3-sinf mantiqiy savollar to’plamidagi 25 ta topshiriq bolalarga shartni diqqat bilan o’qish, hisoblash va o’z javobini tushuntirishni mashq qildiradi. Ularni farzandingiz bilan navbatma-navbat yechishingiz yoki sinfda mustaqil topshiriq sifatida berishingiz mumkin. Javoblar alohida jadvalda, sahifa oxirida joylashgan.
3-sinf mantiqiy savollar to’plami
Daftar va qalam tayyorlang. Har bir savolga javob yozgach, yoniga qanday fikrlaganingizni ham qisqacha qayd eting: ba’zan to’g’ri javobdan ko’ra uni tushuntirish qiyinroq bo’ladi.
Oson mantiqiy savollar
| № | Savol |
|---|---|
| 1 | Uchta savatning har birida 4 tadan olma bor edi. Bitta savatdan 2 ta olma olindi. Savatlarda jami nechta olma qoldi? |
| 2 | Aziz navbatda oldindan sanaganda uchinchi, orqadan sanaganda to’rtinchi turibdi. Navbatda jami nechta bola bor? |
| 3 | Azizda 3 ta qalam bor. Malikada undan 2 ta ko’p qalam bor. Ikkalasida jami nechta qalam bor? |
| 4 | Sinf javonida 18 ta kitob bor edi. Bolalar 6 tasini oldi, keyin ilgari olingan 4 ta kitobni javonga qaytardi. Javonda nechta kitob bo’ldi? |
| 5 | 2, 5 va 8 yozilgan kartochkalardan ikkitasini tanlang. Har birini bir martadan ishlatib tuziladigan eng katta ikki xonali son qaysi? |
| 6 | Munchoqlar qizil, ko’k, sariq tartibida terilgan. Shu tartib o’zgarmay takrorlansa, yettinchi munchoq qanday rangda bo’ladi? |
| 7 | Dasturxonda 6 ta olma va 6 ta nok bor. Har bir bolaga bittadan olma va bittadan nok berilsa, mevalar ko’pi bilan nechta bolaga yetadi? |
| 8 | To’rtta qutining bittasi bo’sh. Qolgan har bir qutida 2 tadan o’yinchoq bor. Qutilarda jami nechta o’yinchoq bor? |
O’rtacha qiyinlikdagi savollar
| № | Savol |
|---|---|
| 9 | To’rt do’st uchrashdi. Har biri qolgan do’stlarining har biri bilan bir martadan qo’l berib ko’rishdi. Jami nechta qo’l berib ko’rishish bo’ldi? |
| 10 | Uchta qog’oz pulning jami qiymati 9 ming so’m. Ularning har biri yo 2 ming, yo 5 ming so’mlik. Nechtasi 5 ming so’mlik? |
| 11 | 10 dan 19 gacha bo’lgan barcha sonlar yozildi. Yozuvda 1 raqami jami necha marta qatnashdi? |
| 12 | Malika, Aziz va Nodira yonma-yon uchta o’rindiqqa o’tirdi. Aziz chetda o’tirmadi. Malika Azizning chap tomonida o’tirdi. Eng o’ngdagi o’rindiqda kim o’tiribdi? |
| 13 | 24 ta munchoq uchta ipga teng taqsimlandi. Keyin har bir ipdan 2 tadan munchoq olindi. Iplarda jami nechta munchoq qoldi? |
| 14 | Birinchi xaltada 4 ta yong’oq bor. Ikkinchisida birinchidagidan ikki baravar ko’p, uchinchisida esa ikkinchidagidan 3 ta kam. Uchala xaltada jami nechta yong’oq bor? |
| 15 | Ikki sonning yig’indisi 14. Katta son kichigidan 4 taga ortiq. Katta son nechaga teng? |
| 16 | Malika uchta topshiriqning har biriga 10 daqiqadan sarfladi. Topshiriqlar orasida ikki marta 5 daqiqadan dam oldi. Ish boshlaganidan tugatguniga qadar qancha vaqt o’tdi? |
| 17 | Doiraning qiymati 3. Kvadratning qiymati doiranikidan 2 ta ortiq. Uchburchakning qiymati kvadratnikidan ikki baravar katta. Uchburchakning qiymati nechaga teng? |
Qiyin mantiqiy savollar
| № | Savol |
|---|---|
| 18 | Hovlida faqat tovuqlar va quyonlar bor. Ularning jami 10 ta boshi, 28 ta oyog’i bor. Quyonlar nechta? |
| 19 | Uchta qutida faqat olma, faqat nok yoki olma-nok aralash mevalar bor. Qutilarga “Olma”, “Nok”, “Aralash” deb yozilgan, ammo uchala yozuv ham noto’g’ri. “Aralash” yozilgan qutida faqat nok borligi aniqlandi. “Olma” yozilgan qutida nima bor? |
| 20 | Ikki xonali sonning raqamlari yig’indisi 9. Birliklar xonasidagi raqam o’nliklar xonasidagi raqamdan 3 ta katta. Bu qaysi son? |
| 21 | Katakli yo’lda manzilga yetish uchun jami ikki qadam o’ngga va bir qadam yuqoriga yurish kerak. Faqat shu uch qadamni turli tartibda bosib, nechta har xil yo’l bilan borish mumkin? |
| 22 | Aziz va Malikada birgalikda 11 ta, Malika va Jasurda 13 ta, Aziz va Jasurda 12 ta nishoncha bor. Jasurda nechta nishoncha bor? |
| 23 | To’rt bola marraga turli vaqtda yetdi. Jasur Azizdan oldin keldi. Malika Azizdan keyin, lekin Nodiradan oldin keldi. Kim uchinchi bo’ldi? |
| 24 | 20 ta yong’oqdan har bir bolaga 3 tadan berilgach, 2 ta yong’oq ortib qoldi. Yong’oq olgan bolalar nechta? |
| 25 | Qulf kodi 1, 2, 3, 4 raqamlarining har biridan bir martadan tuzilgan. Birinchi raqam 4, oxirgisi 1. O’rtadagi ikkita raqam kichikdan kattaga qarab joylashgan. Kod qanday? |
To’rtta savolni batafsil tahlil qilamiz
Quyidagi izohlarni tegishli savollarni mustaqil yechgandan keyin oching. Javobingiz mos kelmasa, faqat natijani almashtirmang: qaysi qadamda adashganingizni toping.
