Tez aytish nima: 25 ta tez aytish

muallif:

Tez aytish nima? Bu ayrim tovushlar ko’p takrorlangan, tez aytganda tilni chalg’itadigan qisqa gap. U bilan talaffuz va diksiya mashq bo’ladi, mashq esa quvnoq o’yinga aylanadi. Avval sekin, ravon ayting, keyin asta tezlashtiring. Quyidagi tez aytishlar 4–10 yoshli bolalar va ota-onalar bilan birga mashq qilishga mos.

Tez aytish nima va qanday o’rganiladi?

  1. Shodi shirin shaftolini shoxdan shoshmay shilib oldi.
  2. Chori chinni chashkaga choynakdan choy quydi.
  3. Qudrat qirq qizil qalamni qutiga qo’ydi.
  4. G’ayrat g’isht yonida g’ildirakni g’ijirlatdi.
  5. Xolida xushbo’y xurmoni xaltaga xotirjam joyladi.
  6. Hasan hovlida handalakni hamrohiga hadya qildi.
  7. Ravshan rangli ro’molni rastaga ravon rostladi.
  8. O’ktam o’rdakni o’rdaklar orasida o’ynatdi.
  9. Sadoqat sariq sabzini savatga sekin soldi.
  10. Zafar zangori zambilni zinalar yoniga qo’ydi.
  11. Murod mayda mixlarni moviy mato ustiga maromida terdi.
  12. Lola lolalarni loy tuvakka joyladi.
  13. Bobo bog’dagi bodom butasini belkurak bilan bo’shatdi.
  14. Tohir toza tokchaga to’q sariq tovoqlar terdi.
  15. Pahlavon piyolaga piyozli palovdan parcha soldi.
  16. Doniyor dasturxonga do’lma, dimlama, dona non qo’ydi.
  17. Kamil katta ko’k kartonni qaychi bilan kesdi.
  18. Nilufar novvoydan non olib, narxini Nodiraga aytdi.
  19. Jasur jo’yak yonida jo’xori jadal sug’ordi.
  20. Yulduz yangi yong’oqni yashil yostiq yoniga yashirdi.
  21. Vohid va Valijon velosipedni vaqti-vaqti bilan yuvdi.
  22. Farida feruza finjonga findiq soldi, finjonni Fozilga berdi.
  23. Gulnoza gulzorga gul ekib, gullarni guldonga terdi.
  24. Olim olti olmani olcha ostida oldi.
  25. Rasul rangli rasm daftarini ravon bezadi.

Javoblar

Bu tez aytishlarning yashirin javobi yo’q: vazifa gapni chalkashtirmay, ravshan aytish. Musobaqada faqat tezlikni emas, har bir so’zni aniq aytishni ham hisobga oling. Shunda bolalar shoshilmay, bir-birini diqqat bilan tinglaydi.

Tez aytishlarni qanday mashq qilish kerak

  1. Avval gapni tushunib oling. Kattalar tez aytishni bir marta odatdagi ohangda o’qib bersin. Bola notanish so’zni so’rasa, uning ma’nosini sodda qilib tushuntiring.
  2. Sekin aytishdan boshlang. Gapni bo’laklarga ajrating va tovushlarni aniq talaffuz qiling. Masalan, “sh” yoki “q” ko’p kelgan joylarda shoshilmang.
  3. Bir necha marta takrorlang. Har safar tezlikni ozgina oshiring, lekin so’zlar tushunarli bo’lib qolsin. Adashib qolsa, kulmang; gapni yana birga sekin ayting.
  4. O’yin qoidasini kelishib oling. Mahalladagi do’stlar yoki oila a’zolari navbat bilan bitta tez aytishni tanlasin. Kim gapni ravon aytsa, shu safar ochko oladi; hamma qatnashishga ulgurishi uchun navbatni almashtirib turing.
  5. G’olibni adolatli aniqlang. Avval ravonlik va to’g’ri aytilgan so’zlarga qarang, so’ng tezlikni solishtiring. Xohlasangiz, bir raundni eng qisqa gaplar bilan boshlang va natijani birga sanang.

Uyda bu o’yinni dasturxon atrofida yoki bo’sh paytda o’tkazish mumkin. Maktabda esa sinfni kichik guruhlarga ajratib, har bir guruhga navbat bilan gap tanlatish qulay. Muhimi, musobaqa hech kimni uyaltirmasin: ravon aytishga urinishning o’zi yaxshi natija.

Eng qisqa tez aytishlar

  1. Shoshma, Shodi, shirin shaftoli shilib ye.
  2. Chinni chashkaga choynakdan choy quy.
  3. Qirq qiz qizil qalam qidirar.
  4. G’ani g’ozga g’alla berdi.
  5. Hasan hovlida handalak hidladi.
  6. Ravshan rangli ro’molni rostladi.

Qisqa gaplardan boshlash bolaga tovushlarni eshitib, og’zini ularga mos harakatlantirishga yordam beradi. Bola bir gapni ishonch bilan ayta boshlagach, boshqasini tanlang.

Ko’p beriladigan savollar

Tez aytish nima uchun tez aytiladi?

Tez aytishda o’xshash tovushlar va so’zlar qayta-qayta keladi, shu bois gapni tez aytish qiyinlashadi. Avval sekin va aniq aytib, keyin tezlikni oshirish kerak.

Bolaga tez aytishni qanday o’rgatish mumkin?

Qisqa va tushunarli gapni tanlab, uni avval kattalar ravon aytib bersin. Bola sekin takrorlagach, birga mashq qiling va faqat talaffuz aniq qolsa tezlashtiring.

Tez aytish musobaqasida kim yutadi?

Oldindan kelishilgan qoidaga ko’ra, gapni aniq va ravon aytgan ishtirokchi g’olib bo’lishi mumkin. Tezlikni ham qo’shsangiz, ravon talaffuzni birinchi o’ringa qo’ying.