Uzun tez aytishlar bolalarga tovushlarni ravon aytish, diqqatni jamlash va so’z bilan o’ynashni mashq qildiradi. Avval har bir satrni sekin ayting, keyin talaffuz ravshan qolsa, asta tezlashtiring.
Uzun tez aytishlar: so’z ustasi bo’lish uchun
- Shahlo shoshmay shirin shaftolini sharbat uchun shisha idishga soldi, so’ng shisha idishni salqin tokchaga qo’ydi.
- Chori chinni chashkalarni chayib, choynak yoniga terdi, chashkalar chetiga chiroyli chiziqlar chizilganini ko’rdi.
- Qodir qalin qog’ozdan qizil quti qirqdi, qutiga qalam, qog’oz va kichik qo’g’irchoqni qo’ydi.
- G’ayrat g’isht terib, g’ishtlar orasiga gul ekdi, guldonga esa g’uncha va gulsafsar qo’ydi.
- Xurshid xonadagi xontaxtaga xamir yoydi, xamirni xushbo’y xamirchalarga bo’lib, xolasi bilan tandirga uzatdi.
- Rustam rangli ruchkalarni rastadan oldi, rang-barang rasmlar chizib, rasmlarni rahbariga tartib bilan ko’rsatdi.
- O’ktam o’rdaklarga ozuqa olib, o’rikzor ortidagi o’tloqqa o’tdi, o’rdaklar ozuqani osoyishta cho’qidi.
- Hamida hovlida handalaklarni ho’llab yuvdi, hovuz yonidagi ho’l handalaklarni havo tegadigan joyga qo’ydi.
- Shahzod shox-shabbalarni shoshmay yig’di, shoxlarni shiypon yoniga taxlab, shinam hovlini supurdi.
- Chavandoz Chori charchamasdan chiroyli chopdi, chorburchak yo’ldan chetga chiqmay, chinorlar tomon yo’l oldi.
- Qunduz qozonga qovoq, qiyma va qizil qalampir soldi, qaynagan qaylani qoshiq bilan qayta-qayta aralashtirdi.
- G’ulom g’ildirakli aravaga g’alla ortdi, g’alla donini g’aram yoniga to’kmasdan, g’uj qilib joyladi.
- Xolida xurjun ichiga xurmo, xandon pista va xushbo’y non soldi, xurjunni xonadagi ilgakka osdi.
- Rahim rangli ro’molni ro’parasidagi rasta oldidan oldi, ro’molni ravon yoyib, rasmini rasm daftariga chizdi.
- O’ktam o’roq bilan o’t o’rmadi, o’tloq chetidagi o’simliklarni ehtiyotlab aylanib, o’rdaklarga ozuqa terdi.
- Hasan hovuz bo’yida hassa topdi, hassa egasini hovlidan so’rab, hammaga xushmuomalalik bilan murojaat qildi.
- Shirin shifon pardani shoshmay silkitdi, shabada pardani shivirlatib, shinam xonaga shaffof nur tushirdi.
- Qahhor qirg’oqdagi qayiqni qirg’oqqa tortdi, qayiqqa qop-qora qarmoq emas, qalin arqon bog’ladi.
- G’ani g’ildirakni g’ildiratar ekan, g’ishtli yo’ldan g’ayrat bilan yurdi, g’ildirak g’ijirlamay tekis aylandi.
- Xadicha xonadonda xushbo’y choy damladi, xolasi xurmacha olib kelib, choyni xontaxtaga qo’ydi.
- Ravshan ro’zg’or uchun rangli ro’mol, ro’molcha va ro’zg’or sochiqlarini rastadan birma-bir saraladi.
- Olim o’rdaklarga ozuqa olib, o’rik ostiga o’tirdi, o’rdaklar ozuqani olib, o’tloq bo’ylab o’ynadi.
- Chinor yonida Chori chinni choynakni chayib, choyni chashkalarga chertib yubormay, chiroyli quydi.
- Qobil qopdagi quruq qovoq urug’ini qoqdi, qoqilgan urug’larni qog’oz qutiga qator qilib qo’ydi.
- G’ayrat guldondagi gullarni sug’ordi, guldon tagidagi g’ishtni to’g’riladi, g’uncha ochgan gulga g’urur bilan qaradi.
Eng qisqa tez aytishlar
- Shoshma, shirin shaftoli sharbati to’kilmasin.
- Chori chinni chashkani chayib qo’ydi.
- Qodir qizil qalam qidirdi.
- G’ani g’ildirakni g’ildiratdi.
- Xurshid xurmoni xaltaga soldi.
- O’ktam o’rdakka ozuqa berdi.
Tez aytishlarni qanday mashq qilish kerak
- Avval satrni o’zingiz sekin va aniq o’qing. Bola so’zlarning ma’nosini tushunib olsin.
- Uzun satrni qismlarga bo’ling. Har bir bo’lakni alohida aytib, keyin qismlarni birlashtiring.
- Qiyin tuyulgan tovushni shoshmasdan takrorlang. Talaffuz noaniq bo’lsa, tezlikni oshirishga urinmang.
- Navbat bilan aytib ko’ring: ota-ona bir satrni, bola esa boshqasini tanlasin. Bu mashqni o’yinga aylantiradi.
- Bir necha marta mashq qilgach, satrni yoddan aytishga harakat qiling. Har gal yangisini tanlash shart emas.
Maktabga boradigan bola ham, kichik yoshdagi bola ham o’ziga yoqqan satrni tanlashi mumkin. Maqsad eng tez aytish emas, so’zlarni tushunarli va ravon talaffuz qilishdir.
Ko’p beriladigan savollar
Uzun tez aytishni birdan tez aytish kerakmi?
Yo’q, avval sekin aytgan ma’qul. So’zlar ravshan chiqqach, tezlikni oz-ozdan oshiring.
Bola satrni aytishda adashsa, nima qilish kerak?
Satrni qismlarga ajratib, adashgan joyini alohida mashq qiling. Xato uchun koyimang, yana bir bor xotirjam urinib ko’ring.
Har kuni yangi tez aytish tanlash shartmi?
Shart emas. Bola yoqtirgan satrini qayta mashq qilishi mumkin, keyin istasa boshqasini tanlaydi.