11-savol: raqam bilan sonni adashtirmang
Javobni ko’rish
Javob: 11 marta. O’nta sonning har birida o’nliklar xonasida bittadan 1 bor; 11 sonining birliklar xonasida esa yana bitta 1 qatnashadi.
Tekshirish uchun sonlarni alohida yozib, har bir 1 raqamini aylana bilan belgilang. Savol nechta son yozilganini emas, aynan raqam necha marta uchraganini so’rayapti.
18-savol: hammasini avval tovuq deb tasavvur qiling
Javobni ko’rish
Javob: 4 ta quyon. O’nta jonivorning hammasi tovuq bo’lsa, oyoqlar 20 ta bo’lardi; haqiqiy sondagi ortiqcha 8 ta oyoq quyonlarga tegishli.
Har bir quyon tovuqqa qaraganda 2 ta ortiq oyoqqa ega, demak, 8 : 2 = 4. Tekshiruvda 4 ta quyonning 16 ta oyog’i bilan 6 ta tovuqning 12 ta oyog’ini qo’shing.
19-savol: noto’g’ri yozuv ham yordam beradi
Javobni ko’rish
Javob: olma va nok aralash. Faqat nokli quti topilgan, “Olma” yozilgan qutida esa faqat olma bo’la olmaydi, chunki uning yozuvi ham noto’g’ri.
Shuning uchun unga aralash mevalar qoladi. “Nok” yozilgan qutida esa faqat olma bo’ladi: shu taqsimotda uchala yozuv ham noto’g’ri chiqadi.
22-savol: takror sanalgan nishonchalarni ajrating
Javobni ko’rish
Javob: Jasurda 7 ta nishoncha bor. Uchta juftlikdagi sonlarni qo’shsak, 36 chiqadi, lekin bunda har bir bolaning nishonchalari ikki martadan sanalgan.
Demak, uchalasida jami 18 ta nishoncha bor. Aziz bilan Malikaning 11 ta nishonchasini ayirsak, Jasurga tegishli 7 tasi qoladi.
Mantiqiy fikrlashni qanday rivojlantirish mumkin
- Shartni o’z so’zingiz bilan ayting. Bola nimani topishi kerakligini tushuntirsin. Kattalar darrov amalni aytib bermay, uning fikrini tinglasin.
- Rasm yoki belgilardan foydalaning. Navbatdagi bolalar uchun doirachalar, qutilar uchun kataklar chizing. Tasvir bir odamni ikki marta sanab yubormaslikka yordam beradi.
- Taxminni shart bilan tekshiring. Topilgan son savoldagi barcha talablarga mos keladimi, birma-bir qarang. Faqat bitta talabga mos javob yetarli emas.
- Xatoni birga tekshiring. “Nega bunday o’yladingiz?” deb so’rang. Bola fikrini ovoz chiqarib tushuntirganda, o’tkazib yuborgan ma’lumotini payqashi mumkin.
- Osonidan qiyiniga o’ting. 3-sinf mantiqiy savollarini ishlashda avval qisqa shartlarni tanlang. Keyin bir nechta ma’lumotni bog’lash kerak bo’lgan topshiriqqa o’ting.
Ko’p beriladigan savollar
Bola hisobni bilsa ham savolda qiynalsa, nima qilamiz?
Avval undan shartni o’z so’zlari bilan aytib berishini so’rang. Masalan, “jami”, “ortiq” va “ikki baravar” so’zlari nimani bildirayotganini shu topshiriqdagi buyumlar orqali ko’rsating.
