So’z turkumlari testi 20 ta savoldan iborat bo’lib, 10–16 yoshdagi o’quvchilar va bilimini tekshirmoqchi bo’lgan kattalarga mo’ljallangan. Har bir savolda bitta to’g’ri javobni tanlang va belgilagan harflaringizni yozib boring. Yakunda javoblar bo’limini ochib, tanlovingizni izohlar bilan solishtiring.
So’z turkumlari bo’yicha test savollari
- Quyidagi so’zlardan qaysi biri ot turkumiga kiradi?
A) Kitob
B) Yashil
C) Yozmoq
D) Beshta - Olmaning belgisini bildirgan sifatni toping.
A) Olma
B) Shirin
C) Pishdi
D) Uchta - Son turkumiga mansub so’zni belgilang.
A) Sinf
B) Keng
C) Beshta
D) Biz - Qaysi qatorda olmosh berilgan?
A) Daraxt
B) Baland
C) O’sdi
D) U - Harakatni bildirgan fe’lni aniqlang.
A) Qalam
B) Yozdi
C) Chiroyli
D) Ikkita - “Malika sekin gapirdi” gapida ravish qaysi so’z?
A) Sekin
B) Malika
C) Gapirdi
D) Gapda ravish qatnashmagan - “Kim?” so’rog’iga javob bo’ladigan otni toping.
A) Maktab
B) Deraza
C) Daftar
D) O’qituvchi - “Hovlida baland daraxt o’sadi” gapidagi “baland” so’ziga qanday so’roq beriladi?
A) Kim?
B) Nechta?
C) Qanday?
D) Nima qildi? - Tartibni bildirgan son qaysi javobda berilgan?
A) Uchinchi
B) Uchta
C) Uchov
D) Uchtadan - “Bolalar hovlida o’ynadi” gapidagi “bolalar” so’zi qaysi turkumga mansub?
A) Sifat
B) Son
C) Ot
D) Ravish - So’zlovchini boshqalar bilan birga bildiradigan kishilik olmoshini belgilang.
A) Men
B) Biz
C) Sen
D) Ular - “Nodira maktabga kelyapti” gapida fe’l vazifasida kelgan so’zni toping.
A) Nodira
B) Maktabga
C) Nodira maktabga
D) Kelyapti - “Jasur kecha kutubxonaga bordi” gapidagi “kecha” so’zi nimani bildiradi?
A) Harakatning o’rnini
B) Harakatning sababini
C) Harakatning paytini
D) Harakatning maqsadini - “Aziz do’sti bilan keldi” gapida “bilan” qanday yordamchi so’z?
A) Bog’lovchi
B) Yuklama
C) Undov so’z
D) Ko’makchi - “Olma va nok dasturxonga qo’yildi” gapidagi “va” so’zining turkumini aniqlang.
A) Bog’lovchi
B) Ko’makchi
C) Olmosh
D) Ravish - “Siz bugun kelasizmi?” gapidagi “-mi” qanday birlik?
A) Kelishik qo’shimchasi
B) So’roq yuklamasi
C) Egalik qo’shimchasi
D) Ko’plik qo’shimchasi - His-hayajonni bildirgan undov so’z qaysi javobda berilgan?
A) Ammo
B) Uchun
C) Men
D) Eh - “Eshik taq-taq qildi” gapidagi “taq-taq” qaysi turkumga kiradi?
A) Sifat
B) Taqlid so’z
C) Son
D) Olmosh - “Albatta, men sizga yordam beraman” gapidagi “albatta” qanday so’z?
A) Ko’makchi
B) Bog’lovchi
C) Modal so’z
D) Taqlid so’z - “Yaxshi kitob tanladim” va “Aziz yaxshi o’qiydi” gaplarida “yaxshi” so’zi mos ravishda qaysi turkumlarda kelgan?
A) Sifat va ravish
B) Ravish va sifat
C) Ot va sifat
D) Sifat va son
To’g’ri javoblar
Avval barcha savollarga javob berib chiqing. Keyin quyidagi bo’limni oching: har bir banddagi izoh to’g’ri variantni nima uchun tanlash kerakligini tushuntiradi.
Javoblarni ko’rish
- A) Kitob. Bu so’z narsaning nomini bildiradi va “nima?” so’rog’iga javob bo’lgani uchun ot turkumiga kiradi.
- B) Shirin. Bu so’z olmaning ta’m belgisini ifodalaydi va “qanday olma?” so’rog’iga javob beradi.
- C) Beshta. Narsaning miqdorini bildirgan bu so’z “nechta?” so’rog’iga javob bo’ladi va son turkumiga kiradi.
- D) U. Bu olmosh shaxs yoki narsaning nomini bevosita aytmasdan, unga ishora qilish uchun qo’llanadi.
- B) Yozdi. Yozish harakatini bildirgan bu so’z “nima qildi?” so’rog’iga javob beradi va fe’l turkumiga kiradi.
