25 та мантиқий савол жавоблари билан: 1-синф учун мантиқий саволлар

муаллиф:

1-синф учун мантиқий саволлар болага санаш, шартни диққат билан тинглаш ва жавобини тушунтиришни машқ қилдиради. Қуйидаги 25 та топшириқни бола мустақил ёки катталар билан ечиши мумкин; жавоблар эса саволлардан кейин алоҳида берилган.

Осон мантиқий саволлар

  1. Азизнинг саватида 3 та олма бор эди. У саватга яна 2 та олма солди. Энди саватда нечта олма бор?
  2. Маликанинг 6 та қалами бор эди. У 2 тасини укасига берди. Маликада нечта қалам қолди?
  3. Мактаб ошхонасидаги навбатда Жасурнинг олдида 2 бола турибди. Жасур навбатда нечанчи бўлиб турибди?
  4. Бир ликопчада 5 та, иккинчисида 3 та ўрик бор. Биринчи ликопчадаги ўриклар иккинчисидагидан нечта кўп?
  5. Нодира доира, квадрат, доира, квадрат тартибида шакллар чизмоқда. Шу тартиб давом этса, кейинги шакл нима бўлади?
  6. Ҳовлидаги иккита саватнинг ҳар бирида 2 тадан копток бор. Иккала саватда жами нечта копток бор?
  7. Дастурхонда 5 та пиёла турибди. Улардан 3 тасига чой қуйилган, қолганлари бўш. Нечта бўш пиёла бор?
  8. Сонлар 2, 4, 6 тартибида ёзилган. Ҳар сафар олдинги сонга 2 қўшилса, кейинги сон неччи бўлади?
  9. Токчада қизил, кўк ва яшил қутилар ёнма-ён турибди. Кўк қути ўртада, яшил қути унинг ўнг томонида. Энг чапда қайси рангдаги қути турибди?

Ўртача қийинликдаги саволлар

  1. Қутида 4 та тугма бор. Тугмалар сони 9 та бўлиши учун қутига яна нечта тугма қўшиш керак?
  2. Азиз Маликадан катта, Малика эса Жасурдан катта. Шу уч боланинг энг кичиги ким?
  3. Саватда фақат олма ва нок бор. Мевалар жами 8 та, шундан 3 таси олма. Саватда нечта нок бор?
  4. Нодира навбатнинг олдидан санаганда тўртинчи, орқасидан санаганда учинчи турибди. Навбатда жами нечта бола бор?
  5. Учта очиқ қутида қаламлар турибди: биринчисида 2 та, иккинчисида 4 та, учинчисида 6 та. Қутиларда жами нечта қалам бор?
  6. Малика дафтарига икки қатор доира чизди. Ҳар бир қаторда 3 тадан доира бор. У жами нечта доира чизган?
  7. Жасурда 9 та саноқ чўпи бор. У учта дўстининг ҳар бирига биттадан чўп берди. Жасурнинг ўзида нечта чўп қолди?
  8. 1, 2 ва 3 ёзилган учта карточка ёнма-ён терилди. Биринчи ўринда 3, охирги ўринда 1 турибди. Ўртадаги карточкада қайси сон ёзилган?

Қийин мантиқий саволлар

  1. Икки саватда жами 10 та олма бор. Биринчи саватда иккинчисидан 2 та кўп олма бор. Биринчи саватда нечта олма бор?
  2. Қизил, кўк ва сариқ қутилардан фақат биттасида копток бор. Қизил қути ҳам, сариқ қути ҳам бўш. Копток қайси қутида?
  3. Азиз, Малика ва Жасур биттадан буюм олди: китоб, копток ёки қалам. Уларнинг буюмлари ҳар хил. Азиз копток ҳам, қалам ҳам олмади. Малика қалам олмади. Жасур нима олди?
  4. 1, 2, 3, 4, 5 ёзилган карточкалардан иккитасини танланг. Улардаги сонлар йиғиндиси 7 бўлсин ва бири иккинчисидан 1 та катта бўлсин. Қайси икки сонни танлайсиз?
  5. Учта халтачада мос равишда 1 та, 2 та ва 3 та ёнғоқ бор. Азиз иккита халтачани олди ва унда жами 4 та ёнғоқ бўлди. Қолган халтачада нечта ёнғоқ бор?
  6. Болалар бир қатор бўлиб туришибди. Азиз олдиндан санаганда учинчи, Нодира эса бешинчи ўринда. Уларнинг орасида нечта бола турибди?
  7. Саватда 10 та олма бор эди. Ундан 2 та олма олинди, кейин саватга 3 та олма солинди. Энди саватда нечта олма бор?
  8. Қутида бир нечта қалам бор эди. Малика унга 3 та қалам қўшди, кейин қутидан 2 та қалам олди. Қутида 8 та қалам қолди. Дастлаб нечта қалам бўлган?

