Адабиёт 7-синф тести бадиий асар, адабий жанрлар ва тасвир воситаларига оид 20 та саволдан иборат. Саволлар 7-синф ўқувчилари учун тузилган: ҳар биридан битта жавобни танланг, сўнг жавоблар бўлимини очиб, изоҳлар билан текширинг. Мисол сифатида берилган қисқа матнлар шу тест учун ёзилган.
7-синф адабиёти бўйича тест саволлари
- Ҳикояда, одатда, нима тасвирланади?
А) Қаҳрамон ҳаётидаги муайян воқеа ёки ҳолат
Б) Сўзларнинг имлоси ва талаффузи
C) Фақат саҳнада ижро этиладиган қўшиқлар
Д) Бирор ишни бажариш бўйича кўрсатмалар - Шеърнинг алоҳида ёзилган ҳар бир сатри қандай аталади?
А) Боб
Б) Мисра
C) Парда
Д) Сарлавҳа - Эртак учун хос белгини топинг.
А) Воқеаларнинг фақат ҳужжатлар орқали баён қилиниши
Б) Ҳар бир гапнинг илмий қоида билан изоҳланиши
C) Хаёлий воқеалар ва ғайриоддий қаҳрамонларнинг учраши
Д) Матннинг фақат саҳна кўрсатмаларидан тузилиши - Саҳнада ижро этишга мўлжалланган асар қайси адабий турга мансуб?
А) Лирика
Б) Эпос
C) Илмий баён
Д) Драма - Бадиий асардаги икки қаҳрамоннинг ўзаро суҳбати нима дейилади?
А) Диалог
Б) Портрет
C) Пейзаж
Д) Қофия - Қаҳрамоннинг ташқи қиёфаси тасвирланган парча қандай номланади?
А) Сюжет
Б) Монолог
C) Портрет
Д) Банд - Асарда табиат манзараси тасвирланса, қайси атама қўлланади?
А) Диалог
Б) Пейзаж
C) Тугун
Д) Портрет - Лирик асарда, асосан, нима ифодаланади?
А) Буюмдан фойдаланиш тартиби
Б) Воқеаларнинг ҳужжатли рўйхати
C) Фақат қаҳрамонларнинг ташқи қиёфаси
Д) Инсоннинг ҳис-туйғулари ва кечинмалари - Асарнинг мавзуси деганда нимани тушунамиз?
А) Асар муқовасининг безагини
Б) Асарда ёритилган ҳаётий масала ёки воқеалар доирасини
C) Матндаги гаплар сонини
Д) Муаллиф исмининг ёзилиш шаклини - Асарнинг ғояси қайси жавобда тўғри изоҳланган?
А) Асарда ифодаланган асосий фикр
Б) Воқеалар кечган жойнинг номи
C) Қаҳрамонлар кийимининг тасвири
Д) Матннинг ташқи кўриниши - Сюжет тушунчаси нимани билдиради?
А) Шеър охиридаги оҳангдош сўзларни
Б) Қаҳрамоннинг фақат юз тузилишини
C) Асарнинг ёзув ҳажмини
Д) Асардаги ўзаро боғланган воқеалар ривожини - Воқеаларнинг кескинлиги чўққига етган нуқта қандай аталади?
А) Экспозиция, яъни бошланғич вазият тасвири
Б) Ечим, яъни зиддиятнинг ҳал бўлиши
C) Кулминация, яъни воқеалар кескинлигининг чўққиси
Д) Сарлавҳа, яъни асарнинг номи - “Ҳовлидаги гуллар тонгни кулиб қарши олди” жумласида қайси тасвир воситаси бор?
А) Жонлантириш
Б) Ўхшатиш
C) Муболаға
Д) Қарама-қарши қўйиш - “Боланинг овози қўнғироқдек жаранглади” жумласида қайси восита қўлланган?
