Нутқ учун тез айтишлар товушларни аниқ айтиш ва сўзларни равон талаффуз қилишни машқ қилдиради. Аввал секин айтинг, кейин талаффуз равшан қолса, аста тезлаштиринг — буни уйда ҳам, дарсда ҳам ўйин қилиб бажариш мумкин.
Нутқни ривожлантириш учун тез айтишлар
- Шошқалоқ Шоҳиста ширин шафтолини шошмай шилиб, шиша идишга солди.
- Чинор тагида Чори чиройли чинни чашкаларни чангдан артди.
- Қобил қизил қовунни қирқиб, қирқимларини қатор терди.
- Ғани ғиштли ҳовлига ғозлар учун ғалла олиб келди.
- Хуршид хушбўй хурмони халтага хотиржам жойлади.
- Ҳусан ҳовлида ҳаворанг ҳалқани ҳар куни ҳаракатлантирди.
- Равшан рангли рўмолларни растага равон-равон терди.
- Ойдин ўрдакларни ўрикзор олдида ўйнатди.
- Сардор сариқ сабзини саватдаги сабзилар орасидан саралади.
- Зиёда зангори занжирни заргарга узатди.
- Гулбаҳор гуллаган гулзор ёнига гул тувагини қўйди.
- Қудрат қалин қамиш орасидан қувноқ қуённи қидирди.
- Шахноза шойи шарфини шошмай шкафга солди.
- Чори чинни чашкани чайиб, четга чиқарди.
- Хуршида хом хурмони халтадан чиқариб, холига узатди.
- Ҳасан ҳар ҳафта ҳовлини ҳўл латта билан артди.
- Рано рангли ручкаларни рўмол устига равон терди.
- Ўктам ўрдакларга ўт узиб, ўзи ўрик остида ўтирди.
- Ғулом ғозларга ғалла берди, ғозлар ғийқиллади.
- Қаюм қуруқ қамишларни қопга қаторлаб қўйди.
- Шаҳноза ширин шафтолини шохдан шошмай узди.
- Читтак чинни чашка четида чийиллаб чарчади.
- Холида хонадаги хурмони халтага хотиржам жойлади.
- Ҳамид ҳаворанг ҳалқани ҳовли бўйлаб ҳаракатлантирди.
- Мавлуда майда мунчоқларни маром билан матога маҳкам тикди.
Энг қисқа тез айтишлар
- Ширин шолғом шошмай пишди.
- Чумчуқ чигит чўқиди.
- Қошиқ қопқоқни қоқди.
- Ғоз ғалла чўқиди.
- Ҳумо ҳавода ҳилпиради.
- Рано рангли рўмол олди.
- Олим ўрдакка ўт берди.
Тез айтишларни қандай машқ қилиш керак
- Аввал болага ёққан, қисқа жумлани танланг. Биринчи уринишда тез айтиш шарт эмас.
- Сўзларни шошмасдан, аниқ талаффуз қилинг. Бола сизни тинглаб, кейин ортингиздан айтсин.
- Жумла қийин туюлса, уни бўлакларга ажратинг. Ҳар бир бўлакни алоҳида машқ қилиб, сўнг бирлаштиринг.
- Талаффуз равшан бўлгач, тезликни оз-оздан оширинг. Шошилиб, товушларни тушириб үлдиришга йўл қўйманг.
- Машқни мусобақага айлантирмай, қувноқ ўйин қилинг. Масалан, бола жумлани айтганда, сиз такрорлаб, навбат билан машқ қилишингиз мумкин.
Кўп бериладиган саволлар
Тез айтишни неча марта такрорлаш керак?
Бир жумлани бола чарчамагунча бир неча марта такрорлаш кифоя. Талаффуз равшан бўлса, бошқасига ўтинг ёки кейин яна машқ қилинг.
Бола тез айтишни айта олмаса, нима қиламиз?
Жумлани секинроқ айтинг ва сўзларга бўлиб машқ қилинг. Тезлик учун шоширманг; муҳими, товушларни тушунарли айтиш.
Тез айтишлар билан машқ қилсак ҳам нутқ ҳақида хавотир қолса-чи?
Агар боланинг нутқи сизни ташвишга солса, логопедга мурожаат қилинг. Тез айтишлар ўйин тарзидаги машқ, мутахассис маслаҳати ўрнини босмайди.