O’simliklar viktorinasi butun oila va maktab o’quvchilari uchun tuzilgan, savollar osondan qiyinga qarab boradi. Ishtirokchilarni jamoalarga ajrating, har bir to’g’ri javob uchun ball bering va javoblarni faqat muhokama tugagach oching. Kichik yoshdagi bolalar dastlabki turda faol qatnashishi, murakkab savollarni esa kattalar bilan birga yechishi mumkin.
1-tur: oson savollar
- O’simlikni tuproqqa mahkamlab, undan suv va mineral moddalarni shimadigan organ nima?
Javobni ko’rish
Ildiz.
- O’simlikning odatda yashil, yassi bo’lib, poyaga birikib turadigan organi nima?
Javobni ko’rish
Barg.
- Atirgulning rangli tojbarglari bor, ko’pincha xushbo’y hid taratadigan organi nima?
Javobni ko’rish
Gul.
- Yerga ekilgan loviya urug’idan unib chiqqan yosh o’simlik qanday ataladi?
Javobni ko’rish
Nihol.
- Olmani kesganingizda uning markazidagi bo’lmachalarda ko’rinadigan mayda donachalar nima?
Javobni ko’rish
Urug’lar.
- Bug’doy donli ekinlar guruhiga kiradimi yoki mevali daraxtlar guruhigami?
Javobni ko’rish
Donli ekinlar.
- Paxtaning oq tolalari yetiladigan, pishgach ochiladigan qismi qanday ataladi?
Javobni ko’rish
Ko’sak.
- Sabzining ovqatga ishlatadigan yo’g’on qismi o’simlikning qaysi organidan hosil bo’ladi?
Javobni ko’rish
Ildizidan.
- Daraxtning yog’ochlashgan asosiy poyasi kundalik tilda qanday ataladi?
Javobni ko’rish
Tana.
- Kuzda bargini to’kadigan daraxtlarda yangi barglar odatda qaysi faslda yoziladi?
Javobni ko’rish
Bahorda.
2-tur: o’rtacha savollar
- Yashil o’simliklarning yorug’lik yordamida suv va karbonat angidriddan oziq modda hosil qilishi qanday ataladi?
Javobni ko’rish
Fotosintez.
- Barglarga yashil rang beradigan, yorug’likni yutishda qatnashadigan pigment, ya’ni rang beruvchi modda nima?
Javobni ko’rish
Xlorofill.
- Fotosintez jarayonida o’simlik havoga qaysi gazni ajratib chiqaradi?
Javobni ko’rish
Kislorod.
- O’simlik fotosintez uchun havodagi qaysi gazdan foydalanadi?
Javobni ko’rish
Karbonat angidrid.
- Gul changining urug’chi tumshuqchasiga tushishi qanday jarayon deb ataladi?
Javobni ko’rish
Changlanish.
- Kartoshkaning ekish uchun ishlatiladigan, ko’zchalari bor yo’g’onlashgan yerosti poyasi nima deb ataladi?
Javobni ko’rish
Tugunak.
- Urug’ ichida bo’lajak yosh o’simlikning boshlang’ich holati qanday nomlanadi?
Javobni ko’rish
Murtak.
- Bug’doyda ko’p ingichka ildizlar tutamidan tuzilgan ildiz tizimi qanday ataladi?
Javobni ko’rish
Popuk ildiz tizimi.
- Loviya kabi asosiy ildizi yaxshi rivojlangan o’simliklarning ildiz tizimi qanday ataladi?
Javobni ko’rish
O’q ildiz tizimi.
- Gulli o’simliklarda urug’lanishdan keyin gulning tugunchasidan odatda nima rivojlanadi?
Javobni ko’rish
Meva.
3-tur: qiyin savollar
- Barg po’stidagi ochilib-yopiladigan, gaz almashinuvini boshqaradigan mayda tuzilmalar qanday ataladi?
Javobni ko’rish
Barg og’izchalari.
- O’simlikning yer ustki organlari orqali suv bug’latishi qanday ilmiy atama bilan yuritiladi?
Javobni ko’rish
Transpiratsiya.
- Urug’dan emas, ildiz, poya yoki barg kabi qismlardan yangi o’simlik yetishtirish qanday ko’payish deyiladi?
Javobni ko’rish
Vegetativ ko’payish.