А) Жонлантириш
Б) Муболаға
C) Қарама-қарши қўйиш
Д) Ўхшатиш - “Сени кутиб, минг йил ўтиргандек бўлдим” жумласида кутиш вақти атайлаб ошириб кўрсатилган. Бу қандай восита?
А) Пейзаж
Б) Диалог
C) Муболаға
Д) Портрет - “Қоронғи кечадан кейин ёруғ тонг келди” жумласидаги “қоронғи” ва “ёруғ” сўзлари қандай муносабат ҳосил қилган?
А) Ўхшатиш
Б) Қарама-қарши қўйиш
C) Жонлантириш
Д) Муболаға - Мисралар охирида келган “гул” ва “булбул” сўзларининг оҳангдошлиги нима дейилади?
А) Сюжет
Б) Портрет
C) Монолог
Д) Қофия - “Мен мактабдан қайтдим. Дарвоза ёнида мени укам кутиб турарди” парчасида воқеа кимнинг тилидан баён қилинган?
А) Воқеада қатнашмаган кузатувчи тилидан
Б) Навбат билан сўзлаётган икки суҳбатдош тилидан
C) Воқеада қатнашаётган биринчи шахс тилидан
Д) Ўқувчига мурожаат қилаётган иккинчи шахс тилидан - “Азиз йўлакдан ҳамён топди. Эгаси қайтиб келиши мумкин деб, шу ерда кутди ва ҳамённи унга топширди.” Азизнинг ҳалоллигини қайси далил кўрсатади?
А) Унинг йўлакда юргани
Б) Топилмани эгасига қайтаргани
C) Ҳамённинг йўлакда ётгани
Д) Воқеанинг ташқарида кечгани - “Малика масалани еча олмади. Нодира жавобни айтиб бермай, ечиш йўлини тушунтирди. Малика кейинги масалани ўзи бажарди.” Парчанинг асосий фикрига мос жавобни белгиланг.
А) Йўл-йўриқ кўрсатиб ёрдам бериш мустақил ишлашга кўмаклашади
Б) Тайёр жавобни кўчириш мустақил фикрлашни ривожлантиради
C) Қийин масалани учратган заҳоти ундан воз кечиш керак
Д) Дўстга ёрдам бериш учун унинг ўрнига барча ишни бажариш керак
Тўғри жавоблар
Танлаган ҳарфларингизни аввал дафтарга ёзиб қўйинг. Кейин қуйидаги жавобларни очинг: ҳар бир изоҳ атамалар орасидаги фарқни тушунишга ёрдам беради.
Жавобларни кўриш
- А) Ҳикоя қаҳрамон ҳаётидаги муайян воқеа ёки ҳолатни тасвирлайди, имло қоидалари ва амалий кўрсатмалар эса унинг асосий вазифаси эмас.
- Б) Мисра шеърнинг алоҳида сатри бўлиб, бир неча мисра бирлашиб банд ҳосил қилиши мумкин.
- C) Эртакларда хаёлий воқеалар, сеҳрли буюмлар ёки ғайриоддий қаҳрамонлар учраши мумкин, шу боис бу белги жанрга мос келади.
- Д) Драма саҳнада ижро этишга мўлжалланади ва ундаги воқеалар қаҳрамонларнинг нутқи ҳамда ҳаракати орқали очилади.
- А) Диалог икки қаҳрамоннинг ўзаро суҳбати бўлиб, уларнинг фикри, муносабати ва характерини кўрсатишга хизмат қилади.
- C) Портрет қаҳрамоннинг юзи, кўзлари, кийими каби ташқи қиёфа белгиларини тасвирлайди.
- Б) Пейзаж табиат манзараси тасвири бўлиб, асардаги фасл, об-ҳаво ёки атроф кўринишини кўз олдимизга келтиради.
- Д) Лирик асарда инсоннинг қувончи, соғинчи, изтироби сингари ҳис-туйғулари ва ички кечинмалари етакчи бўлади.
