Ўсимликлар викторинаси бутун оила ва мактаб ўқувчилари учун тузилган, саволлар осондан қийинга қараб боради. Иштирокчиларни жамоаларга ажратинг, ҳар бир тўғри жавоб учун балл беринг ва жавобларни фақат муҳокама тугагач очинг. Кичик ёшдаги болалар дастлабки турда фаол қатнашиши, мураккаб саволларни эса катталар билан бирга ечиши мумкин.
1-тур: осон саволлар
- Ўсимликни тупроққа маҳкамлаб, ундан сув ва минерал моддаларни шимадиган орган нима?
Жавобни кўриш
Илдиз.
- Ўсимликнинг одатда яшил, ясси бўлиб, пояга бирикиб турадиган органи нима?
Жавобни кўриш
Барг.
- Атиргулнинг рангли тожбарглари бор, кўпинча хушбўй ҳид таратадиган органи нима?
Жавобни кўриш
Гул.
- Ерга экилган ловия уруғидан униб чиққан ёш ўсимлик қандай аталади?
Жавобни кўриш
Ниҳол.
- Олмани кесганингизда унинг марказидаги бўлмачаларда кўринадиган майда доначалар нима?
Жавобни кўриш
Уруғлар.
- Буғдой донли экинлар гуруҳига кирадими ёки мевали дарахтлар гуруҳигами?
Жавобни кўриш
Донли экинлар.
- Пахтанинг оқ толалари етиладиган, пишгач очиладиган қисми қандай аталади?
Жавобни кўриш
Кўсак.
- Сабзининг овқатга ишлатадиган йўғон қисми ўсимликнинг қайси органидан ҳосил бўлади?
Жавобни кўриш
Илдизидан.
- Дарахтнинг ёғочлашган асосий пояси кундалик тилда қандай аталади?
Жавобни кўриш
Тана.
- Кузда баргини тўкадиган дарахтларда янги барглар одатда қайси фаслда ёзилади?
Жавобни кўриш
Баҳорда.
2-тур: ўртача саволлар
- Яшил ўсимликларнинг ёруғлик ёрдамида сув ва карбонат ангидриддан озиқ модда ҳосил қилиши қандай аталади?
Жавобни кўриш
Фотосинтез.
- Баргларга яшил ранг берадиган, ёруғликни ютишда қатнашадиган пигмент, яъни ранг берувчи модда нима?
Жавобни кўриш
Хлорофилл.
- Фотосинтез жараёнида ўсимлик ҳавога қайси газни ажратиб чиқаради?
Жавобни кўриш
Кислород.
- Ўсимлик фотосинтез учун ҳаводаги қайси газдан фойдаланади?
Жавобни кўриш
Карбонат ангидрид.
- Гул чангининг уруғчи тумшуқчасига тушиши қандай жараён деб аталади?
Жавобни кўриш
Чангланиш.
- Картошканинг экиш учун ишлатиладиган, кўзчалари бор йўғонлашган ерости пояси нима деб аталади?
Жавобни кўриш
Тугунак.
- Уруғ ичида бўлажак ёш ўсимликнинг бошланғич ҳолати қандай номланади?
Жавобни кўриш
Муртак.
- Буғдойда кўп ингичка илдизлар тутамидан тузилган илдиз тизими қандай аталади?
Жавобни кўриш
Попук илдиз тизими.
- Ловия каби асосий илдизи яхши ривожланган ўсимликларнинг илдиз тизими қандай аталади?
Жавобни кўриш
Ўқ илдиз тизими.
- Гулли ўсимликларда уруғланишдан кейин гулнинг тугунчасидан одатда нима ривожланади?
Жавобни кўриш
Мева.
3-тур: қийин саволлар
- Барг пўстидаги очилиб-ёпиладиган, газ алмашинувини бошқарадиган майда тузилмалар қандай аталади?
Жавобни кўриш
Барг оғизчалари.
- Ўсимликнинг ер устки органлари орқали сув буғлатиши қандай илмий атама билан юритилади?
Жавобни кўриш
Транспирация.
- Уруғдан эмас, илдиз, поя ёки барг каби қисмлардан янги ўсимлик етиштириш қандай кўпайиш дейилади?
Жавобни кўриш
Вегетатив кўпайиш.