Жавоблар ва ечимлар

  1. 5 та олма. Саватдаги 3 та олмага яна 2 тасини қўшамиз: 3 + 2 = 5.
  2. 4 та қалам. Малика берган қаламларни унинг дастлабки қаламларидан айирамиз: 6 – 2 = 4.
  3. Учинчи. Жасурнинг олдидаги икки бола биринчи ва иккинчи ўринларда туради. Улардан кейинги ўрин учинчи бўлади.
  4. 2 та кўп. Фарқни топиш учун кўп сондан кам сонни айирамиз: 5 – 3 = 2.
  5. Доира. Шакллар доира ва квадрат бўлиб навбатлашмоқда. Квадратдан кейин яна доира келади.
  6. 4 та копток. Биринчи саватдаги 2 та коптокка иккинчи саватдаги 2 тасини қўшамиз: 2 + 2 = 4.
  7. 2 та бўш пиёла. Барча пиёлалар сонидан чой қуйилганларини айирамиз: 5 – 3 = 2.
  8. 8. Шартга кўра, ҳар гал 2 қўшилади. Демак, 6 дан кейинги сон 6 + 2 = 8 бўлади.
  9. Қизил қути. Ўртадаги жойни кўк, ўнгдаги жойни яшил қути эгаллаган. Қизил қутига фақат чапдаги жой қолади.
  10. 5 та тугма. Керакли 9 та тугмадан қутида бор 4 тасини айирамиз: 9 – 4 = 5.
  11. Жасур. Малика Азиздан кичик, Жасур эса Маликадан ҳам кичик. Шунинг учун энг кичиги Жасур бўлади.
  12. 5 та нок. Саватда фақат икки хил мева бор. Жами 8 та мевадан 3 та олмани айирсак, 5 та нок қолади.
  13. 6 та бола. Нодиранинг олдида 3 бола, орқасида 2 бола бор. Нодиранинг ўзини ҳам қўшамиз: 3 + 1 + 2 = 6.
  14. 12 та қалам. Дастлаб иккита қутидаги қаламларни қўшамиз: 2 + 4 = 6. Учинчи қутидаги 6 тани қўшсак, 12 чиқади.
  15. 6 та доира. Ҳар бир қаторда 3 тадан доира бор. Икки қатор учун 3 + 3 = 6 бўлади.
  16. 6 та чўп. Учта дўстнинг ҳар бирига биттадан берилса, жами 3 та чўп кетади. Жасурда 9 – 3 = 6 та қолади.
  17. 2. Учта карточкадан 3 ва 1 четларга қўйилган. Ишлатилмаган ягона карточка — 2 — ўртада туради.
  18. 6 та олма. Аввал ҳар бир саватга 5 тадан олма ажратиб кўринг. Иккинчисидан биринчисига битта олма ўтказилса, саватларда 6 та ва 4 та бўлади, фарқи эса 2 тага тенглашади.
  19. Кўк қутида. Копток учта қутидан биттасида бўлиши керак. Иккита қути бўшлиги маълум, демак, фақат кўк қути қолади.
  20. Қалам. Азиз китоб олган, чунки бошқа иккала буюмни олмаган. Маликага копток тегади, Жасурга эса қалам қолади.
  21. 3 ва 4. Бу сонларнинг йиғиндиси 7, фарқи эса 1. Йиғиндиси 7 бўлган 2 ва 5 жуфтлиги иккинчи шартга мос келмайди.
  22. 2 та ёнғоқ. Иккита халтачадан 4 та ёнғоқ олиш учун 1 та ва 3 та ёнғоқли халтачаларни танлаш керак. Шунда 2 та ёнғоқли халтача қолади.
  23. 1 та бола. Учинчи ва бешинчи ўринлар орасида фақат тўртинчи ўрин бор. Ўша жойда битта бола туради.
  24. 11 та олма. Аввал 10 – 2 = 8 бўлади. Кейин қўшилган 3 та олмани санаймиз: 8 + 3 = 11.
  25. 7 та қалам. Воқеани охиридан текширамиз: олинган 2 та қаламни қайтарсак, 10 та бўлади. Кейин қўшилган 3 тасини айирамиз: 10 – 3 = 7.

Мантиқий фикрлашни қандай ривожлантириш мумкин

1-синф мантиқий саволларини ечишда фақат натижани эмас, боланинг қандай ўйлаганини ҳам тингланг. Тўғри жавобни тасодифан айтиш билан уни тушунтириб бериш бир хил эмас.

  • Дарсда шартни бўлаклаб ўқинг. Бола аввал нима берилганини, кейин нима сўралганини ўз сўзлари билан айтсин. Ўқишдаги қийинчиликни мантиқий қийинчилик билан аралаштирманг.
  • Буюмлар билан кўрсатинг. Қалам, саноқ чўпи ёки қоғоз доиралар ёрдам беради. Масалан, саватлардаги олмалар ўрнига доираларни икки гуруҳга ажратинг.
  • Ўйинда тушунтиришга ҳам навбат беринг. Бир бола жавоб айтсин, бошқаси уни буюмлар билан текширсин. Кейинги саволда вазифаларни алмаштиринг, шунда ҳар ким иккала усулни ҳам синайди.
  • Оилада қисқа машқ қилинг. Дастурхонга пиёла тераётганда ёки қаламларни йиғаётганда шу вазиятга мос савол беринг. Бола чарчаса, қолган топшириқларни бошқа вақтга қолдиринг.
  • Хатода шартга қайтинг. Дарров жавобни айтиш ўрнига, қайси буюм қўшилгани ёки олинганини қайта кўрсатинг. Сўнг боладан жавобини шарт билан текширишни сўранг.

Кўп бериладиган саволлар

Биринчи синф ўқувчисига саволларни ўқиб бериш мумкинми?

Ҳа, саволларни овоз чиқариб ўқиб беришингиз мумкин. Сонлар ва шартларни ўзгартирманг, лекин бола тушунмаган сўзни содда қилиб изоҳланг.

Қийин саволларда бола қийналса, қандай ёрдам бериш керак?

Шартни расм ёки буюмлар ёрдамида кўрсатинг. Масалан, навбат ҳақидаги топшириқда қоғоз шаклларни қатор қилиб теринг ва керакли ўринларни бола билан белгиланг.

Барча 25 та саволни бир ўтиришда ечиш керакми?

Йўқ, саволларни бир неча машғулотга бўлиш мумкин. Осонларидан бошланг ва кейинги сафар боланинг ўзи қизиққан топшириққа қайтинг.