3-синф топишмоқлар болаларга табиат, буюмлар ва жониворлар ҳақида ўйлаб кўришга ёрдам беради. Уларни уйда оила даврасида навбат билан айтинг: тополмаган иштирокчига жавобни дарров айтмай, яна бир ишора беринг.
Жавоблар ҳар бир топишмоқ остидаги очиладиган бўлимда берилган. Аввал мустақил тахмин қилинг, кейин жавобни текширинг.
3-синф топишмоқлар: жавоби билан
- Учи билан қоғозга из солади,
Чизиқ чизар, сўз ёзади.
Жавобни кўриш
Қалам
- Варақлари кўп, ичида ҳикоя,
Билим ҳам топилар, эртак ҳам талай.
Жавобни кўриш
Китоб
- Деворда турар, тинмай санайди,
Икки қўли айланиб, вақтни билдиради.
Жавобни кўриш
Соат
- Тонгда чиқиб, оламни ёритади,
Кечга бориб уфқ ортига ботади.
Жавобни кўриш
Қуёш
- Тунда осмонда кўринар оппоқ,
Баъзан думалоқ, баъзан ингичка япроқ.
Жавобни кўриш
Ой
- Тунги осмонда милтиллаб турар,
Йироқдан қарасанг, майда чироқдай кўринар.
Жавобни кўриш
Юлдуз
- Осмондан томчилар бўлиб тушади,
Ҳовли ва кўчаларни ювиб ўтади.
Жавобни кўриш
Ёмғир
- Осмонда сузади, ранги оқ ёки кулранг,
Баъзан ундан томчилар ёғар.
Жавобни кўриш
Булут
- Кўринмайди, аммо дарахтни тебратар,
Юзингизни силаб, баргларни учирар.
Жавобни кўриш
Шамол
- Илдизи ер остида, шохи юқорида,
Ёзда барг ёзади, турар ҳовлида.
Жавобни кўриш
Дарахт
- Ранг-баранг япроқлари бор,
Баҳорда очилиб, атрофга таратар ифор.
Жавобни кўриш
Гул
- Рангли қанот қоқиб учади,
Гулдан гулга қўниб, яна кўчади.
Жавобни кўриш
Капалак
- Мўйлови бор, юмшоқ панжаси,
«Миёв» дейди, чаққон юради.
Жавобни кўриш
Мушук
- Ҳовлида туриб, «вов-вов» дейди,
Уй эгасини кўрса, думини ликиллатади.
Жавобни кўриш
Ит
- Сув ичида сузади, қаноти йўқ,
Думи билан йўналади, қуруқликда яшай олмайди.
Жавобни кўриш
Балиқ
- Қаноти билан осмонда учади,
Шохлар орасида ин қуради.
Жавобни кўриш
Қуш
- Йўл четида ётади, қаттиқ ва жим,
Оёқ билан тепсангиз ҳам, гапирмас ҳеч ким.
Жавобни кўриш
Тош
- Ундан ун қорилиб, тандирда пишади,
Дастурхонга қўйилса, таомга қўшилади.
Жавобни кўриш
Нон
- Қорни бор, бурни узун, дастаси ёнида,
Ичидаги иссиқ ичимликни қуяди пиёлага.
Жавобни кўриш
Чойнак
- Дастурхонда турар, таомни олади,
Учи чуқур, дастасидан ушланади.
Жавобни кўриш
Қошиқ
- Қаршисига борсангиз, аксингизни кўрсатар,
Ўзи жим туради, юзингизни такрорлар.
Жавобни кўриш
Кўзгу
- Ёмғир ёғса, бошингизни пана қилади,
Ёпиқ турса кичик, очилса кенгаяди.
Жавобни кўриш
Соябон
- Икки ғилдираги бор, оёқ билан ҳайдалади,
Кўчада секин юрса, манзилга элтади.
Жавобни кўриш
Велосипед
- Кўп йўловчини бирга олиб юради,
Бекатда тўхтаб, яна йўлга тушади.
Жавобни кўриш
Автобус
Кичкинтойлар учун осон топишмоқлар
- Думалоқ, ширин, дарахтда пишар,
Қизил ёки яшил либосда яшнар.
Жавобни кўриш
Олма
- Ер тагида ўсади, ранги тўқ сариқ,
Қуёнлар уни яхши кўради, таъми ҳам ёқимли.
Жавобни кўриш
Сабзи
- Қишда осмондан майин тушади,
Ерга қўнса, атрофни оппоқ қилади.
Жавобни кўриш
Қор
- Сув совуқда қотиб қолади,
Устига босилса, оёқ сирпанади.
Жавобни кўриш
Муз
- Урилса, жаранглаб овоз беради,
Мактабда дарс бошланганини билдиради.
Жавобни кўриш
Қўнғироқ
- Болалар ҳар куни билим олгани боради,
Синфида устоз янги мавзуни тушунтиради.
Жавобни кўриш
Мактаб
Топишмоқлар билан қандай ўйнаш мумкин
Топишмоқни фақат жавоб топиш учун эмас, фикрни равон айтиш ва навбат кутишни машқ қилиш учун ҳам ишлатиш мумкин. Ҳар ким топишмоқ айтиб, бошқаларнинг тахминини диққат билан тингласин.
- Уйда: Дастурхон атрофида бир киши топишмоқ ўқисин, қолганлар навбат билан жавоб айтсин. Тўғри топган киши кейингисини танлайди.
- Йўлда: Телефон ёки қоғоз керак эмас, топишмоқларни ёддан айтиш мумкин. Аввал осонидан бошланг, кейин бироз кўпроқ ўйлантирадиганини танланг.
- Синфда: Ўқувчиларни кичик гуруҳларга ажратинг ва ҳар бир гуруҳга навбат билан топишмоқ беринг. Жавобни топгач, қайси ишора ёрдам берганини ҳам айтишсин.
- Янги топишмоқ тузишда: Бирор буюм ёки жониворни танланг, унинг икки-уч белгисини ёзиб олинг. Жавоб номини топишмоқ ичида ишлатмай, аниқ ишоралар беринг.
Ўйин қизиқарли ўтиши учун тахминларни шоширманг: болага ўйлашга вақт беринг, зарур бўлса, яна битта ишора қўшинг.
Кўп бериладиган саволлар
Топишмоқларни қандай тартибда айтган маъқул?
Аввал содда топишмоқлардан бошланг, кейин мураккаброғига ўтинг. Шунда болалар ўйинга тез қўшилади ва ишонч билан тахмин айтади.
Жавобни дарров айтиш керакми?
Йўқ, аввал болага мустақил ўйлаш учун вақт беринг. Қийналса, топишмоқдаги белгиларни бошқа сўзлар билан тушунтириб, ёрдамчи ишора айтинг.
Болалар ўзлари ҳам топишмоқ туза оладими?
Ҳа, улар таниш буюм ёки жонивор ҳақида содда топишмоқ тузиб кўриши мумкин. Бошқалар жавобни топа олиши учун ишораларни аниқ танлаш керак.