- Гулдаги чанг доналари етиладиган чангчининг юқори қисми қандай аталади?
Жавобни кўриш
Чангдон.
- Чангни қабул қиладиган уруғчининг юқори қисми қандай номланади?
Жавобни кўриш
Тумшуқча.
- Уруғланишдан кейин гулдаги уруғкуртакдан нима ривожланади?
Жавобни кўриш
Уруғ.
- Эркак ва урғочи жинсий ҳужайраларнинг қўшилиши қандай жараён дейилади?
Жавобни кўриш
Уруғланиш.
- Уруғ муртагини ташқи томондан ўраб, ҳимоя қиладиган қават қандай аталади?
Жавобни кўриш
Уруғ пўсти.
- Буғдой муртагида битта уруғпалла бўлгани учун у қайси гуруҳга киради?
Жавобни кўриш
Бир уруғпаллалилар.
- Ловия муртагида иккита уруғпалла бўлгани учун у қайси гуруҳга киради?
Жавобни кўриш
Икки уруғпаллалилар.
Ўсимликлар викторинаси учун нималар тайёрлаш керак?
Қоғоз, қалам ва балларни ёзадиган жадвал етарли. Саволларни телефондан ўқисангиз, экранни фақат бошловчи кўрсин: очилган жавоб бошқаларга кўриниб қолмасин. Синфда доскадан, уйда эса оддий варақдан фойдаланишингиз мумкин.
Кўргазма учун ловия уруғи, сабзи ёки тўкилган баргни тайёрлаб қўйинг. Уларни тегишли жавоб очилгандан кейин кўрсатинг, акс ҳолда буюмнинг ўзи жавобга ишора қилади. Таниш бўлмаган ўсимликларни йиғиш ёки тирик новдаларни узиш шарт эмас.
Викторинани қандай ўтказиш мумкин
- Жамоаларни тенглаштиринг. Катталар ва болаларни аралаштиринг, лекин ҳар сафар бир одам жавоб бермасин. Масалан, навбатдаги саволда жамоа номидан гапирадиган иштирокчини олдиндан белгиланг.
- Жавоб вақтини келишиб олинг. Осон саволларга қисқароқ, мураккабларига кўпроқ муҳокама вақти беринг. Бошловчи шошилтирмасдан саволни қайта ўқиб бериши мумкин, аммо жавобга ишора қилмасин.
- Балл қоидасини олдиндан айтинг. Содда вариантда ҳар бир тўғри жавобга бир балл беринг. Қийин турга кўпроқ балл ажратмоқчи бўлсангиз, буни ўйин бошланишидан аввал барча билан келишинг.
- Жавобни биргаликда текширинг. Жамоалар фикрини айтиб бўлгач, яширилган жавобни очинг. Мазмуни бир хил бўлган жавобларни қабул қилинг; фақат талаффуздаги кичик фарқ сабабли баллни олиб ташламанг.
- Совғани содда танланг. Китоб белгиси, рангли қалам ёки қўлда ёзилган табрик етарли. Якунда фақат ғолибни эмас, диққат билан тинглаган ва шеригига ёрдам берган иштирокчиларни ҳам рағбатлантиринг.
Ўйиндан кейин ҳар бир иштирокчи адашган битта саволини танлаб, жавобини ўз сўзлари билан тушунтирсин. Шу кичик машқ викторинани шунчаки балл йиғишдан кўра фойдалироқ қилади.
Кўп бериладиган саволлар
Викторина кичик ёшдаги болаларга ҳам мосми?
Ҳа, улар учун аввал осон саволлар турини танланг. Илдиз, барг, гул ва уруғ ҳақидаги саволларни кўргазмали буюмлар билан муҳокама қилсангиз, бола жавобини тушунтириши осонлашади.
Барча саволларни бир ўтиришда бериш керакми?
Йўқ, турларни алоҳида ўтказишингиз мумкин. Иштирокчилар чарчаса, навбатдаги турни кейинги машғулотга қолдиринг ва балл ёзилган варақни сақланг.
Баллар тенг чиқса, ғолибни қандай аниқлаш мумкин?
Тенг натижани умумий ғалаба деб қабул қилишингиз мумкин. Битта ғолиб керак бўлса, ўйиндан олдин жавобга сарфланган вақтни ҳам қайд этишга келишиб олинг.