Adabiyot 7-sinf testi badiiy asar, adabiy janrlar va tasvir vositalariga oid 20 ta savoldan iborat. Savollar 7-sinf o’quvchilari uchun tuzilgan: har biridan bitta javobni tanlang, so’ng javoblar bo’limini ochib, izohlar bilan tekshiring. Misol sifatida berilgan qisqa matnlar shu test uchun yozilgan.
7-sinf adabiyoti bo’yicha test savollari
- Hikoyada, odatda, nima tasvirlanadi?
A) Qahramon hayotidagi muayyan voqea yoki holat
B) So’zlarning imlosi va talaffuzi
C) Faqat sahnada ijro etiladigan qo’shiqlar
D) Biror ishni bajarish bo’yicha ko’rsatmalar - She’rning alohida yozilgan har bir satri qanday ataladi?
A) Bob
B) Misra
C) Parda
D) Sarlavha - Ertak uchun xos belgini toping.
A) Voqealarning faqat hujjatlar orqali bayon qilinishi
B) Har bir gapning ilmiy qoida bilan izohlanishi
C) Xayoliy voqealar va g’ayrioddiy qahramonlarning uchrashi
D) Matnning faqat sahna ko’rsatmalaridan tuzilishi - Sahnada ijro etishga mo’ljallangan asar qaysi adabiy turga mansub?
A) Lirika
B) Epos
C) Ilmiy bayon
D) Drama - Badiiy asardagi ikki qahramonning o’zaro suhbati nima deyiladi?
A) Dialog
B) Portret
C) Peyzaj
D) Qofiya - Qahramonning tashqi qiyofasi tasvirlangan parcha qanday nomlanadi?
A) Syujet
B) Monolog
C) Portret
D) Band - Asarda tabiat manzarasi tasvirlansa, qaysi atama qo’llanadi?
A) Dialog
B) Peyzaj
C) Tugun
D) Portret - Lirik asarda, asosan, nima ifodalanadi?
A) Buyumdan foydalanish tartibi
B) Voqealarning hujjatli ro’yxati
C) Faqat qahramonlarning tashqi qiyofasi
D) Insonning his-tuyg’ulari va kechinmalari - Asarning mavzusi deganda nimani tushunamiz?
A) Asar muqovasining bezagini
B) Asarda yoritilgan hayotiy masala yoki voqealar doirasini
C) Matndagi gaplar sonini
D) Muallif ismining yozilish shaklini - Asarning g’oyasi qaysi javobda to’g’ri izohlangan?
A) Asarda ifodalangan asosiy fikr
B) Voqealar kechgan joyning nomi
C) Qahramonlar kiyimining tasviri
D) Matnning tashqi ko’rinishi - Syujet tushunchasi nimani bildiradi?
A) She’r oxiridagi ohangdosh so’zlarni
B) Qahramonning faqat yuz tuzilishini
C) Asarning yozuv hajmini
D) Asardagi o’zaro bog’langan voqealar rivojini - Voqealarning keskinligi cho’qqiga yetgan nuqta qanday ataladi?
A) Ekspozitsiya, ya’ni boshlang’ich vaziyat tasviri
B) Yechim, ya’ni ziddiyatning hal bo’lishi
C) Kulminatsiya, ya’ni voqealar keskinligining cho’qqisi
D) Sarlavha, ya’ni asarning nomi - “Hovlidagi gullar tongni kulib qarshi oldi” jumlasida qaysi tasvir vositasi bor?
A) Jonlantirish
B) O’xshatish
C) Mubolag’a
D) Qarama-qarshi qo’yish - “Bolaning ovozi qo’ng’iroqdek jarangladi” jumlasida qaysi vosita qo’llangan?
A) Jonlantirish
B) Mubolag’a
C) Qarama-qarshi qo’yish
D) O’xshatish - “Seni kutib, ming yil o’tirgandek bo’ldim” jumlasida kutish vaqti ataylab oshirib ko’rsatilgan. Bu qanday vosita?
A) Peyzaj
B) Dialog
C) Mubolag’a
D) Portret - “Qorong’i kechadan keyin yorug’ tong keldi” jumlasidagi “qorong’i” va “yorug’” so’zlari qanday munosabat hosil qilgan?
A) O’xshatish
B) Qarama-qarshi qo’yish
C) Jonlantirish
D) Mubolag’a - Misralar oxirida kelgan “gul” va “bulbul” so’zlarining ohangdoshligi nima deyiladi?
A) Syujet
B) Portret
C) Monolog
D) Qofiya - “Men maktabdan qaytdim. Darvoza yonida meni ukam kutib turardi” parchasida voqea kimning tilidan bayon qilingan?
A) Voqeada qatnashmagan kuzatuvchi tilidan
B) Navbat bilan so’zlayotgan ikki suhbatdosh tilidan
C) Voqeada qatnashayotgan birinchi shaxs tilidan
D) O’quvchiga murojaat qilayotgan ikkinchi shaxs tilidan - “Aziz yo’lakdan hamyon topdi. Egasi qaytib kelishi mumkin deb, shu yerda kutdi va hamyonni unga topshirdi.” Azizning halolligini qaysi dalil ko’rsatadi?
A) Uning yo’lakda yurgani
B) Topilmani egasiga qaytargani
C) Hamyonning yo’lakda yotgani
D) Voqeaning tashqarida kechgani - “Malika masalani yecha olmadi. Nodira javobni aytib bermay, yechish yo’lini tushuntirdi. Malika keyingi masalani o’zi bajardi.” Parchaning asosiy fikriga mos javobni belgilang.
