Адабиёт 6-синф тест тўплами адабий тушунчаларни текширадиган 20 та саволдан иборат бўлиб, олтинчи синф ўқувчиларига мўлжалланган. Ҳар саволда битта тўғри жавобни танланг ва белгилаган ҳарфларингизни ёзиб боринг. Сўнг саҳифа охиридаги жавоблар жадвали орқали ўзингизни текширинг.
Адабиёт 6-синф тест саволлари
Саволлар содда тушунчалардан матнни таҳлил қилишга қараб мураккаблашади. Мисол сифатида берилган жумлалар шу тест учун тузилган, улар бирор асардан олинган парча эмас.
| № | Савол ва жавоб вариантлари |
|---|---|
| 1 | Шеърнинг алоҳида сатри қандай аталади? А) Мисра Б) Боб C) Сарлавҳа Д) Лавҳа |
| 2 | Сеҳрли буюмлар ва ғайриоддий воқеалар қайси жанрда кўп учрайди? А) Мақолда Б) Топишмоқда C) Эртакда Д) Кундаликда |
| 3 | Икки қаҳрамоннинг ўзаро суҳбати нима дейилади? А) Портрет Б) Диалог C) Манзара Д) Муболаға |
| 4 | Нарса ёки ҳодисани белгиларига қараб топишга ундайдиган жанрни белгиланг. А) Ҳикоя Б) Эртак C) Мақол Д) Топишмоқ |
| 5 | Мақолга хос асосий белги қайси? А) Бир воқеани кўп бобда ҳикоя қилади. Б) Ҳаётий хулосани қисқа ва лўнда ифодалайди. C) Нарсанинг номини яшириб, топишни сўрайди. Д) Қаҳрамоннинг ташқи кўринишини тасвирлайди. |
| 6 | Муаллиф билан ҳикоячини қандай фарқлаш мумкин? А) Муаллиф асарни яратади, ҳикоячи воқеани баён қилади. Б) Муаллиф фақат шеър ёзади, ҳикоячи фақат эртак айтади. C) Муаллиф асардаги бош қаҳрамон бўлади, ҳикоячи эса китобхон бўлади. Д) Муаллиф ва ҳикоячи ҳар доим айнан бир шахс бўлади. |
| 7 | Қаҳрамоннинг ўз ўйлари ёки кечинмаларини ёлғиз нутқ орқали ифодалаши қандай аталади? А) Диалог Б) Сюжет C) Портрет Д) Монолог |
| 8 | Қаҳрамоннинг юзи, кўзлари, кийими ва ташқи қиёфаси тасвири қайси тушунчага мос? А) Сюжет Б) Диалог C) Портрет Д) Ғоя |
| 9 | Асардаги боғ, тоғ, осмон ёки дарё тасвири қандай номланади? А) Пейзаж, яъни табиат манзараси Б) Монолог, яъни ёлғиз нутқ C) Портрет, яъни ташқи қиёфа тасвири Д) Диалог, яъни ўзаро суҳбат |
| 10 | Сюжет деганда нимани тушунамиз? А) Асарнинг фақат номини Б) Қаҳрамон кийимининг тасвирини C) Шеър сатрларининг оҳангдошлигини Д) Асардаги ўзаро боғланган воқеалар тизимини |
| 11 | Тест учун тузилган гапни ўқинг: «Ҳовузнинг юзи ойнадек ялтирарди». Унда қайси тасвир воситаси бор? А) Жонлантириш Б) Муболаға C) Ўхшатиш Д) Диалог |
| 12 | «Шамол деразага келиб шивирлади» жумласида шамолга инсонга хос ҳаракат берилган. Бу қандай усул? А) Портрет Б) Жонлантириш C) Монолог Д) Ўхшатиш |
| 13 | «Сени минг йил кутдим» жумласида кутиш муддати атайлаб ошириб тасвирланган. Бу нима дейилади? А) Пейзаж Б) Диалог C) Портрет Д) Муболаға |
| 14 | Асарнинг мавзусини аниқлаш учун қайси саволни берасиз? А) Асар нечта саҳифадан иборат? Б) Асарда нима ҳақида сўз боради? C) Китобнинг муқоваси қандай рангда? Д) Матн қандай катталикдаги ҳарфларда ёзилган? |
| 15 | Асарнинг ғояси нимани билдиради? А) Асар орқали илгари сурилган асосий фикрни Б) Барча қаҳрамонларнинг исмларини C) Воқеа содир бўлган жойнинг номини Д) Китобдаги боблар сонини |
