С ҳарфи тез айтишлар ва з товуши қатнашган иборалар болага сўзларни равон айтиш, диққат билан тинглаш ва нутқни машқ қилишда ёрдам беради. Аввал ҳар бирини секин айтинг, кейин аста-секин тезлаштиринг; 4–10 ёшдаги болалар ота-онаси билан навбатма-навбат машқ қилиши мумкин.
С ва З товушлари учун тез айтишлар
- Сардор сариқ саватга сабзи солди.
- Зебо зангори кўйлагини секин силкитди.
- Саид соатини созлади, Зафар эса вақтни санади.
- Зиёда саккизта узумни саватга солди.
- Севинч сўнгги сабзини саватга солди.
- Зарнигор Зиёдага янги сўзларни ёзиб берди.
- Салима сочиқни соя жойга солди.
- Зокир созини созлади, Саид куйини секин чалди.
- Зебо кўзгуга қараб, сочини силлиқ таради.
- Сайёра ёзда сой бўйида сузди.
- Сардор занжирни артди, Зафар эса сандиқни ёпди.
- Севара янги сўзларни дафтарига ёзди.
- Зуҳра саватдаги узумни санаб, сўнг дастурхонга қўйди.
- Саид ва Зафар сўқмоқдан секин юриб ўтди.
- Зийрак Севинч сариқ қаламини излаб топди.
- Азиза сочиқни ювди, кейин офтобда қуритди.
- Зафар сабзини тўғради, Севара салатга туз солди.
- Сардор ёзги сайрга сув ва сочиқ олди.
- Зебо эски соатни артиб, жавонга қўйди.
- Салим ва Зиёда ҳовлида сўз ўйини ўйнади.
- Севара секин сўзлади, Зарнигор диққат билан тинглади.
- Зокир саккизта ёнғоқни санаб, саватга солди.
- Саиднинг саватида сабзи, Зиёданинг саватида узум бор.
- Зарина соҳил бўйлаб сайр қилиб, сўнг уйига қайтди.
- Сардор ва Зафар сўзларни навбат билан равон айтди.
Энг қисқа тез айтишлар
- Сариқ сават, соз соат.
- Зебо узум узди.
- Саид соат созлади.
- Зафар сув сепди.
- Севинч сабзи солди.
- Зиёда сўз ёзди.
Тез айтишларни қандай машқ қилиш керак
- Аввал эшиттиринг. Тез айтишни ўзингиз равон ва шошмасдан ўқинг, бола сўзларни диққат билан тингласин.
- Бир жумладан бошланг. Узунроқ матнни бирдан ёдлаш шарт эмас. Аввал бир сатрни айтиб, кейин кейингисини қўшинг.
- Товушларни ажратинг. С ва З келган сўзларни биргаликда топинг. Масалан, “сават” ва “Зебо” сўзларини алоҳида, сўнг гап ичида айтинг.
- Тезликни аста оширинг. Бола жумлани аниқ айтгач, уни сал тезроқ такрорланг. Хато қилса, шоширмай секин айтишга қайтинг.
- Навбат билан ўқинг. Ота-она бир жумлани, бола бошқасини айтсин. Машқни кичик ўйинга айлантирсангиз, бола кўпроқ қизиқади.
Кўп бериладиган саволлар
Тез айтишни қайси товушдан бошлаган маъқул?
Бола осон айта оладиган жумладан бошланг. Кейин С ва З товушлари кўпроқ такрорланадиган узунроқ вариантга ўтинг.
Тез айтишни тез айтиш шартми?
Йўқ, аввал сўзларни аниқ айтиш керак. Жумла равон чиққач, тезликни аста-секин оширинг.
Боланинг нутқи ҳақида хавотир бўлса, нима қилиш керак?
Тез айтиш машқи мутахассис маслаҳатининг ўрнини босмайди. Боланинг нутқи юзасидан саволингиз бўлса, логопедга мурожаат қилинг.