- Guldagi chang donalari yetiladigan changchining yuqori qismi qanday ataladi?
Javobni ko’rish
Changdon.
- Changni qabul qiladigan urug’chining yuqori qismi qanday nomlanadi?
Javobni ko’rish
Tumshuqcha.
- Urug’lanishdan keyin guldagi urug’kurtakdan nima rivojlanadi?
Javobni ko’rish
Urug’.
- Erkak va urg’ochi jinsiy hujayralarning qo’shilishi qanday jarayon deyiladi?
Javobni ko’rish
Urug’lanish.
- Urug’ murtagini tashqi tomondan o’rab, himoya qiladigan qavat qanday ataladi?
Javobni ko’rish
Urug’ po’sti.
- Bug’doy murtagida bitta urug’palla bo’lgani uchun u qaysi guruhga kiradi?
Javobni ko’rish
Bir urug’pallalilar.
- Loviya murtagida ikkita urug’palla bo’lgani uchun u qaysi guruhga kiradi?
Javobni ko’rish
Ikki urug’pallalilar.
O’simliklar viktorinasi uchun nimalar tayyorlash kerak?
Qog’oz, qalam va ballarni yozadigan jadval yetarli. Savollarni telefondan o’qisangiz, ekranni faqat boshlovchi ko’rsin: ochilgan javob boshqalarga ko’rinib qolmasin. Sinfda doskadan, uyda esa oddiy varaqdan foydalanishingiz mumkin.
Ko’rgazma uchun loviya urug’i, sabzi yoki to’kilgan bargni tayyorlab qo’ying. Ularni tegishli javob ochilgandan keyin ko’rsating, aks holda buyumning o’zi javobga ishora qiladi. Tanish bo’lmagan o’simliklarni yig’ish yoki tirik novdalarni uzish shart emas.
Viktorinani qanday o’tkazish mumkin
- Jamoalarni tenglashtiring. Kattalar va bolalarni aralashtiring, lekin har safar bir odam javob bermasin. Masalan, navbatdagi savolda jamoa nomidan gapiradigan ishtirokchini oldindan belgilang.
- Javob vaqtini kelishib oling. Oson savollarga qisqaroq, murakkablariga ko’proq muhokama vaqti bering. Boshlovchi shoshiltirmasdan savolni qayta o’qib berishi mumkin, ammo javobga ishora qilmasin.
- Ball qoidasini oldindan ayting. Sodda variantda har bir to’g’ri javobga bir ball bering. Qiyin turga ko’proq ball ajratmoqchi bo’lsangiz, buni o’yin boshlanishidan avval barcha bilan kelishing.
- Javobni birgalikda tekshiring. Jamoalar fikrini aytib bo’lgach, yashirilgan javobni oching. Mazmuni bir xil bo’lgan javoblarni qabul qiling; faqat talaffuzdagi kichik farq sababli ballni olib tashlamang.
- Sovg’ani sodda tanlang. Kitob belgisi, rangli qalam yoki qo’lda yozilgan tabrik yetarli. Yakunda faqat g’olibni emas, diqqat bilan tinglagan va sherigiga yordam bergan ishtirokchilarni ham rag’batlantiring.
O’yindan keyin har bir ishtirokchi adashgan bitta savolini tanlab, javobini o’z so’zlari bilan tushuntirsin. Shu kichik mashq viktorinani shunchaki ball yig’ishdan ko’ra foydaliroq qiladi.
Ko’p beriladigan savollar
Viktorina kichik yoshdagi bolalarga ham mosmi?
Ha, ular uchun avval oson savollar turini tanlang. Ildiz, barg, gul va urug’ haqidagi savollarni ko’rgazmali buyumlar bilan muhokama qilsangiz, bola javobini tushuntirishi osonlashadi.
Barcha savollarni bir o’tirishda berish kerakmi?
Yo’q, turlarni alohida o’tkazishingiz mumkin. Ishtirokchilar charchasa, navbatdagi turni keyingi mashg’ulotga qoldiring va ball yozilgan varaqni saqlang.
Ballar teng chiqsa, g’olibni qanday aniqlash mumkin?
Teng natijani umumiy g’alaba deb qabul qilishingiz mumkin. Bitta g’olib kerak bo’lsa, o’yindan oldin javobga sarflangan vaqtni ham qayd etishga kelishib oling.