A) Yo’l-yo’riq ko’rsatib yordam berish mustaqil ishlashga ko’maklashadi
B) Tayyor javobni ko’chirish mustaqil fikrlashni rivojlantiradi
C) Qiyin masalani uchratgan zahoti undan voz kechish kerak
D) Do’stga yordam berish uchun uning o’rniga barcha ishni bajarish kerak
To’g’ri javoblar
Tanlagan harflaringizni avval daftarga yozib qo’ying. Keyin quyidagi javoblarni oching: har bir izoh atamalar orasidagi farqni tushunishga yordam beradi.
Javoblarni ko’rish
- A) Hikoya qahramon hayotidagi muayyan voqea yoki holatni tasvirlaydi, imlo qoidalari va amaliy ko’rsatmalar esa uning asosiy vazifasi emas.
- B) Misra she’rning alohida satri bo’lib, bir necha misra birlashib band hosil qilishi mumkin.
- C) Ertaklarda xayoliy voqealar, sehrli buyumlar yoki g’ayrioddiy qahramonlar uchrashi mumkin, shu bois bu belgi janrga mos keladi.
- D) Drama sahnada ijro etishga mo’ljallanadi va undagi voqealar qahramonlarning nutqi hamda harakati orqali ochiladi.
- A) Dialog ikki qahramonning o’zaro suhbati bo’lib, ularning fikri, munosabati va xarakterini ko’rsatishga xizmat qiladi.
- C) Portret qahramonning yuzi, ko’zlari, kiyimi kabi tashqi qiyofa belgilarini tasvirlaydi.
- B) Peyzaj tabiat manzarasi tasviri bo’lib, asardagi fasl, ob-havo yoki atrof ko’rinishini ko’z oldimizga keltiradi.
- D) Lirik asarda insonning quvonchi, sog’inchi, iztirobi singari his-tuyg’ulari va ichki kechinmalari yetakchi bo’ladi.
- B) Mavzu asarda qanday hayotiy masala yoki voqealar doirasi yoritilganini bildiradi.
- A) G’oya asarda ifodalangan asosiy fikr bo’lib, uni aniqlashda voqealar va qahramonlarning tanlovlariga e’tibor beriladi.
- D) Syujet bir-biri bilan bog’langan voqealarning rivojidir, shuning uchun u faqat tasvir yoki matn hajmini anglatmaydi.
- C) Kulminatsiyada voqealar keskinligi cho’qqiga chiqadi va qahramonlar o’rtasidagi ziddiyat eng tarang holatga yetadi.
- A) Gullarga insonga xos kulish harakati berilgani uchun jumlada jonlantirish qo’llangan.
- D) Bolaning ovozi “qo’ng’iroqdek” so’zi orqali qo’ng’iroq tovushiga qiyoslangani uchun bu o’xshatishdir.
- C) Kutish muddatini “ming yil” deb ataylab oshirib tasvirlash mubolag’a bo’lib, gap haqiqiy vaqt o’lchovi haqida emas.
- B) “Qorong’i” va “yorug’” qarama-qarshi ma’nolarni bildiradi, shu sababli ular tasvirda qarama-qarshilik hosil qilgan.
- D) Misra oxiridagi so’zlarning ohangdoshligi qofiya deyiladi va berilgan juftlikda shu tovush uyg’unligi mavjud.
- C) “Men” olmoshi hamda “qaytdim” fe’li hikoya qiluvchi voqeada o’zi qatnashganini ko’rsatadi.
- B) Azizning halolligi uning shunchaki hamyon topganida emas, topilmani egasiga qaytargan harakatida namoyon bo’ladi.
- A) Nodiraning tushuntirishi Malikaga keyingi masalani mustaqil bajarishga yordam bergani uchun asosiy fikr yo’l-yo’riq berishning foydasiga qaratilgan.
Natijangizni baholang
0–9 ta to’g’ri javob: asosiy tushunchalarni qayta mashq qiling; hikoya, she’r va drama farqlaridan boshlang. 10–15 ta to’g’ri javob: tayanch bilimlaringiz bor, endi mavzu bilan g’oyani hamda tasvir vositalarini farqlashga e’tibor qarating. 16–20 ta to’g’ri javob: tushunchalarni yaxshi ajratyapsiz; javobingizni matndan dalil topib izohlashni mashq qiling.
Adabiyot 7-sinf testi natijasini rasmiy baho emas, mashqdagi ko’rsatkich sifatida qabul qiling. Xato qilgan savolingiz yoniga atamaning ma’nosini va o’zingiz tuzgan bitta misolni yozsangiz, nimani takrorlash kerakligi aniq ko’rinadi.
Ko’p beriladigan savollar
Bu test muayyan darslikdagi asarlar asosida tuzilganmi?
Yo’q, savollar muayyan darslikdagi asarlar ro’yxatiga emas, adabiyotning umumiy tushunchalariga tayangan. Maktabdagi nazorat ishiga tayyorlanayotganda darsda o’tilgan asarlar, ularning voqealari va qahramonlarini ham takrorlang.
Mavzu bilan g’oyani qanday ajratsam bo’ladi?
Mavzu asar nima haqida ekanini, g’oya esa unda qanday asosiy fikr ifodalanganini bildiradi. Masalan, do’stlar yordami tasvirlangan parchada mavzu do’stlik bo’lishi, g’oya esa ko’mak insonning o’z kuchiga ishonchini oshirishi haqidagi fikr bo’lishi mumkin.
Javobni taxmin qilib to’g’ri topsam, uni bilgan deb sanaymanmi?
Natijani sanashda uni to’g’ri javobga qo’shing, lekin takrorlash uchun alohida belgilab qo’ying. Keyin izohni yopib, nima uchun aynan shu variant to’g’riligini o’z so’zlaringiz bilan tushuntiring.