- A) Sekin. Bu gapda “sekin” gapirish harakatining qanday bajarilganini bildiradi, shu sababli ravish vazifasida kelgan.
- D) O’qituvchi. Shaxsni bildiradigan “o’qituvchi” so’ziga “kim?” so’rog’i, qolgan variantlardagi narsalarga esa “nima?” so’rog’i beriladi.
- C) Qanday? “Baland” daraxtning belgisini bildirgani uchun unga “qanday daraxt?” tarzida so’roq beriladi.
- A) Uchinchi. Bu tartib son bo’lib, shaxs yoki narsaning sanashdagi o’rnini bildiradi va “nechanchi?” so’rog’iga javob beradi.
- C) Ot. “Bolalar” shaxslarni nomlaydi, unga qo’shilgan “-lar” ko’plik qo’shimchasi esa so’zning ot turkumini o’zgartirmaydi.
- B) Biz. “Biz” kishilik olmoshi so’zlovchining o’zini boshqa kishi yoki kishilar bilan birga ifodalaydi.
- D) Kelyapti. Bu so’z Nodiraning harakatini bildiradi va “nima qilyapti?” so’rog’iga javob bo’ladi.
- C) Harakatning paytini. “Kecha” bu gapda kutubxonaga borish qachon yuz berganini bildiradigan payt ravishi bo’lib kelgan.
- D) Ko’makchi. “Bilan” bu gapda “do’sti” so’zini “keldi” fe’liga bog’lab, Azizning kim bilan kelganini bildiradi.
- A) Bog’lovchi. “Va” bog’lovchisi bu gapda “olma” hamda “nok” so’zlarini o’zaro bog’lash uchun xizmat qilgan.
- B) So’roq yuklamasi. “-mi” gapga so’roq ma’nosini qo’shadi, ya’ni kelish haqidagi xabarni savolga aylantiradi.
- D) Eh. “Eh” so’zlovchining his-hayajonini ifodalay oladigan undov so’z bo’lib, qolgan variantlar bunday vazifani bajarmaydi.
- B) Taqlid so’z. “Taq-taq” eshikdan chiqqan tovushga taqlidni bildiradi, shu sababli taqlid so’zlar turkumiga kiradi.
- C) Modal so’z. Modal so’z so’zlovchining fikrga munosabatini bildiradi, “albatta” esa bu gapda ishonch ma’nosini ifodalagan.
- A) Sifat va ravish. Birinchi gapda “yaxshi” kitobning belgisini, ikkinchi gapda esa o’qish harakatining qanday bajarilishini bildiradi.
Natijangizni baholang
Har bir to’g’ri javob uchun bir ball hisoblang. So’z turkumlari testi bo’yicha natijangizni quyidagi mezon bilan baholashingiz mumkin; bu maktab bahosi emas, takrorlash uchun yo’nalishdir.
- 0–9 ta to’g’ri javob: asosiy turkumlarni yana mashq qiling; ot, sifat, son va fe’lga mos so’roqlarni yozib, har biriga o’zingiz misol toping.
- 10–15 ta to’g’ri javob: asosiy tushunchalarni bilasiz; xato qilgan bandlaringizdagi so’zlarni gap ichida tahlil qilib, ayniqsa yordamchi so’zlarni takrorlang.
- 16–20 ta to’g’ri javob: turkumlarni yaxshi farqlayapsiz; endi bitta so’z turli gaplarda qanday vazifa bajarishini misollar orqali tushuntirib ko’ring.
Xato belgilangan savolning faqat javob harfini yodlamang. Masalan, “yaxshi” so’zi qatnashgan yangi gap tuzing va u narsaning belgisini yoki harakatning qanday bajarilganini bildirayotganini aniqlang.
Ko’p beriladigan savollar
Bu testni boshlashdan oldin nimalarni takrorlash kerak?
Ot, sifat, son, olmosh, fe’l va ravishning ma’nosi hamda so’roqlarini takrorlang. Keyingi savollarga tayyorlanish uchun ko’makchi, bog’lovchi, yuklama, undov, taqlid va modal so’zlarga bittadan misol yozing.
Nega ayrim savollarda alohida so’z emas, butun gap berilgan?
Gap so’zning aynan qaysi ma’noda va vazifada kelganini aniqlashga yordam beradi. Masalan, testdagi “yaxshi” so’zini yonidagi so’zdan ajratib baholasangiz, sifat bilan ravishni chalkashtirishingiz mumkin.
So’z turkumlari testini qayta yechganda qanday mashq foydali?
Qayta yechishda har bir tanlovingizga qisqa sabab yozing. So’ng noto’g’ri variantlardan birini tanlab, u to’g’ri javob bo’ladigan yangi savol tuzing: bu mashq turkumlar orasidagi farqni tushuntirishga yordam beradi.