Barcha 25 ta savolni bir o’tirishda yechish kerakmi?
Yo’q, topshiriqlarni bo’lib ishlash mumkin. Bola charchasa yoki shartni shoshilib o’qiy boshlasa, qolganlarini keyingi mashg’ulotga qoldiring.
Javobni topolmaganda yechimni darrov ko’rsatish kerakmi?
Darrov ko’rsatish o’rniga bitta kichik yo’nalish bering. Masalan, navbat haqidagi savolda Azizning oldidagi va orqasidagi bolalarni alohida chizishni taklif qiling.
Javoblar va yechimlar
| № | Javob va yechim |
|---|---|
| 1 | 10 ta. Dastlab 3 × 4 = 12 ta olma bor edi. Ikkitasi olingach, 12 − 2 = 10 ta qoldi. |
| 2 | 6 ta bola. Azizning oldida 2 ta, orqasida 3 ta bola bor. Azizning o’zini ham qo’shamiz: 2 + 1 + 3 = 6. |
| 3 | 8 ta qalam. Malikada 3 + 2 = 5 ta qalam bor. Ikkalasida 3 + 5 = 8 ta. |
| 4 | 16 ta kitob. Olinganlarini ayirib, qaytarilganlarini qo’shamiz: 18 − 6 + 4 = 16. |
| 5 | 85. Eng katta raqamni o’nliklar xonasiga qo’yamiz. Qolgan raqamlardan kattasi 5 bo’lgani uchun birlikka uni tanlaymiz. |
| 6 | Qizil. Oltita munchoq ikkita to’liq takrorni hosil qiladi. Yettinchisi yangi takrorni boshlaydi. |
| 7 | 6 ta bolaga. Har bir olmani bittadan nok bilan juftlasak, oltita juft hosil bo’ladi. |
| 8 | 6 ta o’yinchoq. O’yinchoqli qutilar 4 − 1 = 3 ta. Ularda 3 × 2 = 6 ta o’yinchoq bor. |
| 9 | 6 marta. Birinchi do’st uch kishi bilan, ikkinchisi hali sanalmagan ikki kishi bilan, uchinchisi esa qolgan bir kishi bilan ko’rishadi: 3 + 2 + 1 = 6. |
| 10 | Bittasi. 5 + 2 + 2 = 9 ming so’m. Ikkita 5 minglikning o’ziyoq kerakli summadan oshib ketadi. |
| 11 | 11 marta. O’nliklar xonasida 1 raqami o’n marta, 11 sonining birliklar xonasida yana bir marta yoziladi. |
| 12 | Nodira. Aziz o’rtada, Malika uning chapida o’tiradi. O’ngdagi joy Nodiraga qoladi. |
| 13 | 18 ta munchoq. Uchta ipdan jami 3 × 2 = 6 ta munchoq olindi. Shuning uchun 24 − 6 = 18. |
| 14 | 17 ta yong’oq. Ikkinchi xaltada 8 ta, uchinchisida 5 ta bor. Jami: 4 + 8 + 5 = 17. |
| 15 | 9. Yig’indidan farqni ayirsak, kichik sonning ikki baravari qoladi: 14 − 4 = 10. Kichik son 5, kattasi 9. |
| 16 | 40 daqiqa. Topshiriqlarga 30 daqiqa, tanaffuslarga 10 daqiqa ketgan. Ularni qo’shamiz. |
| 17 | 10. Kvadratning qiymati 3 + 2 = 5. Uchburchakniki 5 × 2 = 10. |
| 18 | 4 ta quyon. Hammasi tovuq bo’lsa, 20 ta oyoq bo’lardi. Ortiqcha 8 ta oyoqni har bir quyon qo’shadigan 2 tadan oyoqqa bo’lamiz. |
| 19 | Olma-nok aralash. Faqat nokli quti allaqachon aniqlangan. “Olma” yozilgan qutida faqat olma ham bo’lmagani uchun unda aralash mevalar bor. |
| 20 | 36. Raqamlar 3 va 6: yig’indisi 9, farqi 3. Katta raqam birliklar xonasida turadi. |
| 21 | 3 ta yo’l. Yuqoriga qadamni birinchi, ikkinchi yoki uchinchi bosish mumkin. Qolgan ikki qadam o’ngga bo’ladi. |
| 22 | 7 ta nishoncha. Juftliklar yig’indisi 36 bo’lib, har bir nishoncha ikki marta sanalgan. Umumiy 18 tadan Aziz va Malikaning 11 tasini ayiramiz. |
| 23 | Malika. Shartdagi tartib: Jasur, Aziz, Malika, Nodira. Demak, uchinchi o’rin Malikaga tegishli. |
| 24 | 6 ta bola. Tarqatilgan yong’oqlar 20 − 2 = 18 ta. Har biriga 3 tadan berilgani uchun 18 : 3 = 6. |
| 25 | 4231. O’rtaga faqat 2 va 3 qoladi. Kichikdan kattaga joylashtirsak, kod 4231 bo’ladi. |