bering. Bu baholash faqat shu testdagi natijangizni ko’rsatadi.
- 0–7 ta to’g’ri javob: asoslarni qayta mashq qiling. Ma’lumot kiritish, natija chiqarish va buyruqlar ketma-ketligidan boshlang.
- 8–14 ta to’g’ri javob: asosiy tushunchalarni anglayapsiz. Xato qilgan misollaringizda o’zgaruvchi qiymatlarini qadam-baqadam yozing.
- 15–20 ta to’g’ri javob: bu savollar doirasida bilimingiz yaxshi. Endi sonlarni o’zgartirib, o’xshash masalalarni mustaqil yechib ko’ring.
Ko’p beriladigan savollar
Algoritm testini kompyutersiz yechsa bo’ladimi?
Ha, barcha savollarni qog’oz va qalam bilan yechish mumkin. Hisoblash buyruqlarini berilgan tartibda bajaring, har o’zgarishdan keyin yangi qiymatni yozing.
Bu savollarni yechish uchun dasturlash tilini bilish kerakmi?
Yo’q, muayyan dasturlash tilini bilish talab qilinmaydi. Savollardagi yozuvlar buyruq, shart va takrorlash mazmunini tekshiradi; kerakli belgilar matnning o’zida tushuntirilgan.
Xato javobdan keyin nimani mashq qilgan ma’qul?
Xato qilgan savolingizdagi amalni kichikroq misolda takrorlang. Shartlarda har bir qismni alohida tekshiring, sikllarda esa har takrorlashdan keyingi qiymatni yozib boring.
To’g’ri javoblar
| № | Javob | Nima uchun? |
|---|---|---|
| 1 | A) | Algoritm masalani yechishga olib boradigan aniq va tartibli ko’rsatmalardan tuziladi. |
| 2 | C) | O’zgaruvchi qiymatni nom bilan saqlab, undan keyingi buyruqlarda foydalanishga yordam beradi. |
| 3 | B) | Klaviatura orqali dasturga qiymat berish ma’lumot kiritishdir. |
| 4 | D) | Hisoblangan qiymatni ekranda ko’rsatish natijani chiqarishdir. |
| 5 | B) | Chiziqli algoritm buyruqlari berilgan ketma-ketlikda bajariladi. |
| 6 | A) | Tarmoqlanishda bajariladigan yo’l shart natijasiga qarab tanlanadi. |
| 7 | D) | Sikl bir amalni yoki buyruqlar guruhini takroran bajaradi. |
| 8 | C) | x ning eski qiymati 4 ga 3 qo’shiladi va yangi qiymat 7 bo’ladi. |
| 9 | A) | Avval 2 bilan 3 ko’paytiriladi, so’ng 6 qo’shilib, 12 hosil bo’ladi. |
| 10 | D) | 9 dan 4 ayirilganda 5 qoladi. |
| 11 | C) | 5 soni 3 dan katta bo’lgani uchun dastur “Katta” yozuvini chiqaradi. |
| 12 | B) | 10 soni 10 ga teng, shu sababli “katta yoki teng” sharti rost. |
| 13 | D) | 7 soni ham 3 dan katta, ham 10 dan kichik bo’lgani uchun ikkala qism rost. |
| 14 | B) | x ning 2 ga tengligi rost bo’lgani uchun “yoki” bilan bog’langan shart rost chiqadi. |
| 15 | A) | x qiymati ketma-ket 3, 5 va 7 ga o’zgaradi. |
| 16 | C) | Boshlang’ich 0 ga navbat bilan 1, 2 va 3 qo’shilib, 6 hosil bo’ladi. |
| 17 | B) | Amal i ning 0, 1 va 2 qiymatlarida bajariladi, i 3 bo’lganda esa sikl to’xtaydi. |
| 18 | C) | Sanash 1 dan boshlanganda ro’yxatning ikkinchi o’rnida 7 turadi. |
| 19 | D) | Yig’indini hisoblash uchun a va b qo’shilishi kerak. |
| 20 | A) | Har bir tashqi takrorlashda uchta yozuv chiqadi, shuning uchun jami 2 * 3 = 6 ta bo’ladi. |