- Б) Мавзу асарда қандай ҳаётий масала ёки воқеалар доираси ёритилганини билдиради.
- А) Ғоя асарда ифодаланган асосий фикр бўлиб, уни аниқлашда воқеалар ва қаҳрамонларнинг танловларига эътибор берилади.
- Д) Сюжет бир-бири билан боғланган воқеаларнинг ривожидир, шунинг учун у фақат тасвир ёки матн ҳажмини англатмайди.
- C) Кулминацияда воқеалар кескинлиги чўққига чиқади ва қаҳрамонлар ўртасидаги зиддият энг таранг ҳолатга етади.
- А) Гулларга инсонга хос кулиш ҳаракати берилгани учун жумлада жонлантириш қўлланган.
- Д) Боланинг овози “қўнғироқдек” сўзи орқали қўнғироқ товушига қиёслангани учун бу ўхшатишдир.
- C) Кутиш муддатини “минг йил” деб атайлаб ошириб тасвирлаш муболаға бўлиб, гап ҳақиқий вақт ўлчови ҳақида эмас.
- Б) “Қоронғи” ва “ёруғ” қарама-қарши маъноларни билдиради, шу сабабли улар тасвирда қарама-қаршилик ҳосил қилган.
- Д) Мисра охиридаги сўзларнинг оҳангдошлиги қофия дейилади ва берилган жуфтликда шу товуш уйғунлиги мавжуд.
- C) “Мен” олмоши ҳамда “қайтдим” феъли ҳикоя қилувчи воқеада ўзи қатнашганини кўрсатади.
- Б) Азизнинг ҳалоллиги унинг шунчаки ҳамён топганида эмас, топилмани эгасига қайтарган ҳаракатида намоён бўлади.
- А) Нодиранинг тушунтириши Маликага кейинги масалани мустақил бажаришга ёрдам бергани учун асосий фикр йўл-йўриқ беришнинг фойдасига қаратилган.
Натижангизни баҳоланг
0–9 та тўғри жавоб: асосий тушунчаларни қайта машқ қилинг; ҳикоя, шеър ва драма фарқларидан бошланг. 10–15 та тўғри жавоб: таянч билимларингиз бор, энди мавзу билан ғояни ҳамда тасвир воситаларини фарқлашга эътибор қаратинг. 16–20 та тўғри жавоб: тушунчаларни яхши ажратяпсиз; жавобингизни матндан далил топиб изоҳлашни машқ қилинг.
Адабиёт 7-синф тести натижасини расмий баҳо эмас, машқдаги кўрсаткич сифатида қабул қилинг. Хато қилган саволингиз ёнига атаманинг маъносини ва ўзингиз тузган битта мисолни ёзсангиз, нимани такрорлаш кераклиги аниқ кўринади.
Кўп бериладиган саволлар
Бу тест муайян дарсликдаги асарлар асосида тузилганми?
Йўқ, саволлар муайян дарсликдаги асарлар рўйхатига эмас, адабиётнинг умумий тушунчаларига таянган. Мактабдаги назорат ишига тайёрланаётганда дарсда ўтилган асарлар, уларнинг воқеалари ва қаҳрамонларини ҳам такрорланг.
Мавзу билан ғояни қандай ажратсам бўлади?
Мавзу асар нима ҳақида эканини, ғоя эса унда қандай асосий фикр ифодаланганини билдиради. Масалан, дўстлар ёрдами тасвирланган парчада мавзу дўстлик бўлиши, ғоя эса кўмак инсоннинг ўз кучига ишончини ошириши ҳақидаги фикр бўлиши мумкин.
Жавобни тахмин қилиб тўғри топсам, уни билган деб санайманми?
Натижани санашда уни тўғри жавобга қўшинг, лекин такрорлаш учун алоҳида белгилаб қўйинг. Кейин изоҳни ёпиб, нима учун айнан шу вариант тўғрилигини ўз сўзларингиз билан тушунтиринг.