| 16 | Воқеада икки қаҳрамоннинг мақсадлари тўқнашиб, зиддият юзага келди. Адабиётда бундай қарама-қаршилик нима дейилади? А) Қофия Б) Портрет C) Конфликт Д) Мисра |
| 17 | Мисол: Азиз йўқолган дафтарни эгасига қайтарди, гарчи бунга вақт сарфлашига тўғри келган бўлса ҳам. Унинг феъл-атворини баҳолашда энг асосли далил қайси? А) Азиз исмининг қисқалиги Б) Дафтарни эгасига қайтарган ҳаракати C) Дафтарнинг нечта варақдан иборатлиги Д) Воқеа тасвирланган гапнинг узунлиги |
| 18 | «Ҳовли жимжит. Малика дўстининг хатини яна ўқиб, узоқ йўлга тикилди». Парчадаги кайфиятга энг мос жавобни топинг. А) Қизғин мусобақа ҳаяжони Б) Ғалаба шодлиги C) Сокин соғинч Д) Кескин ғазаб |
| 19 | «Қаҳрамон масъулиятли» деган фикрингизни қандай асослаганингиз маъқул? А) Фақат ўз хоҳишингизни айтиб Б) Китоб муқовасининг рангини кўрсатиб C) Матнга алоқаси бўлмаган воқеани келтириб Д) Қаҳрамоннинг матндаги тегишли ҳаракатини далил қилиб |
| 20 | Матнга сарлавҳа танлаётганда нимага таяниш керак? А) Унинг асосий мазмуни ва етакчи фикрига Б) Фақат биринчи учраган буюм номига C) Фақат матндаги энг узун сўзга Д) Матнга алоқаси бўлмаган чиройли иборага |
Тўртта саволни батафсил таҳлил қиламиз
Аввал жавобларингизни белгиланг. Қуйидаги изоҳларни кейин очсангиз, мустақил ечганингиз билан тушунтиришни солиштира оласиз.
6-савол: муаллиф ва ҳикоячи фарқи
Тўғри жавоб — А. Муаллиф матнни яратган инсон, ҳикоячи эса асарда воқеаларни сўзлаб берувчи овоздир. Матнда «мен» дейилгани бу сўзлар албатта муаллифнинг ҳаётини тасвирлаяпти дегани эмас.
Масалан, ўқувчи дарахт тилидан кичик ҳикоя ёзиши мумкин. Бунда ҳикояни ўқувчи яратади, воқеани эса дарахт номидан баён қилади.
11-савол: ўхшатишни қандай топамиз?
Тўғри жавоб — C. Ҳовузнинг юзи ойнага қиёсланган: иккала нарсанинг ялтираши ўхшаш белги сифатида олинган. «Ойнадек» сўзидаги «-дек» қўшимчаси бу қиёсни кўришга ёрдам беради.
Ўхшатишни излаганда икки нарсани ва уларни яқинлаштираётган белгини ажратинг. Фақат қўшимчани кўриш билан чекланмай, гапнинг мазмунини ҳам текширинг.
15-савол: мавзу билан ғояни адаштирманг
Тўғри жавоб — А. Мавзу асарда нима ҳақида гап бораётганини, ғоя эса шу тасвир орқали қандай асосий фикр илгари сурилганини билдиради. Улар боғлиқ, аммо бир хил тушунча эмас.
Масалан, ўзингиз тузган ҳикоянинг мавзуси дўстлик бўлиши мумкин. Воқеалар дўстни қийин пайтда қўллаш кераклигини кўрсатса, шу фикр ҳикоянинг ғоясини ифодалайди.
19-савол: фикрни матн билан асослаш
Тўғри жавоб — Д. Қаҳрамонга берилган баҳо унинг сўзи ёки ҳаракатига таянса, фикр асосли чиқади. Китобнинг безаги эса қаҳрамоннинг масъулиятини исботламайди.
Жавобни «У масъулиятли, чунки…» деб бошлаб кўринг. Давомига матндан мос ҳаракатни келтира олсангиз, баҳонгиз учун далил топгансиз.
Натижангизни баҳоланг
Ҳар бир тўғри жавоб учун бир балл белгиланг. Бу мезон мустақил машқ учун тузилган, мактабдаги расмий баҳонинг ўрнини босмайди.
- 16–20 та тўғри жавоб: тушунчаларни яхши ажратяпсиз. Энди ўқиётган ҳикоя ёки шеърингиздан уларга мос мисоллар топиб кўринг.
- 10–15 та тўғри жавоб: асосий билимлар бор, айрим атамаларни мустаҳкамлаш керак. Хато қилган саволларингиздаги тушунчаларни ёнма-ён ёзиб, фарқини тушунтиринг.
- 0–9 та тўғри жавоб: мавзуларни кичик қисмларга бўлиб такрорланг. Дастлаб жанрлар ва нутқ шаклларини, кейин тасвир воситаларини кўриб чиқинг.
Кўп бериладиган саволлар
Бу тест олтинчи синфдаги барча асарларни қамраб оладими?
Йўқ, саволлар умумий адабий тушунчаларни текширади. Муайян дарсликдаги асарлар, уларнинг муаллифлари ва воқеалари бўйича тайёргарлик учун ўз дарслигингиздаги топшириқларни ҳам бажаринг.
Адабиёт 6-синф тестини дарсликка қарамай ечиш керакми?
Ўзингизни текширмоқчи бўлсангиз, дастлаб дарсликка қарамай ечинг. Жавобларни солиштиргач, тушунмаган атамаларингизни дарсликдан топиб ўқинг ва уларга ўзингиз мисол тузинг.
Икки вариант бир-бирига ўхшаб туюлса, нима қиламан?
Саволдаги асосий белгини ажратиб, ҳар икки вариантни шу белги билан солиштиринг. Масалан, ташқи қиёфа тасвири билан табиат тасвирини ёки мавзу билан асосий фикрни алоҳида тушунтириб кўринг.
Тўғри жавоблар
Белгилаган ҳарфларингизни жадвал билан солиштиринг. Хато жавоб ёнига фақат тўғри ҳарфни эмас, уни тушунтирадиган қисқа изоҳни ҳам ёзинг.
| № | Жавоб | Қисқа изоҳ |
|---|---|---|
| 1 | А) Мисра | Шеърнинг ҳар бир алоҳида сатри мисра деб аталади. |
| 2 | C) Эртакда | Сеҳрли буюм ва ғайриоддий воқеалар эртакларда учрайди. |
| 3 | Б) Диалог | Икки қаҳрамоннинг ўзаро суҳбати диалогдир. |
| 4 | Д) Топишмоқ | Топишмоқ яширилган нарсани унинг белгилари орқали топишга ундайди. |
| 5 | Б) Ҳаётий хулосани қисқа ифодалайди | Мақолда ҳаётий кузатишдан келиб чиққан умумлашма лўнда берилади. |
| 6 | А) Яратувчи ва баён қилувчи | Муаллиф асарни яратади, ҳикоячи унинг воқеаларини баён қилади. |
| 7 | Д) Монолог | Бир қаҳрамоннинг ёлғиз нутқи монолог дейилади. |
| 8 | C) Портрет | Портрет қаҳрамоннинг ташқи қиёфасини тасвирлайди. |
| 9 | А) Пейзаж | Пейзаж асардаги табиат манзарасидир. |
| 10 | Д) Ўзаро боғланган воқеалар тизими | Сюжет воқеаларнинг асар ичидаги боғланишини билдиради. |
| 11 | C) Ўхшатиш | Ҳовузнинг юзи ялтираш белгисига кўра ойнага ўхшатилган. |
| 12 | Б) Жонлантириш | Шамолга инсонга хос шивирлаш ҳаракати берилган. |
| 13 | Д) Муболаға | Кутиш муддати таъсирни кучайтириш учун атайлаб оширилган. |
| 14 | Б) Нима ҳақида сўз боради? | Бу савол асарнинг мавзусини аниқлашга ёрдам беради. |
| 15 | А) Асосий фикр | Ғоя асар орқали илгари сурилган асосий фикрни билдиради. |
| 16 | C) Конфликт | Конфликт асардаги қарама-қаршилик ва зиддиятдир. |
| 17 | Б) Дафтарни қайтарган ҳаракати | Қаҳрамоннинг ҳаракати унинг феъл-атворини баҳолашга асос беради. |
| 18 | C) Сокин соғинч | Жимжитлик, хатни қайта ўқиш ва узоққа тикилиш соғинч кайфиятига мос келади. |
| 19 | Д) Матндаги ҳаракатни далил қилиш | Қаҳрамонга берилган баҳони матндаги тегишли ҳаракат асослайди. |
| 20 | А) Асосий мазмун ва етакчи фикр | Мос сарлавҳа матннинг асосий мазмуни ёки фикрини акс эттиради. |